UOS Fréttir

Auglýsing: Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús

Tue, 19 May 2026 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Styrkjunum er ætlað að styðja við uppbyggingu hleðsluinnviða á sameiginlegum bílastæðum fjöleignarhúsa og auðvelda húsfélögum sem standa frammi fyrir sérstaklega kostnaðarsamri uppbyggingu á slíkum innviðum að ráðast í framkvæmdir. Styrkhæf verkefni Styrkhæf eru húsfélög fjöleignarhúsa sem eru með 8 íbúðir eða fleiri og þar sem byggingarleyfi var gefið út áður en breyting á byggingarreglugerð nr. 112/2012 tók gildi 20. júní 2018. Fjölbýlishús sem hafa þegar komið upp hleðslustöðvum á sameiginlegum bílastæðum eru ekki styrkhæf. Styrkir eru meðal annars veittir fyrir lagnaleiðir frá rafmagnstöflu að hleðsluinnviðum við sameignarstæði og fyrir stækkun, færslu eða nýja heimtaug fjölbýlishússins. Styrkupphæð Styrkupphæð getur numið allt að 5 milljónum króna á hvert verkefni, en þó aldrei meira en 50% af heildarkostnaði. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 22. maí og er umsóknarfrestur vegna styrkjanna til 1. október kl. 15:00. Sótt er um í gegnum island.is á vef Loftslags- og orkusjóðs. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Spurningum má beina á orkusjodur@uos.is. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað" á heimasíðu sjóðsins. Aðgerðir ríkisstjórnar Styrkirnir eru liður í sértækum aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna hækkandi heimsmarkaðsverðs olíu og aukinnar óvissu á alþjóðlegum orkumörkuðum vegna stríðsátaka við Persaflóa sem kynntar voru á fréttamannafundi 10. apríl síðastliðinn. Aðgerðirnar miða annars vegar að því að verja heimili fyrir áhrifum verðhækkana og hins vegar að því langtímaverkefni að gera sem flestum kleift að slíta sig frá dælunni og nota hreina íslenska orku í stað innflutts jarðefnaeldsneytis. Vegna hins síðarnefnda hefur Loftslags- og orkusjóður þegar auglýst eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla um allt land með það að markmiði að loka gatinu í hraðhleðsluneti á vegum landsins. Þá verða styrkir vegna hleðsluinnviða við gististaði auglýstir innan skamms. Samhliða vinna stjórnvöld að breytingum sem eiga að tryggja einfaldara og samræmdara greiðslufyrirkomulag við hleðslu rafbíla.

Aukin afköst og samlegð með nýrri Umhverfis- og orkustofnun – Greining World Energy Council

Tue, 19 May 2026 00:00:00 GMT

Ný alþjóðleg greining staðfestir sterka stöðu Íslands í orkumálum en bendir jafnframt á að næsti áfangi orkuskipta ráðist af framkvæmdagetu, skilvirku regluverki og samhæfingu. Þetta kemur fram í World Energy Issues Monitor 2026, árlegri greiningu World Energy Council á stöðu og helstu áskorunum í orkumálum á heimsvísu. Ísland meðal fremstu ríkja Í greiningunni á stöðu Íslands kemur fram að landið er áfram meðal fremstu ríkja heims á sviði orkumála, með nær alfarið endurnýjanlega raforkuframleiðslu og hitaveitu. Þar kemur einnig skýrt fram að helstu áskoranir framtíðarinnar snúa síður að auðlindum eða tækni heldur mun frekar að getu til framkvæmda, skilvirku regluverki og stjórnsýslu, og samhæfingu. Bent er á að Ísland standi á ákveðnum tímamótum. Landið hefur náð árangri í fyrstu kynslóð orkuskipta, en framhaldið mun ráðast af því hvort takist að hrinda í framkvæmd sífellt flóknari innviðaverkefnum, tryggja samræmda stefnu og skapa skilvirkt regluverk. Sameining stofnana skilar árangri Sameining Orkustofnunar og Umhverfisstofnunar árið 2025 er metin sem mikilvæg kerfisbreyting í þessa átt. Með henni er dregið úr tvíverknaði, aukið á samhæfingu milli orku- og umhverfismála og skilvirkni í leyfisveitingum bætt. Fyrstu niðurstöður benda til þess að þessi nálgun hafi þegar skilað verulegum árangri. Á fyrsta starfsári nýrrar stofnunar jókst afkastageta í leyfisveitingum um allt að 75%, án þess að gæðum væri fórnað. Uppbygging innviða stærsta áskorunin Greiningin undirstrikar að stærsta áskorun Íslands felst nú í uppbyggingu og afhendingu innviða. Orkukerfið er að þróast frá tiltölulega einföldu kerfi yfir í flókið, samþætt kerfi þar sem rafvæðing samgangna, umbreyting iðnaðar og aukin orkunotkun setja auknar kröfur á skipulag og framkvæmd. Ef samhæfing er ekki nægileg getur tafir í einum hluta kerfisins haft keðjuverkandi áhrif, aukið kostnað og dregið úr trausti fjárfesta. Því er ljóst að framkvæmdageta og samræming milli kerfa verða lykilforsendur áframhaldandi árangurs. Fyrirsjáanlegt regluverk mikilvægt Óvissa í leyfisveitingum er skilgreind sem einn stærsti áhrifaþátturinn á fjárfestingar. Hún getur lengt framkvæmdatíma, aukið kostnað og áhættu. Til að bregðast við þessu hafa stjórnvöld lagt áherslu á einfaldari og hraðari ferla, skýrari tímamörk og markvissa forgangsröðun verkefna. Markmiðið er að styrkja samkeppnishæfni Íslands og auka aðdráttarafl fyrir fjárfestingar í grænni orku og innviðum. Orkuskipti í alþjóðlegu samhengi Þrátt fyrir sterka stöðu í endurnýjanlegri orku er Ísland hluti af alþjóðlegu kerfi. Áhætta tengist því ekki síst: Aðfangakeðjum Fjármagnsflæði Stafrænum innviðum Alþjóðlegri óvissu Á sama tíma stefnir Ísland að kolefnishlutleysi fyrir 2040. Það kallar á frekari rafvæðingu, nýsköpun og samspil loftslagsmála og náttúruverndar. Þessi tvíþætta áskorun, að hraða orkuskiptum og verja náttúru, verður lykilverkefni næstu ára. Mynd úr skýrslunni: Vöktun orkumála í heiminum - staðan 2026. Um skýrsluna Skýrslan byggir á mati rúmlega 2.750 leiðtoga í orkumálum frá meira en 110 löndum. World Energy Council var stofnað árið 1923 er eitt elsta sjálfstæða og óháða alþjóðasamfélag leiðtoga og sérfræðinga á sviði orkumála. Ísland er aðili að ráðinu og Umhverfis- og orkustofnun er tengiliður þess hér á landi. Verkefnið á Íslandi var unnið undir forystu Umhverfis- og orkustofnunar í samstarfi við Landsvirkjun og Samorku.

51 vatnshlot skilgreind sem manngerð eða mikið breytt

Wed, 13 May 2026 00:00:00 GMT

Alls 51 vatnshlot hafa nú verið skilgreind sem manngerð eða mikið breytt vatnshlot. Sextán vatnshlot eru skilgreind sem manngerð og 35 vatnshlot eru skilgreind sem mikið breytt.

Samstarf um framkvæmd umhverfislöggjafar – Stjórn IMPEL í heimsókn

Wed, 13 May 2026 00:00:00 GMT

Stjórn IMPEL (European Union Network for the Implementation and Enforcement of Environmental Law) heimsótti Ísland dagana 5. og 6. maí 2026 og átti fundi með stjórnvöldum og stofnunum sem annast stjórnsýslu og framkvæmd umhverfismála á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun fer með hlutverk landsfulltrúa Íslands innan IMPEL og skipulagði heimsóknina í samstarfi við þátttakendur innan netsins. IMPEL er rótgróið samstarfsnet umhverfisyfirvalda í Evrópu og hefur starfað frá árinu 1992. Markmið IMPEL er að efla framkvæmd og eftirfylgni umhverfislöggjafar með því að miðla reynslu, þróa verkfæri og auka samstarf milli eftirlits- og leyfisveitandi stjórnvalda í Evrópu. Á fundunum var farið yfir skipulag og framkvæmd umhverfiseftirlits á Íslandi, áskoranir tengdar innleiðingu EES-regluverks og kynningar á verkefnum og sérfræðihópum IMPEL. Einnig var rætt um möguleika á aukinni þátttöku íslenskra aðila í verkefnum IMPEL og hvernig starfið getur stutt við þróun framkvæmdar og eftirlits á Íslandi. Sérstök áhersla var lögð á umræður um: Úrgangsmál Mengunarvarnir og iðnaðareftirlit Haf- og vatnamál Náttúrvernd Umhverfisglæpi Áhættumiðað eftirlit Nýjar stafrænar lausnir Á fundunum var góð þátttaka lykilstofnana í framkvæmd umhverfislöggjafar, sem skapaði lifandi umræður og skýran vilja til að efla samstarf og auka skilvirkni í stjórnsýslunni. Ísland hefur verið virkur þátttakandi í IMPEL frá 2010, þar sem að Umhverfisstofnun var upphaflega meðlimur og svo Umhverfis- og orkustofnun. IMPEL er mikilvægt samstarfsnet sem hefur styrkt íslensk stjórnvöld með því að efla samræmda, skilvirka og faglega framkvæmd umhverfislöggjafar í gegnum þekkingarmiðlun og samstarf á evrópskum vettvangi.

Ísland segir sig frá orkusáttmálanum (ECT)

Mon, 11 May 2026 00:00:00 GMT

Tilkynnt hefur verið um úrsögn Íslands frá samningi um orkusáttmála (Energy Charter Treaty, ECT) í ljósi þess að samningurinn gengur gegn stefnu ríkisstjórnarinnar um orkufullveldi og sjálfsákvörðunarrétt íslenskra stjórnvalda í orkumálum. Úrsögnin tekur gildi árið 2027 í samræmi við ákvæði samningsins og með því falla niður allar greiðslur til skrifstofu samningsins.

Lyfjaleifar greinast í vatni sem tengist fráveitu

Wed, 06 May 2026 00:00:00 GMT

Lyfjaleifar greinast aðallega í yfirborðsvatni sem tengist fráveitukerfum sveitarfélaga. Þar sem losun fráveitu er mikil mælast fleiri lyf og í hærri styrk. Þetta sýna niðurstöður vöktunar Umhverfis- og orkustofnun á skaðlegum efnum í vatni árið 2025. Á stöðum án beinnar tengingar við fráveitu greindust hins vegar fá eða engin lyf yfir greiningarmörkum, jafnvel í þéttbýli. Sýnatökur á fjórum stöðum Skimað var fyrir um 160 mismunandi hormónum og lyfjaleifum á fjórum stöðum: Kópavogslæk Reykjavíkurtjörn Varmá í Hveragerði (við Öxnalæk) Ölfusá við Selfossi (við Geitanes) Lyfjaleifar greindust í Varmá og Ölfusá, þar sem bein tenging er við fráveitu. Í Kópavogslæk og Reykjavíkurtjörn greindust hins vegar fá eða engin efni. Niðurstöðurnar sýna að samsetning lyfjaleifa í yfirborðsvatni endurspeglar íbúafjölda, umfang fráveitukerfa og almenna lyfjanotkun í samfélaginu. Mikilvægt er að taka fram að um er að ræða eina skimun á tilteknum tíma. Niðurstöðurnar sýna því stöðuna á þeim tímapunkti en ekki langtímaþróun. Ekki er hægt að staðfesta að lyfjaleifar séu alltaf til staðar eða aldrei. Sýnatökurnar fóru fram í nóvember 2025. Hvaða efni eru mæld? Frá árinu 2018 hefur stofnunin skimað fyrir efnum á vaktlista Evrópusambandsins. Þar eru efni sem geta haft áhrif á vatnalíf, til dæmis: Verkjalyf, geðlyf og hjarta- og æðalyf Sýklalyf Kynhormón Plöntuvarnarefni Efni úr sólarvörnum Hvernig berast lyfjaleifar í vatn? Lyf berast í umhverfið þegar þau skiljast út úr líkamanum með þvagi og hægðum. Einnig geta lyf farið í fráveitu ef þeim er sturtað í salerni. Skólphreinsistöðvar á Íslandi eru almennt ekki hannaðar til að fjarlægja lyfjaleifar. Hormónar og sýklalyf sérstakt áhyggjuefni Lyfjaleifar sem innihalda hormóna valda sérstökum áhyggjum vegna þess að þau geta haft skaðleg áhrif á lífríki, jafnvel í mjög litlum styrk. Sama á við um sýklalyf. Sýklalyfjaónæmi er í hraðri þróun á heimsvísu. Sjá nánar í aðgerðaáætlun heilbrigðisráðuneytisins gegn útbreiðslu sýklalyfjaónæmis Skynsamleg lyfjanotkun og rétt förgun Skynsamleg lyfjanotkun skiptir máli fyrir heilsu, samfélag og umhverfi. Mikilvægt er að: Heilbrigðisstarfsfólk sé meðvitað um áhrif lyfja á umhverfi Einstaklingar noti lyf samkvæmt leiðbeiningum Ónotuðum lyfjum sé skilað til förgunar í apótek Lyfjum sé aldrei fargað í niðurföll eða salerni Starfsmenn í teymi hafs og vatns við sýnatökur. Skimunin hluti af vatnaáætlun Íslands Vöktun á skaðlegum efnum í vatni er hluti af verkefnum undir vatnaáætlun Íslands og LIFE Icewater verkefninu. Vatnaáætlun Íslands er ætlað að vernda vistfræðilegt og efnafræðilegt ástand vatns. Í framkvæmd nær hún fyrst og fremst til hefðbundinna mengunarefna. Í dag eru engin lyf með lögbundin viðmiðunargildi í vatni, en búast má við að slík viðmið verði sett fyrir ákveðin efni á næstu árum.

Sendinefnd frá Taívan kynnti sér íslenska reynslu af jarðhita

Tue, 05 May 2026 00:00:00 GMT

Fimmtán manna sendinefnd frá National Science and Technology Council (NSTC) í Taívan heimsótti Umhverfis- og orkustofnun í apríl 2026. Markmið var að kynna sér íslenska reynslu af nýtingu jarðhita, stjórnsýslu, rannsóknum og tæknilegri þróun. Íslensk reynsla í brennidepli Á fundinum var fjallað um íslenska reynslu af jarðhitanýtingu, hlutverk stjórnvalda og stofnana, rannsóknir, gagnasöfnun, leyfisveitingar, eftirlit og auðlindastýringu. Sérstök áhersla var lögð á að árangur Íslands byggist á góðu samspili stefnumótunar, rannsókna og samstarfs opinberra aðila, fyrirtækja og vísindasamfélagsins. Rætt var um hvernig leyfisveitingar og umhverfisvernd spila saman. Einnig var fjallað um reynsla Umhverfis- og orkustofnunar af alþjóðlegu jarðhitasamstarfi innan Uppbyggingarsjóðs EES, meðal annars í Póllandi, Rúmeníu og Búlgaríu. Eftirspurn eftir slíkri þekkingarmiðlun hefur aukist, ekki síst eftir orkukreppuna í Evrópu, þar sem jarðhiti er talinn mikilvægur valkostur til að styrkja orkuöryggi og styðja við loftslagsmarkmið. Fram kom að samstarfið hefur þegar skilað góðum árangri, meðal annars í Póllandi. Aukinn áhugi á jarðhita Fulltrúar NSTC kynntu stöðu jarðhitaverkefna í Taívan, rannsóknaráherslur og framtíðaráform. Fram kom að verkefnin í Taívan beinast meðal annars að jarðeðlisfræðilegum rannsóknum, þrívíddarlíkönum, bor- og vöktunartækni og mati á möguleikum djúpra og háhitakerfa. Til lengri tíma er stefnt að þróun djúpra jarðhitaborhola og útbreiðslu Enhanced Geothermal Systems og Advanced Geothermal Systems Taívan vinnur að uppbyggingu jarðhitanýtingar sem hluta af orkuskiptum landsins og markmiðum um kolefnishlutleysi árið 2050. NSTC er ríkisstofnun sem ber ábyrgð á að móta og samræma tækni- og vísindastefnu Taívans. Hún fjármagnar meðal annars rannsóknir og styður nýsköpun. Stofnunin leggur áherslu á lausnir á borð við jarðhita, vetni og kolefnisföngun. Hún stuðlar einnig að samstarfi milli háskóla, atvinnulífs og alþjóðlegra samstarfsaðila til að efla tæknilega þróun Taívans. Áframhaldandi samstarf Fundurinn skapaði góðan grundvöll fyrir áframhaldandi samtal um jarðhita, nýsköpun, orkuskipti og alþjóðlegt rannsóknasamstarf. Lilja Ólafsdóttir, sviðsstjóri umhverfisgæða, tók á móti sendinefndinni fyrir hönd Gests Péturssonar forstjóra. Auk Lilju voru Baldur Pétursson, verkefnisstjóri í teymi alþjóðamála, og Hörn Halldóru- og Heiðarsdóttir, sérfræðingur teymi orkuskipta og orkunýtni, einnig þátttakendur í fundinum. Baldur Pétursson fjallaði um reynslu Umhverfis- og orkustofnunar af alþjóðlegu jarðhitasamstarfi.

Sérfræðingar í losunarbókhaldi á Norðurlöndunum hittust í Reykjavík

Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun og Land og skógur héldu saman norræna ráðstefnu sérfræðinga í losunarbókhaldi (e. Nordic Inventory Experts Meeting) í Reykjavík 16.–17. apríl 2026. Ráðstefnan er árlegur viðburður og vettvangur þar sem Norðurlöndin bera saman bækur sínar, ræða það sem virkar, það sem er flókið og það sem þarf að leysa. Í almennri umræðu var meðal annars farið yfir hvernig ákvarðanir eru teknar þegar breytingar á aðferðafræði hafa áhrif á alþjóðlegar skuldbindingar. Einnig var fjallað um nýtt norrænt verkefni um útgáfu losunarstuðla sem miðar að því að einfalda fyrirtækjum, stofnunum, sveitarfélögum og einstaklingum að reikna losun gróðurhúsalofttegunda frá sinni starfsemi. Orka Í orkugeiranum beindist umræðan meðal annars að því hvernig eigi að meðhöndla losun frá æfingaflugi, heræfingum ríkja og nýrri starfsemi á borð við kolefnisföngun þar sem CO₂ er flutt milli landa. Einnig voru tekin dæmi um að nýjar mælingar gefi til kynna meiri metanleka frá efnaiðnaði og olíuhreinsunarstöðvum erlendis en áður var talið. Landbúnaður Í landbúnaðargeiranum var fjallað um nýjustu rannsóknir og gögn. Þar á meðal um metan frá nautgripum og N₂O losun frá jarðvegi, auk þess hvernig taka skuli tillit til nýrra loftslagsaðgerða eins og notkunar fóðuraukefna. Þá var einnig rætt hvernig bæta megi útreikninga þegar gögn eru takmörkuð, til dæmis varðandi áburðarnotkun og meðhöndlun plöntuleifa. Landnotkun Í landnotkunargeiranum (LULUCF) snerist umræðan um þróun aðferða til að meta losun og bindingu kolefnis og hvenær flóknari líkanagerð á við. Mörg málefni voru rædd, þar á meðal upptaka nýrra losunarstuðla, jarðvegslíkön og ólíkar skilgreiningar landanna á lífrænum jarðvegi. Úrgangur Í úrgangsgeiranum var fjallað um losun frá brennslu úrgangs, hvernig reikna eigi losun frá stöðvum sem sameina lífgassöfnun og jarðgerð og hvaða farvegir eru til staðar fyrir seyru. Einnig var rætt hvort hægt sé að meta losun vegna fráveitu frá fiskeldi, þar sem gögn eru breytileg milli landa og það skortir aðferðafræði í leiðbeiningar IPCC. Um 100 manns tóku þátt í dagskránni. Þar af um 40 á staðnum í húsakynnum Umhverfis- og orkustofnunar á Suðurlandsbraut og um 60 í fjarfundi. Norðurlöndin skiptast á að halda fundinn og næst verður hann haldinn í Finnlandi.

Breytingar á raforkulögum samþykktar - Gagnsæi og heiðarleiki á heildsöluorkumarkaði

Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 GMT

Alþingi hefur samþykkt frumvarp Jóhanns Páls Jóhannssonar, umhverfis- orku- og loftslagsráðherra til laga um breytingu á raforkulögum nr. 65/2003. Frumvarpið mælir fyrir um tilteknar hátternisreglur í raforkuviðskiptum og eftirlit til að stuðla að gagnsæi og heiðarleika á heildsöluorkumarkaði. Tilgangur frumvarpsins er jafnframt að setja lagaramma um starfsemi viðskiptavettvanga raforku, lýsa hlutverki og skyldum þeirra sem fara með slíka starfsemi og kveða á um eftirlit Raforkueftirlitsins. Framboð og eftirspurn myndar markaðsverð Töluverð þróun hefur orðið á raforkuviðskiptum á íslenskum heildsöluorkumarkaði. Helsta þróunin snýr að því að samningssamband um kaup- og sölu á raforku kemst á með skipulögðum hætti á viðskiptavettvöngum raforku, þar sem pörun viðskipta, það er framboð og eftirspurn, myndar opinbert markaðsverð. Áður fyrr áttu viðskiptin sér stað milli tveggja samningsaðila, yfir borðið eða í gegnum viðskiptavef Landsvirkjunar. Traust og trúverðugleiki Frumvarpið sem nú er orðið að lögum, er mikilvægur liður í að tryggja traust og trúverðugleika markaðsaðila til markaðarins og að markaðsverð endurspegli raunverulegt framboð og eftirspurn, auk atburða í kerfinu hverju sinni. Ákvæði frumvarpsins eiga sér meðal annars fyrirmynd í reglugerð ESB nr. 1227/2011 um heildstæðan og gagnsæjan heildsöluorkumarkað (REMIT), ásamt þeim breytingum sem orðið hafa á þeirri reglugerð með REMIT II. Aukin verkefni fyrir Raforkueftirlitið Raforkueftirlitið fer með eftirlit á raforkumarkaði en nýju raforkulögin fela í sér aukin verkefni. Raforkueftirlitinu ber nú einnig að gefa út leiðbeinandi tilmæli um túlkun á ákvæðum laganna (20. gr. a –i), sinna markaðseftirliti og gefa út leyfi fyrir starfsemi viðskiptavettvanga raforku á grundvelli 18. gr. a. raforkulaga. Samráð við gerð laganna Frumvarpið var unnið í samráði við Raforkueftirlitið og hefur það aðstoðað bæði ráðuneytið og Alþingi við meðferð málsins. Raforkueftirlitið hefur meðal annars veitt ráðuneytinu opinbera umsögn. Raforkueftirlitið mun á næstu vikum verða ráðuneytinu til ráðgjafar og umsagnar við gerð reglugerða um 20. gr. a. – 20. gr. i. raforkulaga, og skipulagskröfum viðskiptavettvanga ásamt því að vinna leiðbeiningar um túlkun 20. gr. a. – 20. gr. i. í samráði við markaðsaðila.

Auglýsing: Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða

Wed, 22 Apr 2026 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla á Íslandi. Markmið átaksins er að tryggja sterkt og þétt net hraðhleðslustöðva um land allt og styðja þannig við orkuskipti í samgöngum og loftslagsmarkmið stjórnvalda. Markmið Styrkjunum er ætlað að tryggja lágmarksaðgang að hleðsluinnviðum um allt land. Sérstök áhersla er lögð á að í hverjum þéttbýlisstað á Íslandi sé aðgangur að hraðhleðslustöð og að hvergi á þjóðvegakerfi landsins verði lengra en 100 km á milli hraðhleðslustöðva. Auglýst er eftir verkefnum: Í öllum þéttbýlisstöðum þar sem ekki eru hraðhleðslustöðvar nú þegar eða hleðsluinnviðir eru ófullnægjandi (verkefnaflokkur A). Á stöðum á þjóðvegakerfinu þar sem lengst er á milli hraðhleðslustöðva (verkefnaflokkur B). Heildarfjárhæð til úthlutunar Heildarfjárhæð til úthlutunar er allt að 150 m.kr. Styrkhlutfall og hámark Styrkur nemur allt að 50% af styrkhæfum kostnaði án virðisaukaskatts. Hámarksstyrkur er 20 m.kr. á hvert verkefni. Styrkur greiðist í einni greiðslu eftir að verkefni er lokið og lokaskýrsla hefur verið samþykkt. Hverjir geta sótt um Umsækjendur skulu vera lögaðilar með þekkingu og reynslu af uppsetningu og/eða rekstri hraðhleðslustöðva. Einstaklingar og lögaðilar í ótengdum rekstri (svo sem gististaðir og veitingastaðir) eru ekki styrkhæfir. Sjá nánar í handbók. Helstu skilyrði verkefna Hleðslustöðvar á þjóðvegakerfinu skulu hafa að lágmarki 300 kW afl á allt að tveimur tenglum samtímis en 200 kW vegna hraðhleðslustöðva í þéttbýli. Þær skulu jafnframt styðja hleðslu 800 V bifreiða. Stöðvar skulu taka við snertilausum greiðslum með greiðslukortum. Stöðvar skulu vera aðgengilegar öllum allan sólarhringinn. Aðgengi hreyfihamlaðra skal tryggt. Styrkþegi skuldbindur sig til að reka stöðina í að lágmarki 5 ár frá gangsetningu. Sjá frekari skilyrði í handbók. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 1. maí 2026 og lokafrestur er 1. júní kl. 15:00. Umsóknir skulu berast í gegnum rafrænt umsóknarkerfi á orkusjodur.is. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða. Spurningum má beina á orkusjodur@uos.is. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað" á heimasíðu sjóðsins.

Nemendur í HR leysa gagnaverkefni fyrir Umhverfis- og orkustofnun

Wed, 22 Apr 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun og Háskólinn í Reykjavík tóku þátt í skemmtilegu samstarfsverkefni á dögunum. Nemendur í tölvunarfræði og verkfræði fengu raunverulegt gagnaverkefni frá Umhverfis- og orkustofnun sem þau þurftu að leysa. Verkefnið fólst í því að greina tækifæri til betrumbóta í hönnun á gagnagrunni sem tengist dreifikerfi með raforku. Nemendurnir þurftu einnig að leysa ákveðnar fyrirspurnir sem grunnurinn átti að geta gert. Verkefnið var lokaverkefni í áfanganum gagnasafnsfræði. Átta hópar í forritunarkeppni Nemendurnir höfðu einnig kost á því að taka þátt í keppni þar sem besta lausnin var verðlaunuð. Átta hópar skráðu sig til leiks með fjórum nemendum í hverjum hóp. „Okkur þótti rosalega gaman að taka þátt í verkefni sem tengist ekki bara náminu heldur líka atvinnulífinu og gaman að kynnast svona raunverulegum verkefnum“ sagði Helgi Espel Lopez nemandi úr sigurliðinu. Í sigurliðinu voru auk Helga þeir Andri Már Kristjánsson, Arnór Steinn Leifsson og Baldur Máni Pálmason. Kynning á verkefnunum í keppninni og verðlaunaafhending fór fram í HR þann 10. apríl 2026. Dýrmætt að fá ferskar hugmyndir Flest verkefnanna voru mjög vel unnin að mati dómnefndar. Hún var skipuð Bjarka Smára Smárasyni, sérfræðingi í stafrænni þróun hjá Umhverfis- og orkustofnun, og Hjörvari Grétari Steinssyni, sviðsstjóra á sviði fjármála og stafrænnar þróunar. „Það er mjög dýrmætt fyrir okkur að fá ferskar hugmyndir frá nemendunum og niðurstöðurnar munu nýtast okkur til að halda áfram að bæta okkar gagnagrunna“ sagði Bjarki Smári. Sigurliðið hlaut sameiginleg verðlaun frá Umhverfis- og orkustofnun og Háskólanum í Reykjavík.

Jarðborar þurfa framvegis starfsleyfi frá Umhverfis- og orkustofnun

Wed, 15 Apr 2026 00:00:00 GMT

Breyting á lögum nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir, sem tók gildi þann 27. mars 2026, felur í sér breytingar á regluverki um starfsemi jarðborana hér á landi. Með breytingunni er kveðið á um að jarðborar skuli framvegis háðir starfsleyfi fyrir hvern bor og þann búnað sem honum fylgir, sem veitt er af Umhverfis- og orkustofnun. Fyrir gildistöku þessarar lagabreytingar bar borunarfyrirtækjum að sækja um starfsleyfi vegna hverrar einstakrar framkvæmdar til viðkomandi heilbrigðisnefndar. Með hinni nýju breytingu er reynt að einfalda og samræma leyfisveitingarferlið og færa eftirlit til Umhverfis- og orkustofnunar. Þegar fyrirtæki hefur öðlast starfsleyfi fyrir jarðbor, skal tilkynna Umhverfis- og orkustofnun hverja framkvæmd fyrir sig áður en framkvæmd hefst, þar sem fram koma upplýsingar um fyrirhugaða starfsemi, staðsetningu hennar og áætlaðan verktíma.

Kerfisáætlun Landsnets 2025 - 2034 samþykkt af Raforkueftirlitinu

Fri, 10 Apr 2026 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur samþykkt kerfisáætlun Landsnets fyrir tímabilið 2025 - 2034. Áætlunin er ein sú viðamesta í sögu fyrirtækisins og leggur grunn að nýrri kynslóð byggðalínu sem mun tengja landshluta saman með auknu öryggi og flutningsgetu. Með samþykktinni er stigið mikilvægt skref í að tryggja innviði fyrir orkuskipti þjóðarinnar á sama tíma og gætt er að hagkvæmni í rekstri og fjárfestingum. Raforkukerfi Íslands stendur frammi fyrir miklum áskorunum næstu árin þar sem krafan um hröð orkuskipti og aukna flutningsgetu vegna nýrra atvinnuvega þarf að vega á móti sjónarmiðum um hóflega gjaldskrárþróun og umhverfisvernd.

Losun Íslands 2024 og framtíðarhorfur

Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 GMT

Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi jókst um 1,7% milli 2023 og 2024. Losunin var 11,0 milljón tonn af CO₂-ígildum (CO₂-íg.) árið 2024 og hefur aukist um 6,2% frá árinu 1990. Losun Íslands má skipta í þrjá meginflokka: Samfélagslosun, landnotkun og staðbundinn iðnaður (ETS). Samfélagslosun Samfélagslosun Íslands jókst um 2,2% á milli 2023 og 2024. Hún var 2,9 milljón tonn CO₂-íg árið 2024. Umfangsmestu losunarflokkarnir voru vegasamgöngur, landbúnaður og fiskiskip. Gert er ráð fyrir að samdráttarkrafa Íslands í skuldbindingum gagnvart ESB verði að draga úr samfélagslosun um 41% árið 2030, miðað við árið 2005. Núgildandi krafa er 29%. Framreikningar sýna að Ísland standist líklega skuldbindingar fyrir tímabilið 2021-2025 þegar tekið er tillit til sveigjanleika milli skuldbindingarkerfa. Fyrir tímabilið 2026-2030 er hins vegar ólíklegt markmiðin náist, þrátt fyrir slíkan sveigjanleika. Áætlaður samdráttur í losun er um 28% árið 2030, miðað við losun ársins 2005. Tækifæri til samdráttar liggja í því að ráðast í frekari aðgerðir í loftslagsmálum. Það er hægt með því að fylgja eftir aðgerðum sem þegar eru til umræðu ásamt því að finna nýjar leiðir til samdráttar. Ef Ísland nær ekki skuldbindingum sínum ber að greiða fyrir það sem upp á vantar með kaupum á losunarheimildum frá öðrum ríkjum. Landnotkun Losun frá landnotkun var 6,2 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024 og hefur dregist saman um tæp 7% frá 2008, að undanskildum síðustu þremur árum þar sem losun jókst lítillega. Meirihluti losunar frá landnotkun stafar af framræstu votlendi. Framreikningar sýna samdrátt í losun frá landnotkun yfir spátímabilið, vegna aukinnar endurheimtar votlendis, vaxandi bindingar í skóglendi og aukinnar landgræðslu. Útlit er fyrir að Ísland muni standast skuldbindingar sínar fyrir tímabilið 2021-2025. Staðbundinn iðnaður (ETS) Losun frá staðbundnum iðnaði á Íslandi (aðallega ál- og kísilver) sem fellur undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) jókst um 4,2% frá árinu 2023 og 122% frá árinu 2005. Hún var 1,9 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024. Samdráttur hefur átt sér stað í viðskiptakerfinu í ESB. Með þátttöku í kerfinu er ekki um að ræða beinar samdráttarkröfur fyrir rekstraraðila á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun skilaði nýlega til Evrópusambandsins landsskýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda 1990-2024. Skýrslan er unnin í nánu samstarfi við Land og skóg sem ber ábyrgð á landnotkunarhluta bókhaldsins.

Auglýsing: Styrkir til strandhreinsana árið 2026

Tue, 24 Mar 2026 00:00:00 GMT

Opnað hefur verið fyrir umsóknir um styrki úr verkefninu Strandhreinsun Íslands. Félagasamtök, áhugamannafélög, íþróttafélög og aðrir lögaðilar geta sótt um styrk til hreinsunar á strandlengju Íslands á árinu 2026. Verkefnið Strandhreinsun Íslands hefur verið framlengt til þriggja ára og nær nú yfir tímabilið 2026 - 2028. Markmiðið er að styðja við áframhaldandi hreinsun stranda og draga úr mengun í hafinu. Úthlutunarreglurnar hafa verið uppfærðar. Umsóknaraðilar geta nú til dæmis sótt um styrk til endurhreinsunar á strandbútum. Umsóknarfrestur er til 17. apríl 2026.

Skýrari sýn á samkeppni og val notenda á smásölumarkaði raforku

Fri, 20 Mar 2026 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur gefið út nýtt mælaborð sem varpar skýrara ljósi á stöðu og þróun smásölumarkaðar raforku á Íslandi. Með því er stigið mikilvægt skref í átt að auknu gagnsæi og betra aðgengi að upplýsingum um markaðinn. Í mælaborðinu má meðal annars sjá lykilupplýsingar um stig samþjöppunar á markaðnum og hvernig söluaðilaskipti hafa þróast yfir tíma. Þá gefst notendum kostur á að sía upplýsingar eftir því hvort um ræðir heimili eða fyrirtæki og fylgjast með hlutfalli þeirra sem skipta um raforkusala frá einu tímabili til annars. Með þeim hætti verður auðveldara að átta sig á því hvort samkeppni á markaðnum er að aukast eða dragast saman. Markmið mælaborðsins er að efla upplýsingagjöf til viðskiptavina raforkusala, sem og annarra markaðsaðila. Með skýrri og aðgengilegri framsetningu upplýsinga vill Raforkueftirlitið stuðla að virkari samkeppni á smásölumarkaði raforku. Gögn í mælaborðinu verða uppfærð ársfjórðungslega og gert er ráð fyrir að mælaborðið taki áfram breytingum og eflist með nýjum greiningum og frekari upplýsingum eftir því sem þær verða tiltækar.

Starfleyfisskyldu létt af 16 flokkum atvinnurekstrar

Fri, 20 Mar 2026 00:00:00 GMT

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur undirritað reglugerð sem léttir starfsleyfisskyldu af 16 flokkum atvinnurekstrar, með breytingum á reglugerð um skráningarskyldan atvinnurekstur samkvæmt lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir, nr. 830/2022 sem tekið hefur gildi. Þá hefur ráðherra lagt fram frumvarp um að auglýsingaskylda verði afnumin vegna 104 flokka atvinnustarfsemi.

Urðunarmarkmið í augsýn

Wed, 18 Mar 2026 00:00:00 GMT

Vísbendingar eru um að Íslendingar séu að henda minna af rusli, bætt flokkun sé að skila árangri og að urðunarmarkmið fyrir árið 2035 sé innan seilingar. Magn þess sem við hendum getur hins vegar verið mjög breytilegt milli ára, aðallega vegna úrgangsstraums frá mannvirkjagerð, og endurvinnsluhlutfall heimilisúrgangs tók jákvætt stökk milli ára.

600 milljónir í nýsköpun í jarðvarmanýtingu

Wed, 18 Mar 2026 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað 600 milljónum króna til 11 verkefna sem miða að nýsköpun og tækniþróun í jarðvarmanýtingu. Verkefnin fela meðal annars í sér þróun nýrrar tækni til djúpborunar, bætta nýtingu jarðvarma og lausnir sem styðja við sjálfbæra orkunýtingu. Stærsti styrkurinn, tæplega 310 milljónir króna, rennur til lykilverkefnis í þróun djúpborunartækni á heimsvísu. Markmiðið með verkefninu er að hagnýta jarðhita í þeirri dýpt jarðhitakerfa þar sem hitastig getur farið yfir 400–500°C og þar með aukið orkuvinnslu verulega í hverri holu. Flest þeirra verkefna sem hljóta styrk snúa að þróun bættrar tækni til djúpborunar. Þá er borað dýpra ofan í jarðhitakerfi á háhitasvæðum en áður hefur verið gert og varmaorka í dýpri lögum virkjuð. Þannig er jarðhitakerfið stækkað niður á við. Ísland er í fremstu röð á þessu sviði og hefur forsendur til að viðhalda þeirri stöðu á næstu árum. Verkefni í eftirfarandi flokkum hlutu einnig styrk: Þróun tækni til viðhalds á hefðbundnum búnaði Smáskjálftarannsóknir Bætt nýting varma Nýting varmadæla við jarðhitakerfi Úthlutuninni er ætlað að styrkja samkeppnishæfni Íslands á sviði jarðhita og auka verðmætasköpun. Alls bárust 23 umsóknir. Heildarupphæð styrkumsókna nam 1.309 milljónum króna. Styrkþegar

Styrkir til 42 verkefna sem draga úr losun frá landbúnaði

Fri, 13 Mar 2026 00:00:00 GMT

Leiðrétting: Áður kom fram að áætlaður samdráttur vegna styrkjanna jafngildi 18% af allri losun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar árið 2024. Áætlaður samdráttur vegna styrkjanna er óbreyttur, rúmlega 1000 tonn CO₂-ígilda. Samdrátturinn jafngildir um 1% af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar (tilbúins áburðar og húsdýraáburðar) árið 2024. Hann samsvarar jafnframt um 18% af losun CO₂ vegna áburðarnotkunar. Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað 80 milljónum króna til 42 verkefna sem fela í sér innleiðingu áburðartækni til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og styðja við sjálfbærari framleiðsluhætti í landbúnaði. Áætlaður samanlagður samdráttur vegna verkefnanna nemur 1.007 tonnum CO₂-ígilda á ári. Það jafngildir um 1% af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar (tilbúins áburðar og húsdýraáburðar) árið 2024. Það er eins og árslosun um 500 fólksbíla sem knúnir eru af jarðefnaeldsneyti. Alls bárust 83 umsóknir um styrki að fjárhæð 282 milljónir króna. Við mat og forgangsröðun var lögð megináhersla á að styðja þau verkefni sem skila mestum samdrætti í losun á hverja styrkkrónu. GPS-tækni og niðurfellingarbúnaður reyndust almennt hagkvæmustu aðgerðirnar með tilliti til loftslagsáhrifa. Úthlutunin er liður í forgangsverkefnum ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum, sem Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, kynnti í september í fyrra. Í kjölfarið kynntu Jóhann Páll og Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, áform um styrki til markvissari og loftslagsvænni áburðarnotkunar í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Verkefnin fela meðal annars í sér kaup á GPS-stýrðum áburðardreifurum, búnaði til niðurfellingar áburðar og annarri tækni sem eykur nákvæmni við dreifingu og bætir nýtingu næringarefna.

Þróun raforkumarkaða 2025: Heildsöluverð lækkaði þegar leið á árið

Wed, 11 Mar 2026 00:00:00 GMT

Töluverðar breytingar áttu sér stað í raforkuvinnslu og stórnotkun árið 2025. Samhliða samdrætti í stórnotkun var staða miðlunarlóna ein sú besta á undanförnum fimm árum. Það hafði áhrif á stöðu heildsöluorkumarkaðarins og verðþróun. Þetta kemur fram í lokaútgáfu raforkuvísa fyrir árið 2025. Minni raforkuvinnsla Þrátt fyrir góða stöðu miðlunarlóna lækkaði vinnsla á milli ára. Það skýrist með breytingum í eftirspurn. Raforkuvinnsla í desember 2025 mældist 17% lægri en árið 2024. Nýting vatnsafls var um 65% af uppsettu afli og framleiðsla smávirkjana um 28 GWh. Stórnotkun dróst saman – almenn notkun stöðug Breytingarnar á eftirspurnarhliðinni voru mestar hjá stórnotendum. Stórnotkun var 993 GWh í desember 2025. Samdrátturinn tengdist fyrst og fremst tímabundnum rekstrarstöðvunum hjá hluta Norðuráls og hjá PCC BakkiSilicon. Notkun gagnavera fór vaxandi stöðugt yfir árið 2025 en var notkun samt sem áður lægri en á fyrra ári. Almenn notkun var stöðug og fylgdi svipuðu mynstri og undanfarin ár. Einnig má sjá að hluti notkunar hefur færst frá skerðanlegri orku yfir í forgangsorku. Það endurspeglar aukna áherslu á tryggt framboð raforku. Dreifi- og flutningskostnaður hækkaði Í gjaldskrárhluta Raforkuvísa sést að umreiknaður dreifikostnaður á mánuði fyrir dæmigert heimili í desember var um: 6,3 þús. kr. í þéttbýli 10,5 þús. kr. í dreifbýli Kostnaðurinn hefur hækkað frá fyrra ári, bæði vegna almennrar þróunar í gjaldskrám og vegna hærri flutningskostnaðar sem endurspeglast í dreifikerfinu. Flutningsgjöld hækkuðu skarpt í upphafi árs 2025 fyrir bæði almenna notendur og stórnotendur. Helsta skýringin var endurgreiðsluþörf vegna innheimtu ólögmæts innmötunargjalds. Þá vógu einnig þungt fjárfestingaþarfir vegna nýrra og umfangsmikilla framkvæmda hjá sérleyfisfyrirtækjum. Gjaldskrá flutningsfyrirtækisins lækkaði þó aftur í upphafi árs 2026. Heildsala lækkaði - smásala fylgdi ekki Heildsöluverð raforku lækkaði þegar leið á árið. Stundarmánaðarverð lækkaði umtalsvert milli ára. Helstu ástæður voru góð staða miðlunarlóna og minni stórnotkun. Þrátt fyrir lækkun á heildsölumarkaði hækkaði lægsta smásöluverð milli ára. Skýringarnar liggja meðal annars í því að: Virk samkeppni á smásölumarkaði er takmörkuð. Jafnframt hafa smásalar í auknum mæli tryggt stóran hluta af væntri orkuþörf lengra fram í tímann, á tímabili sem einkenndist af óvissu um framboð og raforkuöryggi. Eldri og ódýrari samningar í gegnum aflþjónustu Landsvirkjunar, sem höfðu haldið niðri heildarkostnaði smásölufyrirtækja, runnu út. Niðurstaðan er sú að smásöluverð hefur ekki lækkað í sama mæli og heildsöluverð, þrátt fyrir betri stöðu á heildsölumarkaði þegar líður á árið.

Breyting á viðmiðunargildum fyrir mengaðan jarðveg

Mon, 09 Mar 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- orku- og loftslagsráðherra skrifaði á dögunum undir breytingu á reglugerð nr. 1400/2020 um mengaðan jarðveg þar sem gerðar voru breytingar á viðaukanum með reglugerðinni. Viðmiðunargildum breytt Í umræddum viðauka eru viðmiðunargildi fyrir mengaðan jarðveg og gerðar voru breytingar á viðmiðunargildum fyrir kóbalt, kopar, vanadíum, PAH. Á sama tíma var bætt inn viðmiðunargildum fyrir króm IV og PFAS. Uppfærðar leiðbeiningar Stofnunin mun gefa út uppfærðar leiðbeiningar um viðmiðunarmörk fyrir mengaðan jarðveg. Nálgast má nýja viðaukann hér til hægri.

30 ár af Pokémon og úrgangi

Fri, 27 Feb 2026 00:00:00 GMT

Í dag er alþjóðlegi vasaskrímsladagurinn (e. International Pokémon Day), en vasaskrímslin fagna 30 ára afmæli! Dagurinn er haldinn hátíðlegur í tilefni upprunalegu tölvuleikjanna, sem komu út 27. febrúar árið 1996. Síðan þá hafa vasaskrímslin notið gífurlegra vinsælda á heimsvísu í formi tölvuleikja, leikfanga og safngripa.

Merki Umhverfis- og orkustofnunar tilnefnt til verðlauna

Wed, 25 Feb 2026 00:00:00 GMT

Merki Umhverfis- og orkustofnunar hefur hlotið tilnefningu til FÍT verðlaunanna 2026. Alls eru 67 verk tilnefnd í ár af 357 innsendingum í 15 flokkum. Tilnefningar eru veittar verkum sem þykja framúrskarandi í grafískri hönnun á sínu sviði samkvæmt mati dómnefndar. Auglýsingastofan Tvist hannaði merkið og ásýnd stofnunarinnar. Um merkið Merki Umhverfis- og orkustofnunar endurspeglar starfsemi stofnananna beggja sem sameinuðust. Hvor um sig áttu sterk og langlíf vörumerki. Innblástur fyrir merkið var sótt í jörðina, stuðlaberg, hleðslu, jafnvægi og upphafsstafi beggja stofnana: U og O. Litirnir voru sóttir beint í íslenska náttúru. Í merkinu eru þrír grænir tónar en ásýndinni fylgja einnig sex kraftmiklir stuðningslitir. Merkið sjálft er einfalt, læsilegt og þægilegt í notkun. Það má líta á merkið sem kubba sem má stafla eða leika sér með. Það gefur hönnuðum tækifæri til að skapa spennandi grafískan heim út frá merkinu sjálfu.

Krónan með flestar Svansvottaðar matvöruverslanir í heiminum

Wed, 18 Feb 2026 00:00:00 GMT

Krónan hefur lokið við endurvottun Svansins á öllum verslunum sínum. Endurvottunin kemur í kjölfar endurskoðunar á viðmiðum Svansmerkisins fyrir matvöruverslanir þar sem ákveðið var að herða ýmsar kröfur.

Slitið malbik veldur mikilli svifryksmengun

Tue, 17 Feb 2026 00:00:00 GMT

Mikil svifryksmengun mældist á höfuðborgarsvæðinu þann 16. febrúar 2026. Styrkur grófs svifryks fór víða yfir heilsuverndarmörk. Mestur styrkur mældist við Grensásveg. Hæsta klukkustundarmeðaltal á grófu svifryki (PM10) var 475 µg/m³ og sólarhringsmeðaltalið var 153 µg/m³. Við Dalsmára í Kópavogi mældist sólarhringsmeðaltalið 99 µg/m³. 11 sinnum yfir heilsuverndarmörk á Grensásvegi Heilsuverndarmörk fyrir gróft svifryk eru 50 µg/m³ að meðaltal fyrir heilan sólarhring. Ekki má fara oftar en 35 sinnum á ári yfir þau mörk. Það sem af er ári hefur svifryksmengun farið 11 sinnum yfir mörkin á Grensásvegi. Algengt á þessum árstíma Í meðalári mælast hæstu svifryksgildi oftast í febrúar og mars. Á þessum árstíma er stærstur hluti svifryksins malbiksryk sem verður til við slit á vegyfirborði. Það er að stærstum hluta af völdum nagladekkja. Þurrt veður og úrkomuleysi auka líkur á háum styrk. Rykbinding og götusópun Síðustu vikur hafa verið óvenju snjóléttar og götur hafa verið rykbundnar talsvert oftar en venjulega. Birgðir af rykbindiefni kláruðust því fyrr en áætlað var. Von er á nýrri sendingu til landsins í lok vikunnar. Það er erfitt að sópa götur í frosti. Um mánaðarmótin janúar-febrúar kom veðurgluggi með hlýindum sem var nýttur til að sópa götur. Vegagerðin sópaði þá helstu þjóðvegi í þéttbýli á höfuðborgarsvæðinu. Reykjavíkurborg sópaði á sama tíma allar þær götur sem má sjá á meðfylgjandi korti. Í mikill umferð þegar um 40% bíla eru á nagladekkjum er slitið malbik hins vegar fljótt að safnast upp aftur í vegköntum. Mynd: Götur sem eru rauðmerkar lét Reykjavíkurborg sópa um mánaðarmótin janúar-febrúar. Götur sem Vegagerðin sópaði eru ekki merktar inn. Það eru: Miklabraut/Hringbraut, Kringlumýrarbraut, Hafnarfjarðarvegur, Sæbraut og Reykjanesbraut að Hvaleyrarholti. Ráðleggingar til almennings Mengun er mest við stórar umferðaræðar en lækkar hratt með fjarlægð frá götu. Þar munar um hverja tíu metra sem farið er frá götu og í um 200 metra fjarlægð er mengun talsvert mikið minni en við götubrún. Fólki sem er viðkvæmt fyrir loftmengun er bent á að: Fylgjast með loftgæðaupplýsingum á loftgaedi.is. Takmarka útiveru nálægt umferðarþungum götum þegar mengun er mikil. Velja frekar gönguleiðir og útivistarsvæði fjarri helstu umferðaræðum.

Fýlar endurspegla ástand hafsins: Plast í meirihluta fugla

Mon, 16 Feb 2026 00:00:00 GMT

Vöktun á magni plasts í meltingarvegi fýla árið 2025 er lokið. Niðurstöður sýna að plast fannst í 68% fuglanna og í 18% tilvika var magnið yfir viðmiðunarmörkum OSPAR (0,1 g). Þetta kemur fram í nýrri skýrslu um vöktunina sem Náttúrustofa Norðausturlands annast fyrir Umhverfis- og orkustofnun. Helstu niðurstöður Plast fannst í 68% fýla – meðaltal fyrri vaktana er um 73%. 6,7 plastagnir voru að meðaltali í hverjum fýl – meðaltal fyrri vaktana er um 5,4 agnir. Mest fundust 59 plastagnir í einum fugli. 18% fýla höfðu meira en 0,1 g af plasti í meltingarvegi – langtímamarkmið OSPAR er að það séu ekki fleiri en 10% fýla með svo mikið plast. Plast sem fannst í meltingarvegi eins fýls. Mynd: Náttúrustofa Norðausturlands. Vöktunin hluti af OSPAR-samningnum Rannsóknir á plasti í meltingarvegi fýla er viðurkennd aðferð til vöktunar á plasti í hafinu. Fýlar eru algengir fuglar á norðurslóðum sem afla sér eingöngu fæðu á hafi úti, eru fyrst og fremst yfirborðsætur og þekktir fyrir að gleypa alls kyns úrgang. Ísland gerðist aðili að OSPAR-samningnum um verndun Norðaustur-Atlantshafsins árið 1997. Í samningnum eru ákvæði um reglubundna vöktun á ástandi hafsvæðisins. Magn plasts í meltingarvegi fýla er einn þeirra þátta sem vaktaðir eru. Hér á landi hófst sú vöktun árið 2018. Mest fundust 59 plastagnir í einum fugli. / Mynd: Canva.

Garðheimar innkalla Húsa- og garðaúða

Fri, 13 Feb 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun vekur athygli á því að Garðheimar gróðurvörur ehf. hafa innkallað Húsa- og garðaúða í 400 ml málmúðabrúsum. Framleiðslunúmerið er: P31396. Ástæða innköllunarinnar er að botninn á umbúðum vörunnar er ekki þéttur og getur vökvinn lekið út. Varan er hættuleg umhverfinu og skaðleg lífi í vatni. Lekar umbúðir auka áhættuna á að varan berist til dæmis í niðurföll og þaðan út í umhverfið. Garðheimar gróðurvörur ehf. beina því til neytenda sem keypt hafa vöruna að skila henni á næsta sölustað eða til Garðheima, Álfabakka 6, 109 Reykjavík og fá endurgreitt.

Styrkir til kaupa á hreinorku eða losunarfríum vöru- og hópferðaökutækjum

Tue, 10 Feb 2026 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir styrki til kaupa á hreinorku vöru- og hópbifreiðum: Hreinorku vörubifreiðar (N3) Hreinorku hópbifreiðar (M3)

Nýtt kerfi fyrir gagnaskil vegna borholna

Tue, 03 Feb 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur tekið í notkun nýtt kerfi fyrir gagnaskil vegna borholna. Gagnaskil með tölvupósti og öðrum sambærilegum leiðum verða lögð af. Ef þú berð ábyrgð á því að skila inn borholugögnum þarftu að sækja um aðgang að kerfinu. Þegar þú sækir um aðgang er mikilvægt að þú sendir inn skrár um þær borholur sem þú berð ábyrgð á. Þannig er auðveldlega hægt að tengja þig við þær í kerfinu. Eftir að umsóknin hefur verið móttekin höfum við samband við þig til að veita þér aðgang að nýja kerfinu.

Aukið samstarf Íslands og Japans í jarðhitamálum

Wed, 28 Jan 2026 00:00:00 GMT

Keizo Takewaka, sendiherra Japans á Íslandi, heimsótti Umhverfis- og orkustofnun á dögunum. Markmið heimsóknarinnar var að fræðast um verkefni stofnunarinnar í tengslum við viljayfirlýsingu frá 2023 um samstarf á sviði jarðhitamála. Sendiherrann hitti Gest Pétursson, forstjóra Umhverfis- og orkustofnunar, og Kristján Geirsson, teymisstjóra í teymi alþjóðamála. Sendiherrann hefur sérstakan áhuga á að auka samvinnu Íslands og Japans í jarðhitamálum, meðal annars um tæknikunnáttu og yfirfærslu á reynslu og þekkingu. Hann ræddi um hina víðtæku sátt á Íslandi um nýtingu jarðhita og starf stofnunarinnar við uppbyggingu jarðhitanýtingar á alþjóðavísu. Þar tilgreindi hann sérstaklega Geothermal Synergy verkefnið í Póllandi. Gestur vísaði til hinna víðtæku nota jarðhitanýtingar, ekki bara til raforkuframleiðslu og hitaveitu heldur einnig margvísleg samfélagsleg áhrif svo sem sundlaugar, ferðaþjónustu og ýmsa starfsemi og iðnað. Þá voru umhverfismál jarðhitanýtingar til umræðu, þar á meðal skilgreiningar og möguleika varðandi losun, nýtingu og bindingu koldíoxíðs frá jarðvarma.

Kallað eftir umsögnum um drög að nýrri stefnu og aðgerðaráætlun í úrgangsforvörnum

Tue, 27 Jan 2026 00:00:00 GMT

Drög að nýrri stefnu og aðgerðaráætlun í úrgangsforvörnum hafa verið birt á Samráðsgátt stjórnvalda og eru öll hvött til að senda inn umsögn um drögin. Umhverfis- orku- og loftslagsráðuneytið ber ábyrgð á útgáfu stefnu og aðgerðaráætlunar.

Stjórnvaldssekt lögð á þrotabú Fly Play hf.

Tue, 27 Jan 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur lagt stjórnvaldssekt á þrotabú Fly Play hf. að upphæð 2.347.677.600 krónur. Sektin er lögð á þar sem engum losunarheimildum var skilað fyrir tilskilinn frest vegna losunar frá starfsemi Fly Play hf. á árinu 2024. Heildarlosun Fly Play hf. á árinu 2024, samkvæmt vottaðri losunarskýrslu félagsins, var 164.865 tonn CO₂. Félaginu bar því að standa skil á 164.865 losunarheimildum vegna losunar á árinu 2024, fyrir 30. september 2025, en eitt tonn af CO₂ jafngildir einni losunarheimild. Fjárhæð stjórnvaldssektarinnar er lögbundin og samsvarar 100 evrum í íslenskum krónum vegna hverrar losunarheimildar sem ekki er staðið skil á. Miðað er við viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands þann 30. september 2025. Greiðsla sektarinnar hefur ekki áhrif á skyldu til að standa skil á losunarheimildum vegna losunar frá starfsemi Fly Play hf. á árinu 2024. Um ákvörðunina Ísland er aðili að viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir sem miðar að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá iðnaði, flugi og skipaflutningum. Stjórnvaldssektin var lögð á í samræmi við 1. mgr. 30. gr. laga nr. 96/2023 um viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir.   Þrotabú Fly Play hf. getur skotið ákvörðun um álagningu sektarinnar i til umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins innan þriggja mánaða frá móttöku hennar.

118 milljónum úthlutað til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum

Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað 118 milljónum króna í styrki til 11 verkefna sem miða að því að draga úr orkunotkun í íslenskum gróðurhúsum. Verkefnin, sem snúa að tæknivæðingu og bættri lýsingu með LED lausnum, munu skila áætluðum orkusparnaði upp á 9,4 GWst á ári. Tíu verkefni hlutu styrk í fyrri úthlutun þessa átaksverkefnis sumarið 2025. Áætlaður raforkusparnaður vegna þeirra 8,3 GWst/ári. Samanlagt má því áætla að átaksverkefnið Styrkir til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum geti náð fram raforkusparnaði sem nemur 17,8 GWst/ári. Það samsvarar árlegri raforkunotkun 3.900 heimila eða árlegri notkun 5.900 rafbíla. Með úthlutuninni er lögð áhersla á verkefni sem skila mestum orkusparnaði á hverja styrkkrónu og stuðla að betri rekstrarhagkvæmni í gróðurhúsum, auk þess sem þau nýtist sem fyrirmyndir fyrir aðra í greininni. Hámarksstyrkur var 15 milljónir króna fyrir hvert verkefni, að hámarki 40% af heildarkostnaði. Seinni úthlutun vegna orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum

Námskeið í meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna

Wed, 07 Jan 2026 00:00:00 GMT

Endurmenntun Landbúnaðarháskóla Íslands heldur námskeið í meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna dagana 19. febrúar til 12. mars 2026. Námskeiðið verður kennt í fjarkennslu. Námskeiðið er fyrir þau sem hyggjast sækja um eða endurnýja notendaleyfi fyrir: Plöntuverndarvörum í landbúnaði og garðyrkju, þar með talið garðaúðun Útrýmingarefnum við eyðingu meindýra Hvort tveggja af ofangreindu Einnig er í boði að ljúka einungis námshluta fyrir ábyrgðaraðila í markaðssetningu notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Þessi kostur hentar aðilum sem starfa sinna vegna hyggjast taka að sér hlutverk ábyrgðaraðila hjá dreifingaraðila notendaleyfisskyldra vara. Námskrá námskeiðsins byggist á ákvæðum í reglugerð um meðferð plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Til þess að ljúka náminu þarf að standast próf í lok námskeiðsins. Að námi loknu þurfa þau sem vilja öðlast réttindi til að kaupa og nota notendaleyfisskyldar plöntuverndarvörur og/eða útrýmingarefni að sækja um notendaleyfi til Umhverfis- og orkustofnunar. Dreifandi notendaleyfisskyldra vara skal tilnefna ábyrgðaraðila í gegnum Island.is. Skráning og nánari upplýsingar um námskeiðið eru að finna á heimasíðu Endurmenntunar Landbúnaðarháskóla Íslands. Umsóknarfrestur er til 13. febrúar 2026.

Námskeið í sóttvörnum vegna húðrofs - febrúar 2026

Wed, 07 Jan 2026 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun stendur fyrir námskeiðum í sóttvörnum fyrir þau sem framkvæma hvers kyns húðrof, svo sem húðgötun, húðflúrun, fegrunarflúrun og nálastungur. Námskeiðið er skylda fyrir þau sem hafa ekki lokið námi á heilbrigðissviði sem felur í sér fræðslu um smitgát og sóttvarnir. Frá og með 1. janúar 2026 þurfa allir sem stunda húðrof að geta framvísað staðfestingu þess efnis að þeir hafi setið námskeiðið eða séu með tilskylda menntun á heilbrigðissviði. Sjá nánar í 2. mgr. 34. gr. rg. nr. 903/2024 um hollustuhætti. Information on the course in English Um námskeiðið Á námskeiðinu verður farið yfir alla þætti sem snúa að framkvæmd húðrofs með sérstaka áherslu á sóttvarnir og hreinlæti. Námskeiðið er blanda af fyrirlestrum og sýnikennslu. Í lok námskeiðs þurfa þátttakendur að standast hæfnispróf. Nauðsynlegt er að hafa meðferðis eigið snjalltæki til að taka hæfnisprófið á. Kennarar á námskeiðinu eru: Ása S. Atladóttir, hjúkrunarfræðingur Brynjar Björnsson, húðflúrari Ísak S. Bragason, teymisstjóri í teymi efnamála hjá Umhverfis- og orkustofnun Sigríður Kristinsdóttir, teymisstjóri í teymi eftirlits hjá Umhverfis- og orkustofnun Stella Hrönn Jóhannsdóttir, sérfræðingur hollustuhátta hjá Umhverfis- og orkustofnun Dagsetningar Mánudagurinn 9. febrúar frá kl. 9 – 16. Kennt á íslensku. Síðasti skráningardagur er 2. febrúar. Síðasti greiðsludagur 8. febrúar. Föstudagurinn 13. febrúar frá kl. 9 – 16. Kennt á ensku. Síðasti skráningardagur er 5. febrúar. Síðasti greiðsludagur 11. febrúar. Information on the course in English Námskeiðsgjald Námskeiðsgjald er 49.900 kr. Greiðsluseðill verður sendur í heimabanka umsækjanda og afrit af reikningi á mínar síður á island.is. Staðsetning Námskeiðið verður haldið á Hótel Reykjavík Grand, Sigtúni 28, 105 Reykjavík. Skráning Skráning fer fram á https://gogn.ust.is/ Skráning er staðfest þegar námskeiðsgjöld hafa verið greidd. Lágmarksfjöldi Lágmarksfjöldi á námskeiðið er 20 manns. Námskeiðið fellur niður ef ekki næst lágmarks þátttaka. Námskeiðið er fyrir þau sem framkvæma nálastungur, fegrunarflúrun, húðgötun og húðflúrun.

Nýtt mælaborð Raforkueftirlitsins lítur dagsins ljós

Tue, 06 Jan 2026 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur tekið í notkun nýtt sjálfvirkt mælaborð Raforkuvísa sem markar tímamót í framsetningu upplýsinga. Með mælaborðinu birtast nýjar upplýsingar mun tíðar, yfirsýn yfir breytingar og þróun eykst til muna, og styður þessi breyting við raforkumarkaðinn, almenning og stjórnvöld með gagnsærri framsetningu. Kerfið byggir á umfangsmikilli sjálfvirkni sem eykur afköst starfsmanna og veitir svigrúm fyrir dýpri og tíðari greiningar. Þannig skapast ráðrúm til að miðla niðurstöðum oftar en áður. Markmiðið er að mælaborðið verði smám saman að fullu sjálfvirkt og að skýrslur byggi á nýjustu og sem áreiðanlegustu gögnum á hverjum tíma. Fjöldi nýjunga Með innleiðingu nýja mælaborðsins breytist einnig birtingarhraði gagna. Skammtímamarkaðsverð verða nú uppfærð vikulega og önnur raforkuverð, ásamt upplýsingum um framleiðslu og notkun, birt mánaðarlega. Upplýsingar um truflanir verða svo teknar saman árlega og birtar af START hópnum á truflanir.is. Í stað þess að notendur þurfi að bíða eftir ársfjórðungslegum samantektum verður nú hægt að fylgjast með þróuninni talsvert nær rauntíma. Í fyrsta sinn eru markaðsverð raforku tekin saman og birt á einum stað hjá Raforkueftirlitinu. Á mælaborðinu má meðal annars sjá grunnorkuverð, stundarmánaðarverð, meðal jöfnunarorkuverð og fleira. Einnig eru birt dagleg meðaltöl fyrir skammtímaverð, þar á meðal fyrir Elmu, Vonarskarð og jöfnunarorkumarkað Landsnets. Þetta gerir samanburð einfaldari, styrkir upplýsingaflæði og stuðlar að gagnsærri umræðu um verðmyndun. Að auki er nýtt yfirlit yfir gjaldskrár sérleyfisfyrirtækja. Raforkueftirlitið birtir nú vegið meðalverð gjaldskráa dreifiveitna ásamt gjaldskrá flutningsfyrirtækisins. Hægt er að skoða gjöld bæði verðbætt með vísitölu og á verðlagi hvers árs. Með þessu verður mun auðveldara að fylgjast með þróun kostnaðar og meta breytingar yfir lengri tíma. Horft fram á veginn Nýjustu Raforkuvísar sýna jafnframt að staða og horfur raforkuöryggis á fjórða ársfjórðungi 2025 og 2026 hafa áfram batnað. Mat á raforkuöryggi byggir á spám um framboð og eftirspurn. Núverandi stórnotkun hefur dregist saman tímabundið, allra helst vegna samdráttar á málmframleiðslu, og þar með er meira framboð til staðar en undir eðlilegum kringumstæðum. Nýja mælaborðið er aðeins fyrsta skrefið í lengra ferðalagi. Á næstu mánuðum verður áfram unnið að aukinni sjálfvirkni, skýrari framsetningu gagna og öðrum greiningum Raforkueftirlitsins. Með þessu styrkir Raforkueftirlitið hlutverk sitt sem miðlari áreiðanlegra upplýsinga og leggur grunn að betri, gagnsærri og upplýstri ákvarðanatöku í orkumálum landsins.

Tímabundið lokað fyrir styrki vegna rafbíla fyrstu daga ársins

Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 GMT

Vegna breytinga á rafbílastyrknum um áramótin mun umsóknargáttin loka klukkan 23:59 þann 31. desember 2025. Hægt verður að sækja aftur um rafbílastyrk fyrir fólks- og sendibíla að nýju frá og með 10. janúar 2026.

Svifryksmengun um áramótin

Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 GMT

Í ár er spáð hægum vindi og úrkomulausu veðri um mestallt landið í kringum áramótin. Ef flugeldanotkun verður svipuð og á fyrri árum gæti svifryksmengun orðið talsverð í þéttbýli. Styrkur svifryks um áramót ræðst mikið af veðri. Ef vindur er undir 2 m/s má búast við mjög mikilli mengun. Búast má við að mengun fari yfir heilsuverndarmörk á höfuðborgarsvæðinu upp úr kvöldmat á gamlárskvöld og vari frameftir nýársnóttu. Svifryk er heilsuspillandi og getur ýtt undir versnandi einkenni ýmissa sjúkdóma. Einstaklingar með viðkvæm öndunarfæri, hjarta- og æðasjúkdóma ásamt börnum eru sérstaklega viðkvæm fyrir svifryki. Fyrir viðkvæmustu hópana er æskilegast að halda sig innandyra og loka gluggum. Hægt er að fylgjast með styrk mengunar á loftgæði.is og veðrinu á gottvedur.is. Umhverfis- og orkustofnun hvetur fólk til að vera vel upplýst um áramótin, stilla flugeldanotkun í hóf og vernda þannig viðkvæma hópa. Sjá upplýsingasíðu Umhverfis- og orkustofnunar um flugelda. Ennfremur má finna hér upplýsingar um frágang flugelda eftir áramót.

Frágangur flugelda eftir áramót

Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun minnir á mikilvægi þess að ganga vel frá flugeldarusli og flokka úrgang rétt að hátíðarhöldum loknum.

Til kynningar - Bráðabirgðayfirlit vatnaáætlunar 2028-2033

Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 GMT

Hér með gefst tækifæri til að koma með ábendingar eða athugasemdir sem gætu nýst við gerð endurskoðaðrar vatnaáætlunar en hún verður auglýst til kynningar í lok árs 2026. Eftir afar umfangsmikla vinnu með ráðgjafastofnunum okkar, heilbrigðisnefndum og sveitarfélögum er komið að því að hefja að nýju almenna samráðsferlið við gerð vatnaáætlunar sem mun taka gildi í byrjun árs 2028. Þetta bráðabirgðayfirlit er lagt fram bæði til að upplýsa almenning og aðra um stöðu mála en fyrst og fremst til að hefja samráð við þá sem ekki hafa þegar komið að vinnunni. Samkvæmt lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála skal gera bráðabirgðayfirlit vatnaáætlunar tveimur árum áður en vatnaáætlun tekur gildi. Fyrsta vatnaáætlun Íslands var staðfest í apríl 2022 og er hún í gildi í 6 ár. Bráðabirgðayfirlit vatnaáætlunar fjallar um helstu atriði áætlunarinnar. Yfirlitinu er ætlað að gefa innsýn í helstu kafla vatnaáætlunar og hvernig hún verður í meginatriðum sett upp ásamt helstu efnistökum. Frestur til að skila umsögnum hefur verið framlengdur til og með 13. febrúar. Athugasemdir skulu vera skriflegar og berast stofnuninni á netfangið uos@uos.is merktar „Bráðabirgðayfirlit vatnaáætlunar 2028 – 2033“.

Breyttur opnunartími yfir hátíðarnar

Tue, 16 Dec 2025 00:00:00 GMT

Dagana 23. - 30. desember 2025 verður breyttur opnunartími hjá Umhverfis- og orkustofnun vegna hátíðanna. Móttakan á Suðurlandsbraut 24 verður lokuð þessa daga. Það er alltaf hægt að ná í okkur í síma 569 6000 á almennum opnunartíma sem er alla virka daga frá kl. 08:30 – 15:00. Einnig er hægt er að senda fyrirspurnir í gegnum heimasíðu en afgreiðslutími gæti orðið lengri vegna hátíðanna.

Auglýsing: Styrkir til nýsköpunarlausna frá iðnaði sem fellur undir ETS kerfið

Thu, 11 Dec 2025 00:00:00 GMT

Umsóknarfrestur hefur verið framlengdur til 16. febrúar 2026 kl. 15:00. Loftslags- og orkusjóður auglýsir styrki til nýsköpunar og tækniþróunar sem stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda frá staðbundnum iðnaði sem fellur undir ETS-kerfið. Í heild eru 400 milljónir króna til úthlutunar en styrkupphæð fyrir hvert verkefni getur numið allt að 200 milljónum króna að hámarki til allt að þriggja ára. Sótt er um í gegnum rafrænt umsóknarkerfi Rannís. Sækja um styrk Styrkhæfi verkefna og áherslur Styrkhæfar eru umsóknir um þróun á hvers kyns tækni sem dregur úr losun gróðurhúsalofttegunda frá staðbundnum iðnaði sem fellur undir ETS-kerfið. Áhersla verður lögð á verkefni sem skila samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda í samræmi við aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum. Einnig verður litið til eftirfarandi þátta: að verkefnið hagnýti grunnþekkingu sem þegar er til staðar, að verkefnið beinist að aðilum sem hafa talsverða möguleika á að draga úr losun, að verkefnið hafi möguleika á að nýtast sem víðast í samfélaginu og hafi áhrif út fyrir einstaka fyrirtæki, félagasamtök og/eða stofnun. Krafa er gerð um tvo samstarfsaðila að lágmarki og skal að minnsta kosti eitt þeirra vera fyrirtæki. Horft verður til þess að forgangsraða verkefnum sem skila mestum samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda (koldíoxíð-ígilda) á hverja styrkkrónu. Fyrirspurnir Almennum spurningum varðandi kallið og umsóknir sem eru í matsferli skal beint til losjodur@rannis.is.

Samráðsfundur og skipun nefndar um endurskoðun fastra matsbreytna

Thu, 11 Dec 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun og Raforkueftirlitið hafa skipað í nefnd um endurskoðun fastra matsbreytna sem eru notaðar við útreikning á arðsemi flutningsfyrirtækis og dreifiveitna. Endurskoðunin er liður í lögbundnu hlutverki stofnunarinnar og miðar að því að tryggja að arðsemi þessarar starfsemi endurspegli raunverulegan fjármagnskostnað. Nefndin er skipuð eftirtöldum aðilum: Arna G. Tryggvadóttir, sviðsstjóri endurskoðunar hjá PwC. Dr. Hersir Sigurgeirsson, prófessor við Háskóla Íslands. Margit Johanne Robertet, forstöðumaður framtakssjóða Kviku eignastýringar. Perla Ösp Ásgeirsdóttir, framkvæmdastjóri Eflingar. Samráðsfundur og gagnaskil Við endurskoðun fastra matsbreytna skal haft samráð við helstu hagsmunaaðila á raforkumarkaði, þar á meðal framleiðendur, neytendur, stórnotendur, dreifiveitur og Landsnet. Samráðsfundur verður haldinn 15. janúar, þar sem hagsmunaaðilum gefst kostur á að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Einnig er hægt að senda nefndinni erindi fyrir fundinn á netfangið raforkueftirlit@uos.is. Gögnum og greiningum er hægt að skila til 31. janúar 2026. Bent er á að hlutverk nefndarinnar er afmarkað við endurskoðun fastra matsbreytna og ekki verður fjallað um önnur málefni. Næstu skref Að loknu samráði mun nefndin hefja vinnu við að meta hvort forsendur séu til staðar fyrir endurskoðun fastra matsbreytna, á grundvelli þeirra sjónarmiða og gagna sem berast frá hagsmunaaðilum. Frá vinstri: Margit Johanne Robertet, Hersir Sigurgeirsson, Perla Ösp Ásgeirsdóttir og Arna G. Tryggvadóttir. Lagastoð Samkvæmt 2. tölul. 3. mgr. 12. gr. og 17. gr. raforkulaga, nr. 65/2003, skal arðsemi flutningsfyrirtækisins og dreifiveitna af flutnings- og dreifistarfsemi vera sem næst vegnum fjármagnskostnaði, að teknu tilliti til skatta og að frátöldum verðlagsbreytingum. Í ákvæðinu er með nánari hætti fjallað um með hvaða hætti slík arðsemi skuli fundin út. Þá segir einnig að arðsemin skuli ákvörðuð að fengnu mati sérfróðra aðila. Í reglugerð nr. 192/2016, frá 1. mars 2016, er með nánari hætti fjallað um það hvernig reikna skuli út veginn fjármagnskostnað sem vísað er til í raforkulögum. Jafnframt segir í reglugerðinni að Orkustofnun, nú Umhverfis- og orkustofnun, geti að fengnu áliti sérfróðra aðila og að höfðu samráði við hagsmunaaðila, sbr. 3. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 17. gr. raforkulaga, lagt fram tillögu til ráðherra um endurskoðun fastra matsbreytna samkvæmt reglugerðinni ef stofnunin telur tilefni til þess, svosem. vegna sérstakra aðstæðna á markaði. Sérfróðir aðilar skv. 1. mgr. eru tilnefndir af Umhverfis- og orkustofnun og skulu þeir hafa sérfræðiþekkingu á sviði fjármála og fjármagnskostnaðar. Við mat hinna sérfróðu aðila ber þeim að hafa samráð við framleiðendur raforku, neytendur, stórnotendur, dreifiveitur og Landsnet.

Átt þú eftir að sækja um rafbílastyrk?

Tue, 09 Dec 2025 00:00:00 GMT

Um næstu áramót lækka hreinorkustyrkir til fólksbíla úr 900.000 kr. í 500.000 kr. Umsóknir sem verða samþykktar eftir 31. desember 2025 fá að hámarki 500.000 kr. óháð því hvenær ökutækið er keypt eða nýskráð. Til að sækja um styrk þarf ökutæki að vera nýskráð hjá Samgöngustofu og skráður eigandi getur sótt um. Önnur skilyrði má sjá á www.orkusjodur.is. Ertu ekki viss um að þú eigir eftir að sækja um styrk? Umsóknarkerfið lætur þig vita!

Orkuspá Íslands 2025 - 2050: Mikil óvissa framundan og þörf á skýrri stefnumörkun

Mon, 01 Dec 2025 00:00:00 GMT

Ný orkuspá fyrir Ísland, unnin í sameiningu af Landsneti, Umhverfis- og orkustofun, og Raforkueftirlitinu, sýnir að fram undan eru umtalsverðar áskoranir og mikil óvissa í þróun raforkumála. Orkuspáin var kynnt í Hörpu þann 1. desember. Spáin gerir ráð fyrir hægari aukningu í raforkunotkun en áður var talið. Ástæður eru meðal annars seinkanir í virkjunarframkvæmdum, óvissa um uppbyggingu vindorku, og samdráttur í eftirspurn stórnotenda, einkum í kísilmálm- og gagnaversiðnaði. Aukning í framboði raforku verður því hægari en áður var spáð. Þá hafa bilanir, tollar og breytt alþjóðlegt efnahagsumhverfi áhrif á markaðinn. Hægari uppbygging nýrra viðskiptavina eykur enn á óvissuna. Þrátt fyrir þetta má sjá jákvæða þróun í orkuskiptum innanlands, þar sem þau hafa þegar skilað samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda auk þess sem vaxtatækifæri eru til staðar hjá gagnaverum og nýr iðnaður er að vaxa. Hins vegar er ljóst að markmið stjórnvalda um kolefnishlutleysi árið 2030 munu ekki nást án frekari aðgerða og skýrari stefnumörkunar. Orkuspánni er ætlað að varpa ljósi á stöðu og þróun orkumála á Íslandi og skapa um leið umræðu um orkumál. „Þessi spá sýnir meiri óvissu en oft áður, en um leið ýmis tækifæri til að lágmarka hana og mæta þeim markmiðum sem sett hafa verið um orkuskipti og hagvöxt. Það er ljóst að öflugt flutningskerfi raforku mun leika lykilhlutverk í því að ná þessum markmiðum,“ segir Ragna Árnadóttir, forstjóri Landsnets. Mynd: Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar. „Orkuspá Íslands er ekki pólitísk yfirlýsing, hún er verkfæri. Hún er landakort sem gefur okkur innsýn inn í hvað er framundan. Og eins og allir vita að þá eru góð landakort verkfæri sem gera okkur kleift að ná áfangastað á öruggan hátt,“ segir Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis og orkustofnunar. Um er að ræða bæði grunn- og háspá, sem skiptist í raforku-, orkuskipta- og jarðvarmaspá. Hægt er að nálgast helstu niðurstöður á vefnum orkuspaislands.is, sem Jóhann Páll Jóhannsson ráðherra umhverfis-, orku- og loftslagmála opnaði á kynningarfundinum. Mynd: Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra. Gerð orkuspár Íslands er afrakstur náinnar samvinnu Landsnets, Umhverfis- og orkustofnunar og Raforkueftirlitsins. Þetta samstarf tryggir að spáin byggi á traustum grunni, sameiginlegri þekkingu og heildstæðu yfirliti yfir þróun orkumála í landinu. Slík samvinna er lykilforsenda þess að hægt sé að taka upplýstar ákvarðanir um orkuskipti, uppbyggingu innviða og framtíðarhagvöxt.

Viðurkenningar fyrir árangur í orkuskiptum ríkisflotans 2025

Thu, 27 Nov 2025 00:00:00 GMT

Í tilefni Loftslagsdagsins þann 1. október 2025, veitti Umhverfis- og orkustofnun í annað sinn viðurkenningar fyrir árangur í orkuskiptum ríkisflotans. Fyrsta viðurkenningaútgáfan fór fram árið 2024 og markaði upphaf hvatakerfis sem ætlað er að styðja við aðgerðina Full orkuskipti ríkisflota og samgönguþjónustu fyrir 2030. Markmiðið er skýrt, að allar fólks- og sendibifreiðar í eigu og notkun ríkisins verði alfarið knúnar endurnýjanlegri, íslenskri orku í lok árs 2029. Rafknúnar samgöngur hafa í dag reynst hagkvæmar, áreiðanlegar og vel til þess fallnar að sinna fjölbreyttum verkefnum ríkisstofnana. Aðgerðin og hvatakerfið Aðgerðin var unnin í samstarfi við Bílgreinasambandið, sem hefur staðfest að tæknilegir annmarkar standi ekki í vegi fyrir orkuskiptum í flokki fólks- og sendibíla á næstu árum. Nýjar gerðir rafbíla munu áfram styrkja innleiðinguna fram til ársins 2030. Til að hvetja til framfara fylgist Umhverfis- og orkustofnun með hlutfalli hreinorkubíla í flotum stofnana út frá gögnum Samgöngustofu. Fyrir hvert árangursþrep fá stofnanir viðurkenningar á veggspjaldi með skafmiðum: brons (30%), silfur (60%), gull (90%) og platína (100%). Vinna er hafin við endurbætur á Grænu skrefunum og er stefnt að því að hvatakerfi orkuskiptanna færist inn í þann ramma þegar endurbótum lýkur. Vörðum fyrir árangur í orkuskiptum er skipt niður í 4 þrep, 30, 60, 90 og 100% árangur. Bronsviðurkenningar 2025 Á Loftslagsdeginum fengu eftirfarandi stofnanir bronsdekk, sem samsvarar því að a.m.k. 30% bílaflotans sé knúinn endurnýjanlegri orku: Lögreglustjórinn á Suðurnesjum Seðlabanki Íslands Þjóðminjasafn Íslands Lögreglustjórinn á Vestfjörðum Lögreglustjórinn á Norðurlandi vestra Náttúruverndastofnun Íslands Viðurkenning fyrir bronsdekkið komin í hendurnar á Lögreglustjóranum á Suðurnesjum. Þetta er annað árið í röð sem stofnanir fá viðurkenningar fyrir árangur í orkuskiptum og sýnir áframhaldandi skuldbindingu ríkisins við sjálfbærar samgöngur. Stofnanir sem starfa við fjölbreytt og oft krefjandi verkefni hafa þannig náð markverðum árangri í átt að kolefnishlutlausum rekstri. Þau Harpa Þórsdóttir þjóðminjavörður og Guðmundur Lúðvík Gunnarsson framkvæmdastjórni fjármálasviðs safnsins, veittu bronsdekkinu viðtöku með bros á vör. Stoltur lögreglumaður á Ísafirði tekur við bronsdekkinu fyrir hönd embættis Lögreglustjórans á Vestfjörðum.

Leiðbeiningar um aðferðir við sýnatöku á menguðum jarðvegi

Wed, 26 Nov 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur gefið út leiðbeiningar um aðferðir við sýnatöku á menguðum jarðvegi. Leiðbeiningarnar eru gerðar til að auðvelda hagaðilum, ráðgjöfum, eftirlitsaðilum og öðrum gerð úttekta og ákvarðanatöku í málum er varða mengaðan jarðveg. Þær taka saman helstu þætti um undirbúning og framkvæmd sýnatöku, gagnsemi sýnatökuaðferða, ásamt framsetningu og túlkun niðurstaðna á rannsóknum á menguðum jarðvegi. Leiðbeiningarnar eru hluti af innleiðingu reglugerðar 1400/2020 um mengaðan jarðveg.

Staða fráveitumála 2024

Mon, 24 Nov 2025 00:00:00 GMT

Skýrsla um stöðu fráveitumála á Íslandi fyrir árið 2024 er komin út. Skýrslan byggir á gögnum frá heilbrigðiseftirlitum, sveitarfélögum og rekstraraðilum um land allt. Helstu niðurstöður Eins og árið 2022 eru Borgarnes og Dalvík einu þéttbýlin sem uppfylla kröfur um hreinsun samkvæmt reglugerð nr. 1450/2025 um fráveitur og skólp. Viðkomandi þéttbýli eiga að uppfylla kröfur um viðeigandi hreinsun sem í þessum tilfellum er grófhreinsun. Flest þéttbýli á landinu beita enn grófhreinsun, sem er einungis forhreinsun þar sem rusl og aðskotahlutir eru síaðir frá vatni áður en frekari hreinsun fer fram. Niðurstöður skýrslunnar sýna að: 82% íbúa eru tengdir grófhreinsun. 14% íbúa hafa enga hreinsun. 1% íbúa tengjast eins þreps hreinsun - þar sem bæði svifagnir og lífrænt efni eru fjarlægð að hluta. Árið 2024 höfðu þrjú þéttbýli fengið samþykkt að skilgreina viðtaka sem „síður viðkvæman“. Tvö hafa bæst við árið 2025. Þetta gerir þeim kleift að beita minni hreinsun, eins þreps hreinsun í stað tveggja þrepa, að því gefnu að vatnshlotið haldist í góðu vistfræðilegu ástandi. Vöktun ábótavant Margir viðtakar hafa ekki verið vaktaðir nægilega vel og fá sveitarfélög framkvæma reglulegar mælingar í fráveitum eða viðtökum. Þörf er á að uppfæra og gefa út ný starfsleyfi fyrir fráveitur, sem heilbrigðiseftirlit landsins vinna nú að. Bætt gagnavinnsla Erfitt er að meta magn seyru sem er safnað vegna þess að hingað til hefur seyra og ristarúrgangur verið skráð sem sami úrgangsflokkur. Gerðar hafa verið úrbætur á því og það ættu að vera betri upplýsingar um magn seyru í næstu gagnaskilum. Vilji til úrbóta Verkefni næstu ára í fráveitumálunum eru fjölmörg en mikilvægt er að ljúka við endurskoðun á reglugerð um fráveitur og skólp og gefa út og/eða uppfæra starfsleyfi fyrir fráveitur. Í vatnaáætlun Íslands 2022–2027 er fráveita skilgreind sem einn helsti álagsþáttur á vatn og verður áfram unnið að úrbótum í samræmi við aðgerðaáætlun hennar. Úrbætur í fráveitu taka oft nokkurn tíma og því eru breytingar á milli gagnaskila frekar litlar eins og er. Greina má þó meiri áhuga og vilja til úrbóta í fráveitumálum. Samantektin nær til 90% íbúa Stöðuskýrsla fráveitumála nær til 29 þéttbýla, sem losa um eða yfir 2.000 pe. Það samsvarar um 344.237 íbúum eða um 90% af íbúafjölda á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun tekur saman upplýsingar um stöðu fráveitumála á Íslandi á tveggja ára fresti. Leiðbeiningar fyrir sveitarfélög og heilbrigðiseftirlit Umhverfis- og orkustofnun hefur unnið að ýmsum leiðbeiningum til að styðja sveitarfélög og heilbrigðiseftirlit við framkvæmd reglugerða. Meðal þeirra eru: Leiðbeiningar um útreikninga á skólpmagni. Skilgreiningu viðtaka. Eftirlitsmælingar og vöktun. Samræmd starfsleyfisskilyrði fyrir hreinsistöðvar.

Auglýsing: Styrkir til loftslagsvænna tæknilausna í landbúnaði

Wed, 19 Nov 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir 80 milljónir króna í styrki til loftslagsvænna tæknilausna í landbúnaði. Í ljósi markmiða ríkisstjórnarinnar um eflingu nýsköpunar í landbúnaði og markvissari stuðning við bændur hafa Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku- og loftslagsráðherra, og Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, ákveðið að ráðstafa 80 m.kr. í sérstakan fjárfestingarstuðning við bændur. Stutt er við innleiðingu á tækni sem stuðlar að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda með minni áburðarnotkun. Styrkumsóknir eru afgreiddar samkvæmt reglugerð nr. 1566/2024 um Loftslags- og orkusjóð. Aðferðir nákvæmnislandbúnaðar við áburðardreifingu skila sér í bættri nýtingu næringarefna, minni losun gróðurhúsalofttegunda og bættum rekstri. Árangur getur verið breytilegur eftir ræktunaraðstæðum en áhrifin eru alltaf jákvæð. Búnaðurinn er þó dýr og þessum styrkveitingum er ætlað að koma til móts við það. Styrkhæfi verkefna og áherslur Styrkir verða veittir til framleiðenda landbúnaðarafurða, sem uppfylla skilyrði 4. mgr. 30. gr. búvörulaga, vegna fjárfestingar í tækjakaupum sem stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar í landbúnaði. Jafnframt er heimilt að veita styrki til kaupa á búnaði sem keyptur er í samstarfi aðila, svo sem í gegnum búnaðarfélag eða verktaka sem annast áburðardreifingu fyrir bændur. Dæmi um styrkhæf tækjakaup eru eftirfarandi: GPS tækni fyrir bætta nákvæmni við áburðardreifingu Tækni til niðurfellingar/-lagningar á áburði Önnur tæki sem bætt geta nýtingu áburðar og minnkað áburðarnotkun í landbúnaði Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni sem falla að hlutverki sjóðsins og horft verður til þess að forgangsraða verkefnum sem skila mestum samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda (koldíoxíð-ígilda) á hverja styrkkrónu. Auk framangreindra sjónarmiða er heimilt við mat á umsóknum og ákvörðun úthlutunar að taka tillit til sjónarmiða er fram koma í 2. mgr. 10. gr. reglugerðar um Loftslags- og orkusjóð eftir því sem við á. Styrkhlutföll, styrkfjárhæðir og fleira Hámarks styrkhlutfall skal vera 40% af heildarkostnaði fjárfestingar (án vsk.) og styrkfjárhæð í hverri úthlutun skal nema að hámarki 10 milljónum króna fyrir hvern framleiðanda landbúnaðarafurða. Styrkur greiðist samkvæmt samningi og framlagningu staðfestingar á kaupum búnaðar. Eftirfarandi gögn skulu fylgja umsókn: Upplýsingar um umsækjanda eða umsækjendur, aðra þátttakendur og samstarfsaðila, ef einhverjir eru. Nafn, kennitala og símanúmer þess sem annast samskipti við sjóðinn. Lýsing á verkefninu og því hvernig verkefnið samræmist markmiðum og skilgreindum áherslum styrkveitinga, þ. á m. 35. gr. Tíma- og verkáætlun. Sundurliðuð fjárhagsáætlun verkefnis og upplýsingar um fjármögnun. Umsóknarfrestur er til 22. desember 2025. Sótt er um á www.orkusjodur.is

Umbótaverkefni í Græna bókhaldinu

Wed, 19 Nov 2025 00:00:00 GMT

Starfsfólk Umhverfis- og orkustofnunar vinnur nú að umbótaverkefni tengdu græna bókhaldinu sem miðar að því að einfalda og bæta aðgengi að upplýsingum um stöðuna á umhverfisvænni starfsemi ríkisstofnana. Verkefnið snýst um að þróa miðlægt mælaborð sem byggir á rauntímagögnum úr bókhalds- og mannauðskerfum Fjársýslunnar. Með þessu færist grænt bókhald frá handvirkri gagnasöfnun yfir í sjálfvirka og samræmda gagnamiðlun sem sparar ríkinu verulegan tíma og fjármuni. Samskipti við Fjársýsluna og Fjármála- og efnahagsráðuneytið hófust í mars 2025 og hefur verið unnið markvisst að því að koma á traustum gagnatengingum. Þær tengingar urðu virkar í byrjun október og hefur starfsfólk UOS síðan þá unnið að því að greina gögnin og skilgreina þær umbætur sem þarf á rafrænum reikningum til að mælaborðið geti orðið að veruleika. Vonir standa til að mælaborðið verði aðgengilegt fyrir lok árs 2025. Með þessari breytingu verður Umhverfis-og orkustofnun kleift að fylgjast með umhverfisgögnum í rauntíma og bregðast fyrr við, auk þess sem verkefnið mun spara tugir milljóna á ársgrundvelli í vinnusparnaði innan ríkisins.

Flokkunarleiðbeiningar á 3 tungumálum

Mon, 17 Nov 2025 00:00:00 GMT

Flokkunarleiðbeiningar Umhverfis- og orkustofnunar eru komnar út á PDF formi á íslensku, ensku og pólsku. Þær eru ætlaðar fyrir heimili, húsfélög, fyrirtæki, stofnanir og fleiri sem vilja nýta sér þær.

Auglýsing: Styrkir til nýsköpunar í jarðvarmanýtingu

Mon, 17 Nov 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir 600 milljónir króna í styrki til nýsköpunar í jarðvarmanýtingu. Jarðhiti er ein mikilvægasta auðlind Íslendinga. Yfir 90% af húshitun hér á landi byggir á jarðvarma og um 30% raforkuframleiðslu. Brýnt er að viðhalda og styrkja enn frekar samkeppnishæfni Íslands á sviði jarðhitanýtingar og ýta undir nýsköpun og tækniþróun á þessu sviði. Í samræmi við þetta hefur umhverfis-, orku og loftslagsráðherra ákveðið að fela Loftslags- og orkusjóði að styrkja nýsköpun á sviði jarðvarmanýtingar um allt að 600 milljónir króna. Styrkhæfi verkefna og áherslur Styrkir verða veittir til orkufyrirtækja og annarra fyrirtækja sem nýta jarðvarmaauðlindina. Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni sem falla undir eftirfarandi áherslur: A. Ný tækni til raforkuframleiðslu úr jarðvarma Verkefni á sviði djúpborunar, endurbætt jarðhitakerfi (e. Enhanced Geothermal Systems), raforkuframleiðslu úr lágvarma, nýrrar bortækni og fleira. B. Fjölnýting jarðhita Verkefni sem auka verðmætasköpun með beinni eða óbeinni fjölnýtingu jarðhita, til dæmis með nýjum framleiðsluferlum eða notkunarformum, sérstaklega þar sem loftslagsáhrif eru jákvæð og verkefni hafa ekki áður notið stuðnings úr öðrum opinberum sjóðum. C. Nýting jarðhita til húshitunar Nýjar aðferðir við nýtingu jarðhita, meðal annars með varmadælum, aukinni nýtni eða hagkvæmni, og uppbyggingu sem dregur úr rafhitunarkostnaði og styður við fjölgun notenda. Almennar boranir eða hefðbundin uppbygging dreifikerfa teljast ekki styrkhæfar. Við mat á umsóknum skal meðal annars horft til þjóðhagslegrar hagkvæmni, byggðasjónarmiða og áhrifa á nærsvæði, auk gæða gagna og undirbúnings. Styrkhlutfall, styrkfjárhæðir og fleira Styrkupphæð fyrir hvert verkefni getur numið allt að þriðjungi af heildarkostnaði, gegn mótframlagi umsækjanda. Umsækjendur skulu leggja fram mótframlag sem nemur að minnsta kosti tveimur þriðju hluta kostnaðar. Skipting greiðslna skal vera eftirfarandi: Framvindugreiðsla (75%) greiðist samkvæmt samningi og framlagningu gagna. Lokagreiðsla (25%) er greidd þegar lokaskýrsla hefur verið samþykkt. Umsóknir Eftirfarandi gögn skulu fylgja umsókn: Upplýsingar um umsækjanda eða umsækjendur, þátttakendur og samstarfsaðila. Nafn, kennitala, netfang og símanúmer tengiliðar við sjóðinn. Lýsing á verkefninu og því hvernig það samræmist markmiðum og áherslum Loftslags- og orkusjóðs. Lýsing á þekkingu á jarðhita viðkomandi svæðis, með tilvísun í fyrri rannsóknir eftir því sem við á. Tíma- og verkáætlun. Sundurliðuð fjárhagsáætlun verkefnis og upplýsingar um fjármögnun. Lýsing á hagkvæmni verkefnis, að teknu tilliti til síðari áfanga. Umsóknarfrestur er til 20. desember 2025. Sótt er um á www.orkusjodur.is

Er örplast á sjávarbotninum umhverfis Ísland?

Thu, 13 Nov 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun lét nýverið taka setsýni á fimm stöðum á sjávarbotni í Faxaflóa til þess að kanna umfang örplasts. Niðurstöður eru væntanlegar á næsta ári. Sýnatökustaðir Sýni voru tekin á fimm stöðum í Faxaflóa. Meira örplast frá skólpi Árið 2023 var gerð forkönnun á umfangi örplasts í sjávarseti í Faxaflóa. Þá sýndu niðurstöður að magn og gerðir örplastsagna voru mjög breytilegar á milli sýnatökustaða. Fjöldi örplastagna var hæstur á stöðvum 3 og 5. Stöð 3 er við skólpútrás. Helstu plastgerðir sem fundust voru: 74% PP - Til dæmis notað í matarumbúðir, húsgögn og textíl. 16% PE - Til dæmis notað í eldhúsáhöld, leikföng, rör og plastpoka. 5% akrýlöt/pólýúretan/lakk. 2% PS - Til dæmis frauðplast. 1% manngerður sellulósi. 1% EVA - Mjúkt plast, til dæmis notað í sandala, jógamottur, baðleikföng og einangrun í snúrum. 1% PVC - Hart plast, til dæmis notað í leikföng, gólfefni, skó, töskur. 1% PA - Til dæmis notað í nælonsokkabuxur og veiðafæri. Stöðvar 3 og 5 sýndu meiri fjölbreytileika á plastgerðum, þar á meðal akrýlöt/pólýúretan/lakk, PVC, PA og manngerðan sellúlósa. Nánar um mismunandi tegundir plasts hjá Sænsku efnastofnuninni. Sérfræðingar á rannsóknasetri Háskóla Íslands á Suðurnesjum sáu um sýnatökurnar. Örplast víða í vistkerfinu Aðrar rannsóknir á örplasti á Íslandi hafa sýnt að það finnst víða, meðal annars í kræklingi, maga fýla og fiska (þorski og ufsa). Þetta bendir til þess að örplast sé nú þegar til staðar í vistkerfum við Ísland, þó að umfang þess sé lítt þekkt og mælingar á örplasti í botnseti hafi verið mjög fáar. Sjávarbotninn gefur góða mynd Það er mikilvægt að fylgjast með örplasti á sjávarbotni því mikið af því örplasti sem fer í hafið sekkur á botninn og safnast þar fyrir. Þannig virkar sjávarbotninn eins og geymsla fyrir örplast og sýnir hvernig mengunin hefur safnast upp og ástand sjávarins til lengri tíma. Með vöktuninni er hægt að: Fá vísbendingar um mengunarstig og þróun þess yfir tíma. Greina mögulegar uppsprettur, til dæmis frá skólpi eða iðnaði við strendur. Meta áhrif á lífríki, þar sem botndýr geta innbyrt örplast sem síðan fer upp fæðukeðjuna. Styðja við stefnumótun og aðgerðir til að draga úr plastmengun í hafinu. Framkvæmd og greining Sýnatökurnar voru framkvæmdar af Rannsóknasetri Háskóla Íslands á Suðurnesjum. Sýnin eru svo send til Bretlands á sérhæfða rannsóknastofu Cefas (Centre for Environment Fisheries and Aquaculture Science) sem sér um greiningar á örplastinu í sýnunum. Von er á niðurstöðum á næsta ári. Plastflaska sem fannst í strandhreinsun í Engey árið 2023. Ráð til að sporna við örplasti Hvað geta einstaklingar gert til að sporna við örplasti í umhverfinu? Minnka plastnotkun almennt. Velja fjölnota poka, drykkjarflöskur og matarílát í stað einnota plastvara. Forðast vörur í óþarfa plastumbúðum. Þvottur og fataval. Gerviefni eins og pólýester, nælon og akrýl losa örplast í þvotti. Velja frekar fatnað úr náttúrulegum trefjum (bómull, ull, hör) þegar þess er kostur. Rétt flokkun og förgun úrgangs. Tryggja að plast fari í endurvinnslu og ekki út í náttúruna. Ekki sturta bleyjum, blautklútum eða hreinlætisvörum í klósettið — mörg þessara efna innihalda plast. Vanda val á snyrtivörum. Velja vörur merktar microplastic-free eða biodegradable. Forðast skrúbbvörur með plastögnum (oft merkt sem „polyethylene“ eða „polypropylene“ í innihaldslýsingu).

Arctic Bio Hack: Íslenska sauðkindin í brennidepli

Thu, 13 Nov 2025 00:00:00 GMT

Íslenska sauðkindin var í sviðsljósinu í norrænu hugmyndahraðhlaupi á sviði líftækni og hringrásarlausna sem fór fram í Reykjavík um miðjan október. Yfirskriftin var Arctic Bio Hack. Þátttakendur frá Grænlandi, Færeyjum, Íslandi og Noregi unnu að nýjum leiðum til að nýta hliðarafurðir úr landbúnaði, með áherslu á ull, blóð, bein og innyfli. Markmiðið var að breyta „úrgangi“ í verðmæti og finna loftslagsvænar og staðbundnar lausnir með verðmætasköpun að leiðarljósi. Nýstárlegar hugmyndir til að fullnýta afurðir Hugmyndirnar sem spruttu upp á viðburðinum spönnuðu vítt svið. Til dæmis: Aðferð til að þurrka blóð sem hluta af vinnsluferli sláturhúsa og einangra þannig mikilvæg bætiefni sem nýtast í önnur matvæli. Eldtefjandi húðunarefni unnið úr duftuðum beinum. Tveggja daga dagskrá Hugmyndahraðhlaupið stóð yfir í tvo daga. Fyrri daginn var lögð áhersla á að veita þátttakendum innblástur, að móta teymi og kynna verkfæri eins og Lean Canvas. Seinni daginn fengu þátttakendur þjálfun í kynningum. Í lok viðburðarins höfðu myndast fjögur teymi sem kynntu frumlegar hugmyndir og skýrar verkáætlanir um næstu skref. Flytja þekkingu milli landa og atvinnugreina Arctic Bio Hack sýnir að samvinna þvert á lönd og landsvæði er mikilvæg fyrir nýsköpun. Með því að fá ólíka aðila að sama borði færist þekking á milli landa og atvinnugreina. Það hraðar framþróun, eykur líkur á nýjum lausnum og styrkir nýsköpunarumhverfið. Þátttakendahópurinn var mjög fjölbreyttur. Þar á meðal voru: Sauðfjárbændur. Lífefnafræðingar. Hönnuðir. Landsliðsmenn í matreiðslu. Raðfrumkvöðlar. Umhverfisfræðingar. Aðilar úr vinnslu og rannsóknum. „Vikan í Reykjavík var ótrúlega hvetjandi. Sama hvort unnið er með fisk eða kind, þá eru áskoranirnar þær sömu og tækifærin líka,“ sagði Andreas Lyhammer sem tók þátt í Arctic Bio Hack í annað sinn. Heimsókn hans undirstrikar hvernig Arctic Bio Hack tengir saman hugvit og iðnað. Fyrirtækið hans Havdis var stofnað út frá vinnu Arctic Bio Hack í sumar. Þar var áhersla á fullnýtingu þorsks. Samstarfsverkefni Arctic Bio Hack á Íslandi er samstarfsverkefni KLAK - Icelandic Startups, VIS, Bioregion Institute og Hringrásarklasans hjá Umhverfis- og orkustofnun sem tengir saman hugvit, vísindi og iðnað. Fulltrúar Umhverfis- og orkustofnunar í Arctic Bio Hack voru Birgitta Stefánsdóttir, sérfræðingur í teymi hringrásarhagkerfis, Þorbjörg Sandra Bakke teymisstjóri í teymi hringrásarhagkerfis og Halla Einarsdóttir, umhverfisverkfræðingur á skrifstofu forstjóra.

109 verkefni hljóta styrk úr Loftslags- og orkusjóði

Wed, 12 Nov 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað rúmlega 1,3 milljörðum króna í styrki til verkefna sem stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda á beinni ábyrgð Íslands eða fela í sér nýsköpun á sviði umhverfis-, orku og loftslagsmála. Alls hljóta 109 verkefni styrk að þessu sinni: 34 verkefni sem fela í sér orkuskipti í samgöngum 44 verkefni sem fela í sér orkuskipti í rekstri eða orkusparnað 22 í flokki hringrásarhagkerfis 9 verkefni í flokki nýsköpunar eða innleiðingar nýrrar tækni Skoða úthlutanir Ávinningur af verkefnunum Ávinningur vegna styrktra verkefna á sviði orkuskipta í samgöngum og rekstri er metinn 8,7 milljón olíulítrar á ári. Það samsvarar eldsneytisnotkun um það bil 8.655 bíla árlega. Heildarsamdráttur í losun gróðurhúsalofttegunda í þessum tveimur flokkum er áætlaður 22.172 tonn CO₂-íg/ári, þar af um 18.528 tonn af CO₂-íg á ári vegna styrktra verkefna á sviði samgangna. Það jafngildir 2,1% af allri losun frá vegasamgöngum árið 2024. Heildarraforkusparnaður og/eða raforkuframleiðsla vegna allra styrkverkefna í þessum flokkum er áætluð 2,9 GWst/ári.

Auglýsing: Styrkir til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum

Mon, 10 Nov 2025 00:00:00 GMT

Í ljósi góðs árangurs fyrri úthlutunar til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum hefur Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, ákveðið að ráðstafa aukalega 100 milljónum króna í verkefnið. Um er að ræða framhald fyrri úthlutunar sem hvetur til fjárfestinga í orkusparandi tækni og búnaði í ylrækt. Loftslags- og orkusjóði hefur verið falið að hafa umsjón með úthlutun styrkjanna. Markmið styrkjanna er að draga úr orkunotkun í gróðurhúsum og bæta orkunýtni, meðal annars með innleiðingu á LED-ljósum og öðrum orkusparandi búnaði. Slíkar aðgerðir skila sér í lægri rekstrarkostnaði fyrir bændur og stuðla að minni orkuþörf samfélagsins í heild. Um veitingu styrkja fer samkvæmt reglugerð nr. 1566/2024 um Loftslags- og orkusjóð. Styrkhæfi verkefna og áherslur Styrkir verða veittir til framleiðenda garðyrkjuafurða. Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni sem falla að hlutverki sjóðsins, og horft verður til eftirfarandi forgangsröðunar við úthlutun: Verkefni sem skila mestum orkusparnaði á hverja styrkkrónu. Verkefni sem auka rekstrarhagkvæmni í rekstri gróðurhúss. Lausnir sem auka tæknivæðingu og samkeppnishæfni greinarinnar. Verkefni sem nýtast sem fyrirmynd fyrir aðra í greininni. Hvort verkefni hafi áður hlotið stuðning frá Loftslags- og orkusjóði. Styrkhlutfall og styrkfjárhæðir Hámarksstyrkhlutfall og styrkfjárhæð í úthlutunum fyrir styrki vegna framleiðenda garðyrkjuafurða skal vera 40% af heildarkostnaði fjárfestingar (án vsk.) og að hámarki 15 m.kr. fyrir hvern framleiðanda garðyrkjuafurða. Skipting greiðslna til styrkþega skal vera eftirfarandi: Framvindugreiðsla, 70%, greiðist samkvæmt samningi og framlagningu gagna um framvindu verkefnis. Lokagreiðsla, 30% af styrkupphæð, fer fram þegar verkefni er lokið og lokaskýrslu um framkvæmd verks er skilað og hún samþykkt af Loftslags- og orkusjóði. Fylgigögn Eftirfarandi gögn skulu fylgja umsókn: Upplýsingar um umsækjanda eða umsækjendur, aðra þátttakendur og samstarfsaðila, ef einhverjir eru. Nafn, kennitala og símanúmer þess sem annast samskipti við sjóðinn. Lýsing á verkefninu og því hvernig það samræmist markmiðum og áherslum styrkveitinga, þar á meðal 30. gr. reglugerðar nr. 1566/2024 um Loftslags- og orkusjóð. Tíma- og verkáætlun. Sundurliðuð fjárhagsáætlun verkefnis og upplýsingar um fjármögnun. Umsóknarfrestur Umsóknarfrestur er til 15. desember 2025. Sótt er um á www.orkusjodur.is

10 tonn af textílúrgangi á dag

Sun, 09 Nov 2025 00:00:00 GMT

Íslendingar losa sig við hátt í 10 tonn af fötum á dag. Gæði á fötum fara dvínandi. Aðeins um lítill hluti af fötunum kemst í endurnotkun innanlands. Saman gegn sóun og Samband íslenskra sveitarfélaga hafa blásið til herferðar til að vekja athygli á textílvandanum. Markmið herferðarinnar er að hvetja fólk til að: Kaupa minna Nýta betur þann textíl sem það á Ókeypis sendingarkostnaður, rándýr langtímaáhrif Frá árinu 2023 hafa sveitarfélög borið ábyrgð á því að safna fötum, skóm og öðrum textíl sem íbúar vilja losa sig við. Söfnun, flutningur og önnur meðhöndlun á þessum úrgangi hefur reynst sveitarfélögunum mjög íþyngjandi og kostnaðarsöm. Þessum kostnaði væri betur varið í önnur verkefni innan sveitarfélaganna. Föt í verri gæðum Eftirspurn eftir notuðum fötum hefur dregist mikið saman á heimsvísu. Ástæðuna má rekja til uppgangs hraðtísku og aukinna fatakaupa. Á sama tíma og magnið hefur aukist hafa gæði fatanna versnað. Í dag endar hluti notaða textílsins sem sendur er úr landi í brennslu til orkuendurnýtingar. Það er textíll sem hvorki er hæfur til endurnotkunar né endurvinnslu vegna gæða. Brennsla til orkuendurnýtingar er skárri leið fyrir notuð föt en urðun. Besta leiðin er auðvitað að minnka sóun og nýta fötin sín vel og lengi. Mikilvægt að flokka Enn er mikilvægt að fólk haldi áfram að flokka textíl rétt. Endurvinnsla, endurnotkun og endurnýting á textíl er mun skárri leið fyrir umhverfið en að láta urða hann. Hvað er hægt að gera? Það er margt sem við getum gert til að vera partur af lausninni. Það mikilvægasta er að draga úr neyslu þar sem innkaupin ráðast í dag að miklu leyti af löngun en ekki þörfum. Einnig eru til ýmis ráð til að auka líftíma fatnaðar, sem samræmist hugmyndafræði hringrásarhagkerfisins. Kaupa minna af fötum Nota fötin lengur Kaupa notað Leigja eða fá lánaðar flíkur við sérstök tilefni Koma fötum í áframhaldandi notkun Skila fötum á rétta staði Eftirspurn eftir notuðum fötum hefur dregist mikið saman á heimsvísu.

Flokkar vinnustaðurinn þinn Allan hringinn?

Fri, 07 Nov 2025 00:00:00 GMT

Má bæta flokkun á þínum vinnustað? Við getum hjálpað!  Kynningarátakið Allan hringinn er hafið. Markmið átaksins er að hvetja vinnustaði til að flokka úrgang betur og veita starfsfólki og stjórnendum ráðleggingar til að bæta flokkun. Sjá nánar á allanhringinn.is  Allan hringinn er samstarfsverkefni á vegum stofnanna, sveitarfélaga, rekstraraðila í úrgangsþjónustu og hagsmunasamtaka í atvinnulífinu. Á vefsíðunni má finna:   Tékklista til að kanna hvernig vinnustaðurinn stendur sig í flokkun  Upplýsingar um hvernig megi spara pening með því að flokka  Fræðslu um hvaða flokka úrgangs er skylt að flokka skv. lögum  Myndbönd sem kynna fyrirtæki sem eru fyrirmyndir í flokkun  Samræmdar merkingar til notkunar á flokkunarílát  Hagnýt ráð hvernig megi hefja eða bæta flokkun á vinnustaðnum  Dæmi um það hvernig megi koma flokkunarílátum snyrtilega fyrir  Stjórnendur fyrirtækja geta fundið myndir og leiðbeiningar um flokkunartunnur á allanhringinn.is. Fólk flokkar betur heima en í vinnunni Í ár er Allan hringinn kynningarátaki beint til vinnustaða. Markmið verkefnisins árið 2025 er að fræða og aðstoða vinnustaði landsins við að bæta sína flokkun á þeim úrgangi sem verður til hjá þeim. Þar með styrkja hringrásarhagkerfið í íslensku atvinnulífi. Á vefsíðunni má meðal annars finna fjöldann allan af upplýsingum og ráðleggingum sem byggja á niðurstöðum könnunar sem var send til stjórnenda fyrirtækja innan Samtaka atvinnulífsins og aðildarsamtaka. Flokkar vinnustaðurinn þinn Allan hringinn? Með að „flokka allan hringinn“ er átt við að flokka á þann hátt að sem mest af efnum og auðlindum sem finna má í úrganginum haldist í hringrásinni. Að flokka úrgang vel er grundvallaratriði í úrgangsmeðhöndlun til að halda efnum í hringrás innan hagkerfisins. Samstarfsaðilar Allan hringinn verkefnið er samstarfsverkefni Umhverfis- og orkustofnunar, Úrvinnslusjóðs, Samtaka atvinnulífsins, Samtaka verslunar og þjónustu, Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, Samtaka ferðaþjónustunnar, Samtaka iðnaðarins, Sambands íslenskra sveitarfélaga, SORPU, Terra, Hringrásar og Grænna skáta. Auglýsingastofan ENNEMM vann hönnun og framleiðslu efnis fyrir verkefnið Allan hringinn 2025. Allan hringinn á heimilum 2023 Árið 2023 tóku í gildi lög sem skylduðu einstaklinga og lögaðila (alla vinnnustaði) til að flokka heimilisúrgang sinn í a.m.k. sjö flokka. Það ár fór Allan hringinn í kynningarátak sem beindist að einstaklingum og heimilum. Þá var verið að kynna þær breytingar sem tóku gildi 2023 í kjölfar gildistöku nýrra laga og hvetja landsmenn alla til að taka þátt í að mynda hringrásarhagkerfi á Íslandi af fullum krafti. Úrgangur sem auðlind Flokka þarf úrgang meira og betur svo hægt sé að endurvinna og endurnýta hann. Hringrásarhugsun þarf við hönnun og vöruþróun og fyrst og fremst huga alls staðar í ferlinu hvar sé hægt að lágmarka sóun og koma í veg fyrir myndun úrgangs. Við þurfum að líta á úrganginn okkar sem auðlind sem við getum endurunnið eða endurnýtt á annan hátt, en ekki efni til förgunar. Tökum öll höndum saman og stuðlum að hringrásarhagkerfi allan hringinn!

Mikil loftgæði árið 2024 - Ný ársskýrsla loftgæða komin út

Mon, 03 Nov 2025 00:00:00 GMT

Styrkur svifryks (PM₁₀ og PM₂,₅), köfnunarefnisdíoxíðs (NO₂), brennisteinsdíoxíðs (SO₂) og brennisteinsvetnis (H₂S) í andrúmslofti var undir heilsuverndarmörkum í langflestum tilvikum árið 2024. Þetta kemur fram í nýrri ársskýrslu Umhverfis- og orkustofnunar um loftgæði árið 2024. Einnig er hægt að skoða samantekt úr ársskýrslunni. Í Höfnum á Reykjanesi fór sólarhringsmeðaltalsstyrkur brennisteinsdíoxíðs 5 sinnum yfir mörk og klukkustundarmeðaltalsstyrkur 29 sinnum. Ástæðan er fjöldi eldgosa á Reykjanesi árið 2024. Aðrir mælistaðir á Reykjanesi fóru ekki yfir mörk. Í Hveragerði fór ársmeðaltalsstyrkur brennisteinsvetnis lítillega yfir mörk. Uppruni brennisteinsvetnis í Hveragerði eru jarðvarmavirkjanir í nágrenninu. Mengun af völdum brennisteinsvetnis hefur tærandi áhrif á rafbúnað en langvarandi áhrif hennar á heilsufar fólks hafa lítið verið rannsökuð. Utan þess voru mikil loftgæði á Íslandi árið 2024. Almennt séð eru loftgæði á Íslandi meðal þeirra mestu í Evrópu. Í heildina hafa loftgæði á Íslandi batnað með árunum, eða í það minnsta haldist tiltölulega óbreytt á langflestum stöðum. Í ársskýrslunni er hægt að skoða allar mælingar loftmengunarefna frá upphafi á Íslandi. Þar eru loftgæðamælingar settar í samhengi við gildandi reglugerðir og gögn sett fram í formi mynda og taflna. Ársskýrslan 2024 er áttunda samantekt sinnar tegundar á Íslandi. Henni fylgir einnig fylgiritið: Loftgæði á Íslandi – Umhverfisvísar, vöktun og uppsprettur.

Setning tekjumarka sérleyfisfyrirtækja raforku fyrir tímabilið 2026-2030

Fri, 31 Oct 2025 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur lokið setningu tekjumarka sérleyfisfyrirtækja fyrir tímabilið 2026 til 2030. Tekjumörk setja sérleyfisfyrirtækjum í flutningi og dreifingu raforku mörk varðandi leyfðar tekjur og útgjöld. Settur rekstrar- og launakostnaður sérleyfisfyrirtækja raforku fyrir tímabilið 2026 til 2030 með tilliti til vísitölu neysluverðs í maí 2025 (651,0) og launavísitölu í maí 2025 (1.084,6) er eftirfarandi: Sérleyfisstarfsemi Rafmagn er flutt frá virkjunum af flutningsfyrirtækinu og síðan dreift áfram á hverju svæði af dreifiveitum. Flutningsfyrirtæki og dreifiveitur hafa sérleyfi á sinni starfsemi og eru tekjur þeirra því ákvarðaðar af Raforkueftirlitinu. Setning tekjumarka Raforkueftirlitið setur sérleyfisfyrirtækjum í flutningi og dreifingu á raforku tekjumörk á fimm ára fresti sbr. 12. og 17. gr. raforkulaga. Tekjumörk samanstanda af: Rekstrarkostnaði Afskriftum Leyfðri arðsemi Við setningu er rekstrarkostnaður næstu fimm ára ákvarðaður. Settur rekstrarkostnaður byggir á meðaltali rekstrarkostnaðar viðkomandi sérleyfisfyrirtækis síðustu fimm ára á undan með eins árs töf, nú árin 2020 til 2024. Settur rekstrarkostnaður er svo uppfærður árlega við uppgjör tekjumarka með tilliti til verðlags. Afskriftir og leyfð arðsemi eru jafnframt uppfærð árlega við uppgjör tekjumarka. Hagræðing í rekstri Raforkueftirlitið stuðlar að hagræðingu í rekstri flutningsfyrirtækja og dreifiveitna með því að ákvarða leyfð útgjöld og samþykkja breytingar á gjaldskrám. Leyfðu útgjöldin kallast tekjumörk. Þau eru sett á fimm ára fresti og uppfærð þess á milli, meðal annars með hliðsjón af verðbólgu. Fimm ára tímabilið kallast setning tekjumarka. Árleg uppfærsla þeirra uppgjör tekjumarka. Ef fyrirtæki ná að hagræða í rekstri þá eykst hagnaður þeirra á tímabilinu. Á móti lækka tekjumörk á næsta tímabili. Skilvirknisgreining Núverandi tímabil nær frá 2021 til 2025 og næsta tímabil hefst árið 2026. Við upphaf hvers tímabils er ákveðið hversu mikil hagræðingarkrafa verður gerð til fyrirtækjanna. Til þess er unnin skilvirknisgreining þar sem rekstur fyrirtækjanna er metinn og borin saman við viðmiðin sem gilda í kerfinu. Bókhald vegna tekjumarka fylgir raforkulögum. Það er að miklu leyti hliðstætt ársreikningum sérleyfisfyrirtækjanna. Nánari upplýsingar um uppgjör og setningu tekjumarka.

Uppgjör og úthlutun losunarheimilda í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir

Fri, 24 Oct 2025 00:00:00 GMT

Þann 30. september síðastliðinn rann út frestur rekstraraðila, sem falla undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS-kerfið), til að skila af sér losunarheimildum vegna losunar gróðurhúsalofttegunda árið 2024, það er uppgjörsfrestur. Alls áttu 17 aðilar sem falla undir ETS-kerfið á Íslandi að skila af sér losunarheimildum vegna losunar ársins 2024: sex rekstraraðilar í staðbundnum iðnaði, fimm flugrekendur og sex skipafélög. Allir aðilar skiluðu af sér nægum fjölda losunarheimilda innan tímafrestsins nema einn. Áður en uppgjörið fór fram, eða 26. júní, fór fram úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til þeirra rekstraraðila í staðbundnum iðnaði og flugrekenda sem höfðu rétt á slíkri úthlutun. Rekstraraðilar í staðbundnum iðnaði Sex rekstraraðilar í staðbundnum iðnaði áttu að skila af sér losunarheimildum vegna losunar frá starfsemi þeirra árið 2024. Eru þetta þrjú álver, eitt kísilver, eitt járnblendiver og eitt gagnaver. Alls skiluðu rekstraraðilarnir af sér 1.899.154 losunarheimildum, en losun frá staðbundnum iðnaði jókst um 4,2% á milli 2023 og 2024. Alls fengu fimm rekstraraðilar í staðbundnum iðnaði endurgjaldslausum losunarheimildum úthlutað þann 26. júní síðastliðinn og var 1.460.661 losunarheimild úthlutað. Breytingar á heildarfjölda endurgjaldslausra losunarheimilda til einhverra rekstraraðila geta enn átt sér stað vegna breytinga á starfsemisstigi, það er framleiðslu, árið 2024. Þeir rekstraraðilar gætu því átt von á úthlutun fleiri heimilda eða þurft að skila af sér. Flugrekendur Fimm flugrekendur áttu að skila af sér losunarheimildum vegna losunar frá starfsemi þeirra árið 2024. Einn flugrekandi skilaði ekki af sér nægum fjölda losunarheimilda. Heildarlosun frá flugrekendum sem gera upp í ETS-kerfinu á Íslandi var 624.982 tonn CO₂, en flugrekendur skiluðu af sér alls 460.117 losunarheimildum. Losun frá flugrekendum jókst um 2,5% á milli 2023 og 2024. Alls fengu þrír flugrekendur úthlutað endurgjaldslausum losunarheimildum þann 26. júní síðastliðinn og var 113.444 losunarheimildum úthlutað. Heimilt er að úthluta viðbótarheimildum endurgjaldslaust til flugrekenda sem fljúga til og frá Íslandi að ákveðnum skilyrðum uppfylltum en úthlutun á þeim heimildum hefur ekki átt sér stað. Skipafélög Í ár þurftu skipafélög í fyrsta skipti að skila af sér losunarheimildum vegna losunar gróðurhúsalofttegunda, en sjóflutningar féllu undir ETS-kerfið frá 1. janúar 2024. Skyldan til að skila af sér losunarheimildum er innleidd í þrepum, en skipafélög áttu að skila af sér losunarheimildum sem jafngiltu 40% af vottaðri losun þeirra árið 2024. Að auki þurfa skipafélög að skila af sér 5% færri losunarheimildum vegna skipa með ísflokk til ársins 2030. Heildarlosun innan ETS-kerfisins frá skipafélögum sem gera upp í því á Íslandi var 98.747 tonn CO₂, en skipafélögin höfðu skyldu til að skila af sér alls 37.989 losunarheimildum vegna þeirrar losunar. Öll skipafélög skiluðu af sér nægum fjölda losunarheimilda.

Gerð leiðbeininga um viðskipti á heildsöluorkumarkaði - Verkefnaáætlun

Thu, 23 Oct 2025 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur unnið verkáætlun fyrir gerð leiðbeininga um viðskipti á heildsölumarkaði í kjölfar þess að umhverfis-, orku og loftslagsráðherra hefur lagt fram frumvarp til breytinga á raforkulögum nr. 65/2003 (raforkuviðskipti). Tilgangur frumvarpsins Tilgangur frumvarpsins er að mæla fyrir um tilteknar hátternisreglur í raforkuviðskiptum til að stuðla að gagnsæi og heiðarleika á heildsöluorkumarkaði. Jafnframt er tilgangur frumvarpsins að setja lagaramma um starfsemi viðskiptavettvangi raforku, lýsa hlutverki þeirra og skyldum sem fara með slíka starfsemi og efla eftirlit Raforkueftirlitsins. Helstu breytingar Lagt er til að lögfesta ákvæði að fyrirmynd nokkurra gerða Evrópusambandsins á sviði raforkuviðskipta, aðlöguð að íslenskum heildsöluorkumarkaði. Ákvæði frumvarpsins um upplýsingaskyldu og bann við markaðssvikum á sér fyrirmynd í reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 1227/2011 um heildstæðan og gagnsæjan heildsöluorkumarkað (REMIT-reglugerðin). REMIT-reglugerðin er rammagerð sem síðan er útfærð nánar með framseldum gerðum. Þá hefur Samstarfsstofnun eftirlitsaðila á orkumarkaði (ACER) það hlutverk að tryggja samræmda túlkun og framkvæmd ákvæða með ýmsum hætti, til dæmis útgáfu leiðbeinandi tilmæla og beitingu stjórnvaldssekta. Leiðbeinandi tilmæli veita nánari skýringar á ákvæðum laga og reglna, og eru til leiðbeininga um hvað telst til heilbrigðra og eðlilegra viðskiptahátta. Tilmælin gefa aðilum fyrirsjáanleika um það hvernig eftirlitsyfirvöld túlka og beita ákvæðum laga og reglugerða. Í samræmi við uppbyggingu REMIT-reglugerðarinnar og afleiddra heimilda gerir meginefni frumvarpsins ráð fyrir að lögfesta tiltekin rammaákvæði að fyrirmynd REMIT-reglugerðarinnar í lög. Í 20. gr. j. er síðan lagt til að ráðuneytið sé heimilt að útfæra nánari framkvæmd í reglugerð, og að Raforkueftirlitið skuli birta leiðbeiningar um reglufylgni við framangreind rammaákvæði. Aðlögun að íslensku aðstæðum Á Íslandi hefur Raforkueftirlitið eftirlit með raforkuviðskiptum og getur gefið leiðbeinandi tilmæli þar um eða beitt stjórnvaldssektum. Sérstaða íslenska heildsöluorkumarkaðarins felst í einangruðu raforkukerfi þar sem 99.7% af framleiðslu á sér stað með endurnýjanlegri orku og stórri hlutdeild stórnotanda í samanburði við almenna notendur. Inntak leiðbeininga ACER um túlkun og beitingu REMIT-reglugerðarinnar lúta að öðrum aðstæðum en eru til staðar hér á landi, það er viðskipti yfir landamæri þar sem hærra hlutfall óendurnýjanlegrar orku hefur áhrif á verðmyndun. Leiðbeiningar ACER veita því íslenskum markaðsaðilum takmarkaðan fyrirsjáanleika. Því er nauðsynlegt að leiðbeinandi tilmæli um ákvæði í íslenskum lögum sem eiga fyrirmynd sína að sækja til REMIT-reglugerðarinnar, séu aðlöguð að sérstöðu íslenska heildsöluorkumarkaðarins. Leiðbeiningar Raforkueftirlitsins á grundvelli 20. gr. j. munu taka mið af framangreindu. Tækifæri til samráðs Raforkueftirlitið upplýsir hér með hagsmunaaðila um verkáætlun eftirlitsins og tækifæri til samráðs við gerð leiðbeininga á grundvelli 6. gr. frumvarpsins. Verkáætluninni hefur verið skipt upp í fjóra áfanga, skipt upp eftir efnistökum.

Losunarheimildir flugrekenda í ETS kerfinu

Mon, 13 Oct 2025 00:00:00 GMT

Viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir, eða ETS kerfið (e. Emissions Trading System), byggir á því að tiltekin starfsemi á EES svæðinu þurfi losunarheimildir fyrir losun gróðurhúsalofttegunda. Rekstraraðilar sem falla undir kerfið þurfa árlega að afla sér losunarheimilda í samræmi við losun síðastliðins árs og standa skil á þeim í skráningarkerfi með losunarheimildir. Hluta af þessum heimildum fá aðilar innan vissra geira endurgjaldslaust. Skilafrestur til að standa skil á losunarheimildum er fyrir 30. september ár hvert vegan losunar ársins á undan. Ef rekstraraðili gerir ekki upp losunarheimildir innan frestsins ber Umhverfis- og orkustofnun að leggja á stjórnvaldssekt. Framkvæmd kerfisins á Íslandi Kerfið er innleitt með lögum nr. 96/2023 um viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir. Umhverfis- og orkustofnun er lögbært stjórnvald ETS kerfisins á Íslandi og fer með framkvæmd laganna. Hlutverk stofnunarinnar er meðal annars að: veita losunarleyfi. hafa umsjón með skráningarkerfi með losunarheimildir. beita þvingunarúrræðum þegar það á við. taka ákvörðun um úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda og aðlaganir á úthlutun. tryggja að aðilar innan kerfisins uppfylli kröfur um vöktun og skýrslugjöf. Flug í ETS kerfinu Flug hefur fallið undir ETS kerfið frá árinu 2012 og íslensk flugfélög hafa heyrt undir kerfið frá upphafi. ETS kerfið nær til flugs: á milli flugvalla innan EES. frá flugvöllum innan EES til flugvalla í Bretlandi og Sviss. Flugrekendur þurfa að standa skil á losunarheimildum vegna losunar á ofangreindum flugleiðum. Þegar losun er meiri en sem nemur úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda þurfa flugrekendur að kaupa heimildir á markaði. Endurgjaldslaus úthlutun losunarheimilda til flugrekenda í ETS hefur farið stigminnkandi árin 2024 og 2025 og mun slík úthlutun hætta frá og með árinu 2026. Á árunum 2024-2030 munu flugrekendur þó geta sótt um úthlutun sérstakra losunarheimilda sem byggja á hversu mikið af sjálfbæru flugeldsneyti þeir nota í flugferðum sem heyra undir ETS kerfið. Ef flugrekandi gerir ekki upp losunarheimildir á tilskyldum tímafresti ber Umhverfis- og orkustofnun, sem lögbæru stjórnvaldi, að leggja á stjórnvaldssekt. Viðbótarúthlutun eingöngu fyrir Ísland Íslandi er heimilt að úthluta flugrekendum auka endurgjaldslausum heimildum árin 2025 og 2026 fyrir flug til og frá Íslandi á flugleiðum sem falla undir ETS kerfið þrátt fyrir að útfösun endurgjaldslausra losunarheimilda í flugi sé lokið. Þetta er ekki viðbót við þær heimildir sem Ísland fær í sinn hlut heldur dragast viðbótarheimildir vegna flugs frá þeim losunarheimildum sem íslenska ríkið myndi annars bjóða upp á uppboði. Viðbótarúthlutunin er háð því að flugrekandi hafi skilað inn vottaðri kolefnishlutleysisáætlun. Ef flugrekandi fylgir ekki áætluninni skal Umhverfis- og orkustofnun gera kröfu um að losunarheimildunum sé skilað. Jafnræðisregla gildir milli flugfélaga á sömu leiðum. Þetta fyrirkomulag er tímabundið og ætlað að mæta sérstöðu Íslands sem landfræðilega afskekkt eyja. Mynd með frétt: CC BY 4.0 eftir 4300streetcar

Einhugur um samvinnu og framtíð í jafnvægi – Loftslagsdagurinn 2025

Wed, 08 Oct 2025 00:00:00 GMT

Yfir 500 þátttakendur tóku þátt í Loftslagsdeginum þann 1. október 2025. Yfirskrift dagsins, „Framtíð í jafnvægi – Hvernig finnum við jafnvægi milli náttúru og aðgerða?“, var leiðarljós allra erinda og umræðna. Viðburðurinn fór fram í Hörpu og í streymi og var vel sóttur af fjölbreyttum hópi fulltrúa úr röðum almennings, stjórnvalda, vísindafólks, atvinnulífs og nemenda. Færri komust að en vildu í Hörpu. Metnaðarfull markmið skila okkur lengra Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar, opnaði Loftslagsdaginn með ávarpi þar sem hann líkti baráttunni við loftslagsvána við ferðalag á ókannað landsvæði. Í ávarpinu lagði hann áherslu á að metnaðarfull markmið séu lykillinn að árangri. „Metnaðarfull markmið skila okkur lengra en þegar markmiðin byggjast einungis á lágmarkskröfum til okkar sjálfra“ sagði Gestur. Hann benti á að Ísland hafi þegar stigið mikilvæg skref, meðal annars með markmiðinu um kolefnishlutleysi árið 2040, og undirstrikaði að verkefnið krefjist samstöðu stjórnvalda, atvinnulífs, vísindasamfélags og almennings. „Með metnaði, jákvæðu hugarfari og sameiginlegri ábyrgð munum við ná langt“ sagði Gestur að lokum. Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar, flutti opnunarávarp. Góðar og slæmar fréttir úr losunarbókhaldi Birgir Urbancic Ásgeirsson, sérfræðingur í teymi losunarbókhalds, flutti erindi um nýjustu gögn og stöðu losunar gróðurhúsalofttegunda á Íslandi. Hann fór yfir helstu flokka losunar og greindi þróun undanfarinna ára. Birgir lagði áherslu á nokkrar góðar fréttir í erindi sínu: Sexföldun á bindingu kolefnis í skóglendi síðan um síðustu aldamót 30% samdráttur í losun frá urðun úrgangs á síðustu 20 árum Yfir 90% samdráttur í innflutningi á kæliefnum sem eru sterkar gróðurhúsalofttegundir á síðustu 6 árum 40% samdráttur í olíunotkun fiskiskipa frá aldamótum Birgir fjallaði einnig um áskoranir fram undan: Endurheimt votlendis gengur hægt Enn of mikil olíunotkun, þar með talið í bílum Losun frá landbúnaði og iðnaði hefur lítið breyst Kynningin byggði á nýjum bráðabirgðatölum um sögulega losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi sem komu út nýlega ásamt framreikningum um losun byggðir á forgangsaðgerðum ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum sem voru kynntar í september 2025. Birgir Urbancic Ásgeirsson fjallaði um losunarbókhald Íslands á mannamáli. Spáð í orkuspilin Losun gróðurhúsalofttegunda frá fiskiskipum gætið minnkað um 49% árið 2030 frá 2005. Aflaverðmætið hefur aukist um 95% frá árinu 2005. Þannig hefur skilvirkni aukist og fiskiskipin skapa meira verðmæti fyrir hverja losunareiningu. Þetta kom fram í erindi Jóns Ásgeirs Haukdal Þorvaldssonar, teymisstjóra í teymi orkuskipta og orkunýtni um stöðu orkumála á Íslandi. Jón Ásgeir Haukdal Þorvaldsson rýndi í orkutölurnar. Jón Ásgeir spáði fyrir um hvernig nýjar forgangsaðgerðir ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum munu hafa áhrif á losun gróðurhúsalofttegunda í flokknum „samfélagslosun“: 38% samdráttur í losun frá jarðefnaeldsneyti (8% frá vegasamgöngum, 49% frá fiskiskipum og 71% vegna annars bruna) 4% samdráttur í losun frá landbúnaði 24% samdráttur í losun frá F-gösum og jarðvarmavirkjunum 49% samdráttur frá úrgangi Samanlagt yrði 28% samdráttur frá samfélagslosun en Ísland er með markmið um 41% samdrátt árið 2030 gagnvart Parísarsamningnum. Sigurður Ingi Friðleifsson, sviðsstjóri á sviði orkuskipta og hringrásarhagkerfis, fjallaði um orkuskipti. Hann bar meðal annars saman stöðu orkuskipta í vegasamgöngum og á hafi. Lokaorð Sigurðar voru: „Á þessum 8 mínútum spöruðu rafbílar innflutning á um 750 lítrum af erlendri olíu, sem gerir 1.700 kg minni losun CO₂ - eru orkuskiptin ekki bara rugl?“ Hringrás lífsgæða og hamingju Nicole Keller, teymisstjóri í teymi losunarbókhalds, biðlaði til stjórnenda á vinnustöðum að nýta öll tækifæri til að skapa vinnuumhverfi þar sem starfsfólki líður vel, það væri loftslagsmálum í hag. Vellíðan leiðir til betri ákvarðana sem leiða aftur til meiri vellíðan og betri lífsgæða. „Ástand taugakerfisins mótar hvort við erum þröngsýn og hrædd við breytingar eða getum hugsað stórt, sótt fram, og tekið góðar ákvarðanir“ sagði Nicole. Þorbjörg Sandra Bakke, teymisstjóri í teymi hringrásarhagkerfis, fjallaði um hvernig hringrásarhagkerfið getur beinlínis aukið hamingju. Til dæmis getur einföld aðgerð eins og að fá lánað hjá nágrönnum aukið vellíðan og eflt tengsl. Hvað eru lífsgæði? spurði Nicole Keller. Jörðin sem ég ann Fjórar kynslóðir sameinuðust í söng á Loftslagsdaginn. Kór náttúruverndarsamtakanna Aldin, kór FÍH, Ljóti kórinn og kór Mýrarhúsaskóla fluttu „Jörðin sem ég ann“ eftir Magnús Þór Sigmundsson. Magnús var viðstaddur í salnum. Atriðið hlaut mikið lof og standandi lófaklapp. Atriðið var skipulagt af Aldin en kórstjórar voru Nanna Hlíf Ingvadóttir og Una Stefánsdóttir.

Ísland aðstoðar Búlgaríu við að þróa löggjöf um jarðhita

Mon, 06 Oct 2025 00:00:00 GMT

Í sex mánaða samstarfsverkefni Umhverfis- og orkustofnunar og orkumálaráðuneytis Búlgaríu hefur verið unnið að umbótum á regluverki landsins um jarðhita. Verkefnið var styrkt af Uppbyggingarsjóði EES og miðar að því að efla sjálfbæra orkunýtingu og styðja við græn orkuskipti í Evrópu. Skýrari og einfaldari löggjöf Markmið verkefnisins var að móta sérhæfða löggjöf fyrir nýtingu jarðhita í Búlgaríu og aðgreina hana frá öðrum jarðefnaeldsneytisauðlindum. Með nýju regluverki verður auðveldara að nýta jarðhita á hagkvæman og öruggan hátt, auka fjárfestingar og stuðla að sjálfbærri orkuvinnslu. Íslensk þekking leiðir veginn Umhverfis- og orkustofnun stýrði verkefninu í samstarfi við búlgarska orkumálaráðuneytið og ráðgjafarfyrirtækið Elements by BBA//Fjeldco, auk íslenskra fyrirtækja á borð við ÍSOR, Verkís, Intellecon og Reykjavik Geothermal. Hópurinn vann greiningu á gildandi löggjöf og lagði fram tillögur að einföldun leyfisferla, auknu gagnsæi og betri aðgangi að gögnum. „Það er mikilvægt að íslensk fyrirtæki miðli af þeirri þekkingu sem hér hefur skapast í rannsóknum og þróun jarðhita,“ segir Baldvin Björn Haraldsson, stjórnarformaður Elements by BBA//Fjeldco. Baldur Pétursson, verkefnastjóri hjá Umhverfis- og orkustofnun, bætir við: „Verkefnið sýnir hvernig íslensk reynsla getur nýst öðrum ríkjum við að efla sjálfbærni og orkuöryggi.“

Gjaldskrá Umhverfis- og orkustofnunar staðfest

Wed, 01 Oct 2025 00:00:00 GMT

Gjaldskrár Umhverfis- og orkustofnunar nr. 1033/2025 og fyrir norræna umhverfismerkið Svaninn nr. 1032/2025 hafa verið auglýstar í Stjórnartíðindum og taka þegar gildi. Gjaldskrárnar eru staðfestar af Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra og byggja á gjaldheimildum sem koma fram í þeim lögum sem stofnunin starfar eftir. Gjaldskrá fyrir norræna umhverfismerkið Svaninn tekur jafnframt mið af gjaldskrám Norðurlandanna. Markmið gjaldskráa Umhverfis- og orkustofnunar er að tryggja gagnsæi og jafnræði í gjaldtöku og endurspegla raunkostnað við veitta þjónustu. Gjöldin taka mið af vinnuframlagi við afgreiðslu mála og veitingu leyfa og annarrar þjónustu. Með því móti skapast hvati til aukinnar skilvirkni og bættrar þjónustu. Gjaldskrárnar eru aðgengilegar á vef stofnunarinnar ásamt leiðbeinandi viðmiðum um fjölda vinnustunda fyrir tiltekin þjónustuverkefni.

Stórar áskoranir framundan í umhverfismálum í Evrópu

Tue, 30 Sep 2025 00:00:00 GMT

Umhverfi í Evrópu stendur frammi fyrir miklum áskorunum. Náttúran heldur áfram að hnigna og loftslagsbreytingar versna hratt. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu, Europe’s Environment, sem birtist í gær. Þessi þróun hefur áhrif á lífsgæði, öryggi og efnahag í álfunni. Ísland sker sig þó úr á ýmsum sviðum, sérstaklega þegar kemur að framleiðslu sjálfbærrar orku. Skýrslan varar við því að hnignun umhverfis og loftslagsbreytingar dragi úr samkeppnishæfni Evrópu. Aukin verndun náttúru, minni mengun og aðlögun að loftslagsbreytingum geti hins vegar styrkt samfélög, til dæmis þegar kemur að matvælaöryggi, vatni og flóðavörnum. Ólíklegt þykir að Evrópa nái markmiðum sínum um líffræðilega fjölbreytni fyrir 2030, þar sem vistkerfi í álfunni versna áfram vegna ósjálfbærrar neyslu og framleiðslu. Vatnsskortur er líka vaxandi vandamál og hefur áhrif á um þriðjung íbúa Evrópu. Í umfjöllum um Ísland er fjallað um jákvæða þætti eins og lítið af mengunarefnum í lofti, vatnsgæði og hátt hlutfall af sjálfbærri orku. Hins vegar er losun gróðurhúsalofttegunda há miðað við höfðatölu og ferðaþjónusta hefur skapað áskoranir á Íslandi. Þrátt fyrir að Evrópa hafi náð árangri í að minnka losun hlýnar hún hraðast í heiminum. Það ógnar heilsu, öryggi, vistkerfum, innviðum og efnahag. Loftslagstengdar hamfarir verða tíðari og meiri og því þarf að aðlaga samfélög og hagkerfi að nýjum aðstæðum. Í skýrslunni er lögð áhersla á að Evrópa þurfi að endurhugsa samband hagkerfis, náttúru og auðlinda. Aðeins með því að endurheimta náttúru verði hægt að tryggja stöðugan efnahag og góð lífsgæði í framtíðinni. Skýrslan Europe’s Environment 2025 byggir á gögnum frá 38 löndum. Hún er sú ítarlegasta sem hefur verið gerð um stöðu umhverfis og loftslags í Evrópu og kemur út á fimm ára fresti. Þetta er sjöunda skýrslan af þessu tagi.

Námskeið í sóttvörnum vegna húðrofs - desember 2025

Fri, 26 Sep 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun stendur fyrir námskeiðum í sóttvörnum fyrir þau sem framkvæma hvers kyns húðrof, svo sem húðgötun, húðflúrun, fegrunarflúrun og nálastungur. Námskeiðið er skylda fyrir þau sem hafa ekki lokið námi á heilbrigðissviði sem felur í sér fræðslu um smitgát og sóttvarnir. Frá og með 1. janúar 2026 þurfa allir sem stunda húðrof að geta framvísað staðfestingu þess efnis að þeir hafi setið námskeiðið eða séu með tilskylda menntun á heilbrigðissviði. Sjá nánar í 2. mgr. 34. gr. rg. nr. 903/2024 um hollustuhætti. Information on the course in English Um námskeiðið Á námskeiðinu verður farið yfir alla þætti sem snúa að framkvæmd húðrofs með sérstaka áherslu á sóttvarnir og hreinlæti. Námskeiðið er blanda af fyrirlestrum og sýnikennslu. Í lok námskeiðs þurfa þátttakendur að standast hæfnispróf. Nauðsynlegt er að hafa meðferðis eigið snjalltæki til að taka hæfnisprófið á. Kennarar á námskeiðinu eru: Ása S. Atladóttir, hjúkrunarfræðingur Brynjar Björnsson, húðflúrari Ísak S. Bragason, teymisstjóri í teymi efnamála hjá Umhverfis- og orkustofnun Sigríður Kristinsdóttir, teymisstjóri í teymi eftirlits hjá Umhverfis- og orkustofnun Stella Hrönn Jóhannsdóttir, sérfræðingur hollustuhátta hjá Umhverfis- og orkustofnun Dagsetning Þriðjudagurinn 2. desember frá kl. 9 – 16. Kennt á íslensku. Síðasti skráningardagur er 30. nóvember. Síðasti greiðsludagur 2. desember. Námskeiðsgjald Námskeiðsgjald er 49.900 kr. Greiðsluseðill verður sendur í heimabanka umsækjanda og afrit af reikningi á mínar síður á island.is. Staðsetning Námskeiðið verður haldið á Hótel Reykjavík Grand, Sigtúni 28, 105 Reykjavík. Skráning Skráning fer fram á https://gogn.ust.is/ Skráning er staðfest þegar námskeiðsgjöld hafa verið greidd. Lágmarksfjöldi Lágmarksfjöldi á námskeiðið er 40 manns. Námskeiðið fellur niður ef ekki næst lágmarks þátttaka. Námskeiðið er fyrir þau sem framkvæma nálastungur, fegrunarflúrun, húðgötun og húðflúrun.

Úthlutun styrkja úr jarðhitaleitarátaki 2025

Wed, 24 Sep 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hefur tilkynnt niðurstöður úr jarðhitaleitarátaki sem opnað var í vor. Markmið átaksins er að stuðla að aukinni nýtingu jarðhita til húshitunar á svæðum þar sem nú er notast við rafmagn eða olíu. Alls bárust 48 umsóknir frá sveitarfélögum, orkufyrirtækjum og aðilum í þeirra umboði. Verkefnin voru fjölbreytt en heildarkostnaður verkefna sem sótt var um nam 6.093 m.kr. og sótt var um 4.082 m.kr. í styrki. Alls hljóta 18 verkefni styrk: 8 verkefni sem snúa að jarðhitarannsóknum 8 verkefni sem tengjast uppsetningu varmadælna 2 verkefni sem miða að uppbyggingu varmageymslna Mögulegur ávinningur af verkefnunum er verulegur. Með frekari borunum, varmadælum og varmageymslum gæti allt að 80 GWh af vetrarraforku losnað á næstu árum. Þá gæti árangur í jarðhitaleit bætt við um 40 GWh. Mat umsókna var í höndum Loftlags- og orkusjóðs í samvinnu við Umhverfis- og orkustofnun. Skoða myndina í fullri stærð

Raforkukostnaður og raforkuöryggi 2025 og 2026

Tue, 16 Sep 2025 00:00:00 GMT

Önnur útgáfa Raforkuvísa fyrir árið 2025 er nú komin út. Þar kemur meðal annars fram að staða og horfur raforkuöryggis á fjórða ársfjórðungi 2025 og fyrsta ársfjórðungi 2026 hafa batnað samkvæmt nýjustu greiningum á orkujöfnuði, miðað við fyrri útgáfu sem birt var í apríl 2025. Þróun gjaldskráa raforkufyrirtækja Í fyrsta sinn birtir Raforkueftirlitið yfirlit yfir þróun gjaldskráa sérleyfisfyrirtækja og smásala í Raforkuvísum. Þar má sjá breytingar á dreifi- og flutningsgjöldum frá 2017 til 2025, bæði á verðlagi hvers árs og föstu verðlagi. Einnig er sýnd þróun smásöluverðs allt frá árinu 2005 til dagsins í dag. Helstu niðurstöður eru: Smásöluverð: Lægsta skráða smásöluverð í ágúst hækkaði um 35% milli ára á verðlagi hvers árs. Dreifigjöld: Dreifigjöld dæmigerðra heimila í ágúst, með notkun 4.500 kWh/ári , hækkuðu um 5% milli ára á verðlagi hvers árs. Flutningsgjöld til almennra notenda: Hækkuðu um 23% á milli ára á verðlagi hvers árs. Flutningsgjöld til stórnotenda: Hækkuðu um 27% frá fyrra ári á verðlagi hvers árs. Jöfnunarorkuverð – ný framsetning Birting upplýsinga um jöfnunarorkuverð hefur tekið verulegum breytingum. Jöfnunarorka, sem er hæsta heildsöluverð raforku og vísir að um markaðsjafnvægi milli framboðs og eftirspurnar, er nú sýnd í verðbilum (kr/kWh) þar sem gefið er til kynna hvenær um er að ræða niðurreglun, jafnvægi eða uppreglun í kerfinu. Nánar til tekið lýsa verðbilin mismunandi ójafnvægi í kerfinu og þar með sýnir breytt framsetning betur ástand markaðarins. Í fyrri útgáfum var einungis meðalverð jöfnunarorku birt, sem gaf ekki nægilega góða mynd af sveiflum sem eiga sér stað á markaðnum. Sjálfvirknivæðing gagnaöflunar Raforkueftirlitið hefur einnig hafið endurskoðun á aðferðum við gagnaöflun og skil. Umhverfis- og orkustofnun hefur þróað nýja gagnagátt sem kemur í stað Signet Transfer, með það að markmiði að sjálfvirknivæða gagnaafhendingu. Með þessum breytingum verður unnt að einfalda verklag, tryggja meiri gæði gagna til framtíðar og stytta viðbragðstíma eftirlitsins. Sjálfvirknivæðingin mun jafnframt gera Raforkueftirlitinu kleift að framkvæma fleiri greiningar, sinna eftirlitsverkefnum og ráðast í sértækar greiningar án þess að auka álag á eftirlitsskylda aðila með endurteknum gagnabeiðnum.

Hvar eiga loftmengunarefnin upptök sín? Ný yfirlitskort

Thu, 11 Sep 2025 00:00:00 GMT

Kortlagning á uppsprettum loftmengunarefna sýnir að losun svifryks (PM₁₀) er mest í þéttbýli og meðfram hringveginum, losun köfnunarefnisoxíðs (NOₓ) kemur einkum frá brennslu eldsneytis í farartækjum og losun ammoníaks (NH₃) er fyrst og fremst frá landbúnaði. Loftmengunarefni draga úr loftgæðum og hafa neikvæð áhrif á heilsu fólks. Loftmengunarefni eru til dæmis svifryk, köfnunarefnisoxíð (NOₓ) og þrávirk lífræn efni. Hér fyrir neðan má sjá kort sem sýna hvar svifryk, köfnunarefnisoxíð og ammoníak voru losuð út í andrúmsloftið árið 2023. Kortin sýna aðeins hvaðan loftmengunin kemur en ekki hvernig hún dreifist. Kort fyrir önnur loftmengunarefni má finna í nýjustu landsskýrslu (kafli 8) um losun loftmengunarefna á Íslandi. Svifryk Svifryk getur borist í lungu fólks og fests þar með tilheyrandi heilsuskaða. Því minni sem svifryksagnirnar eru, því dýpra ná þær í lungun. Svifryk hefur verið tengt við aukna tíðni lungnasjúkdóma, krabbameina og hjarta- og æðasjúkdóma. Kort 1 sýnir losun svifryksagna sem eru minni en 10 míkrómetrar (PM₁₀). Áhugavert er að sjá hvernig svifrykslosun fylgir að miklu leyti hringveginum en er sérstaklega mikil í þéttbýlum og þar í kringum. Kort 1: Dreifing losunar svifryksagna minni en 10 míkrómetrar (PM₁₀) árið 2023. Köfnunarefnisoxíð Köfnunarefnisoxíð (NOₓ) er ertandi fyrir öndunarfæri, eykur áhættu á öndunarfærasýkingum og getur stuðlað að astma. Köfnunarefnisoxíð (NOₓ) er samheiti yfir tvær lofttegundir, köfnunarefniseinoxíð (NO) og köfnunarefnistvíoxíð (NO₂). Loftmengun á formi köfnunarefnisoxíðs berst aðallega frá brennslu eldsneytis í skipum og bílum eins og sést á korti 2. Kort 2: Dreifing losunar köfnunarefnisoxíðs (NOₓ) árið 2023. Ammoníak Ammoníak (NH₃) er litlaus og illa lyktandi lofttegund sem veldur óþægindum og áreiti í öndunarvegi og augum. Losun ammoníaks fylgir að mestu leyti landbúnaðarlöndum eins og sést á korti 3. Kort 3: Dreifing losunar ammoníaks (NH₃) árið 2023. Kortlagning losunar loftmengunarefna Umhverfis- og orkustofnun heldur utan um losun loftmengunarefna á Íslandi og tekur saman í skýrslu á hverju ári. Á fjögurra ára fresti er einnig kortlagt hvar losun þessara loftmengunarefnanna á sér stað. Þá er reynt að staðsetja uppsprettur mengunarinnar í rúðuneti fyrir Ísland. Íslandi er þá skipt niður í reiti þar sem hver reitur er 0,1 gráður á kant*. *Vegna þess að breiddargráður og lengdargráður eru ólíkar þá er hver reitur rúmir 11 km í áttina norður-suður og tæpir 5 km í austur-vestur.

Kerfisáætlun 2025-2034

Wed, 03 Sep 2025 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitinu barst þann 2. september 2025 kerfisáætlun Landsnets fyrir tímabilið 2025 -2034 til formlegrar meðferðar. Samkvæmt 2. mgr. 9. gr. b. raforkulaga nr. 65/2003 hefur Raforkueftirlitið það hlutverk að fara yfir og samþykkja kerfisáætlun Landsnets með hliðsjón af markmiðum um öryggi, skilvirkni, áreiðanleika afhendingar, hagkvæmni, gæði raforku og stefnu stjórnvalda um lagningu strengja. Raforkueftirlitið skal við yfirferð kerfisáætlunar hafa samráð við alla núverandi og væntanlega viðskiptavini flutningsfyrirtækisins sbr. 2. mgr. 8. gr. raforkulaga í opnu og gagnsæju samráðsferli. Af þessu tilefni vill Raforkueftirlitið bjóða viðskiptavinum Landsnets og væntanlegum viðskiptavinum fyrirtækisins að koma á framfæri umsögnum vegna kerfisáætlunar 2025-2034. Þeir aðilar sem telja sig vera væntanlega viðskiptavini flutningsfyrirtækisins skulu rökstyðja það sérstaklega. Raforkueftirlitið metur hvort aðili hafi sýnt fram á með fullnægjandi hætti að hann geti talist væntanlegur viðskiptavinur flutningsfyrirtækisins. Raforkueftirlitið hefur sent auglýsingu í Lögbirtingablaðið og er frestur til þess að koma á framfæri athugasemdum vegna kerfisáætlunar Landsnets 2025-2034 er fjórar vikur frá birtingu auglýsingar í Lögbirtingablaði sbr. 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 870/2016 um kerfisáætlun fyrir uppbyggingu flutningskerfis raforku. Eftir þann tíma mun Raforkueftirlitið birta þær umsagnir sem eftirlitinu berast vegna málsins á heimasíðu Raforkueftirlitsins. Þá verður Landsneti boðið að koma á framfæri athugasemdum vegna framkominna umsagna.

Nýtt hlutverk – 58% meiri afköst í leyfisveitingum

Tue, 02 Sep 2025 00:00:00 GMT

Við sameiningu Umhverfisstofnunar og Orkustofnunar síðustu áramót tók nýtt leyfateymi við flestum helstu leyfisveitingum í atvinnulífinu. Þrátt fyrir umrót við sameiningu stofnananna hefur teyminu tekist að ná fram frábærum árangri á fyrsta starfsárinu. Á fyrri helming þessa árs hefur Umhverfis- og orkustofnun gefið út 34 leyfi, sem er 58% aukning í afköstum frá fyrra ári – án þess að fjölga starfsfólki. Árangurinn skýrist af tvennu: Sterkara teymi - eitt sameinað þrettán manna teymi getur brugðist við hratt þar sem við þar sem þörfin er mest. Styttri boðleiðir – einfaldari mál fara nú hraðar í gegnum teymið, á meðan stærri og flóknari mál eru tekin fyrir af forstjóra. Að auki hefur verið lögð áhersla á gæðamál í nýju stofnuninni. Það hafa verið gerðir nýir verkferlar, eldri verkferlar hafa verið uppfærðir og starfsfólk nýtir nýja gátlista til að flýta fyrir afgreiðslu leyfa. „Við sjáum þegar mikla samlegð og mun skilvirkara ferli – en við vitum líka að fram undan er mikil vinna við að vinna niður eldri biðlista,“ segir Sverrir Aðalsteinn Jónsson, teymisstjóri í teymi leyfa og umsagna. Sverrir Aðalsteinn Jónsson, teymisstjóri í teymi leyfa og umsagna. Fjölbreytt verkefni fyrir atvinnulífið og umhverfið Teymi leyfa og umsagna sinnir fjölbreyttum verkefnum. Teymið veitir meðal annars: Leyfi fyrir notkun á erfðabreyttum lífverum Nýtingarleyfi (fyrir jarðhita, grunnvatni og jarðefnum) Rannsóknarleyfi (fyrir jarðhita, grunnvatni og jarðefnum) Starfsleyfi Virkjunarleyfi Teymið gefur út einnig út bráðabirgðaheimildir og skrifar lögbundnar umsagnir við mat á umhverfisáhrifum og við gerð skipulagstillagna. Oft er leitað til Umhverfis- og orkustofnunar eftir umsögnum um fjölbreytt umhverfismál og þar spilar teymið stórt hlutverk. Afgreiðsla leyfa ekki sama og leyfisveiting Teymi leyfa og umsagna afgreiðir leyfisumsóknir frá atvinnulífinu og í sumum tilfellum er leyfisumsóknum hafnað. Aukin afköst í leyfisveitingum þýðir ekki að slakað sé á kröfum á fyrirtækin sem sækja um, þvert á móti með skilvirkara ferli er hægt að tryggja gæði og vönduð vinnubrögð. Markmiðið er skýrt: Að gera leyfisferlið einfaldara, gagnsærra og skilvirkara – til bóta bæði fyrir atvinnulífið og umhverfið.

Nýjar bráðabirgðatölur: Losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi 2024

Wed, 27 Aug 2025 00:00:00 GMT

Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi jókst um 1,4% milli 2023 og 2024. Losunin var 11,0 milljón tonn af CO₂ -ígildum (CO₂-íg.) árið 2024. Frá árinu 2005 hefur losunin aukist um 6,6%. Þetta kemur fram í nýjum bráðabirgðatölum um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi. Samfélagslosun Samfélagslosun Íslands var 2,9 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024 og jókst um 2,0% milli 2023 og 2024. Frá árinu 2005 hefur samfélagslosun hins vegar dregist saman um 7,9%. Breyting í losun milli 2023 og 2024 má að mestu rekja til aukinnar losunar frá jarðvarmavirkjunum og meiri eldsneytisnotkunar fiskiskipa, fiskimjölsverksmiðja og vegna raforkuframleiðslu. Á sama tíma dró þó úr losun í nokkrum undirflokkum samfélagslosunar, meðal annars vegna minni eldsneytisnotkunar í vegasamgöngum, minni losunar vegna kælimiðla og urðunar úrgangs. Viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS-kerfi) Losun frá staðbundnum iðnaði á Íslandi sem fellur undir ETS-kerfið var 1,9 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024 og jókst um 4,2% milli 2023 og 2024. Losun frá flugstarfsemi sem fellur undir ETS-kerfið og undir umsjón íslenskra stjórnvalda var 0,63 milljón tonn CO₂-íg. og jókst um 3,2% milli ára. Losun frá sjóflutningum sem falla undir ETS-kerfið og undir umsjón íslenskra stjórnvalda var 0,088 milljón tonn CO₂-íg. Af þessum þremur er það einungis losun frá staðbundnum iðnaði sem telst til heildarlosunar Íslands. Landnotkun (LULUCF) Losun frá landnotkun var 6,3 milljón tonn CO₂-íg. og breyttist lítið á milli ára. Töluverðar umbætur hafa átt sér stað í mati á losun frá landnotkun. Bráðabirgðatölum um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi er skilað til ESB í júlí ár hvert. Þær hafa sögulega gefið góða vísbendingu um þróun losunar. Tölurnar gætu tekið einhverjum breytingum fram að lokaskilum í apríl 2026 þar sem sífellt er unnið að endurbótum á losunarbókhaldi Íslands til að auka gæði og áreiðanleika gagnanna. Síðustu lokaskil voru í apríl 2025 og má finna ítarlega samantekt á þeim gögnum í vefsamantekt um losun gróðurhúsalofttegunda.

Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi frá 2005 til 2055, skipt eftir skuldbindingum. Grafið sýnir sýnir sögulega losun til og með 2024 og framreiknaða losun frá 2025.

Námskeið: Meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna

Thu, 21 Aug 2025 00:00:00 GMT

Endurmenntun Landbúnaðarháskóla Íslands heldur námskeið um meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna dagana 10. – 24. september 2025. Námskeiðið verður kennt í fjarkennslu. Námskeiðið er fyrir þau sem hyggjast sækja um eða endurnýja notendaleyfi fyrir: Plöntuverndarvörum í landbúnaði og garðyrkju, þar með talið garðaúðun Útrýmingarefnum við eyðingu meindýra Hvort tveggja af ofangreindu Einnig er í boði að ljúka einungis námshluta fyrir ábyrgðaraðila í markaðssetningu notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Þessi kostur hentar aðilum sem starfa sinna vegna hyggjast taka að sér hlutverk ábyrgðaraðila hjá dreifingaraðila notendaleyfisskyldra vara. Námskrá námskeiðsins byggist á ákvæðum í reglugerð um meðferð plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Til þess að ljúka náminu þarf að standast próf í lok námskeiðsins. Að námi loknu þurfa þau sem vilja öðlast réttindi til að kaupa og nota notendaleyfisskyldar plöntuverndarvörur og/eða útrýmingarefni að sækja um notendaleyfi til Umhverfis- og orkustofnunar. Dreifandi notendaleyfisskyldra vara skal tilnefna ábyrgðaraðila í gegnum Island.is. Skráning og nánari upplýsingar um námskeiðið eru að finna á heimasíðu Endurmenntunar Landbúnaðarháskóla Íslands. Umsóknarfrestur er til 8. september 2025.

Samdráttur í losun þrávirkra lífrænna efna í lofti

Thu, 14 Aug 2025 00:00:00 GMT

Mikill samdráttur var í losun þrávirkra lífrænna efna á tímabilinu 1990-2023. Muninn má að mestu skýra með fækkun sorpbrennslustöðva og hertari reglum um sorpbrennslu. Þetta kemur fram í nýrri landsskýrslu um losun loftmengunarefna á Íslandi. Af hverju hefur losun þrávirkra lífrænna efna dregist saman? Ástæða mikils samdráttar á losun þrávirkra lífrænna efna er að mestu minnkun á opnum bruna á úrgangi frá 1990-2004. Miklar breytingar hafa orðið á meðhöndlun úrgangs undanfarna áratugi. Má þar nefna: Opinn bruni á úrgangi sem var algengur utan höfuðborgarsvæðisins hefur dregist saman. Nú á opinn bruni á úrgangi sér varla stað. Síðustu brennslunni með opnum bruna var lokað árið 2010. Bruni á sorpi til húshitunar viðgekkst á árunum 1994-2012 með tilheyrandi losun þrávirkra lífrænna efna. Vegna hertra reglna um leyfilega losun hefur öllum smærri brennslustöðvum nú öllum verið lokað. Nú er einungis ein stærri sorpeyðingarstöð starfrækt. Losun frá áramótabrennum hefur farið minnkandi síðan 1990 þar sem færri brennur eiga sér stað og eftirlitið með þeim er betra. Leiðbeiningar um brennur frá árinu 2000 fela í sér takmörk á stærð, brennslutíma og efnisnotkun. Heildarmagn úrgangs sem er brenndur innanlands hefur minnkað. Frá 2004 hefur Kalka sorpeyðingarstöð séð um alla brennslu á sóttnæmum úrgangi, iðnaðarúrgangi og spilliefnum. Í starfsleyfi Kölku er gerð krafa um notkun bestu fáanlegu tækni við mengunarvarnir. Losun þrávirkra lífrænna efna á Íslandi hefur einnig dregist saman milli 2019 og 2020. Það má að hluta til skýra vegna minni svartolíunotkunar og minni bruna á úrgangi. Hvað eru þrávirk lífræn efni? Þrávirk lífræn efni (e. persistent organic pollutants, POPs) eru efnasambönd sem brotna hægt eða aldrei niður í náttúrunni og lífverum. Efnin geta dreifst þúsundir kílómetra á landi, í andrúmslofti og vatni. Sýnt hefur verið fram á alvarlegar afleiðingar á heilsu manna, þar með talið krabbamein, fæðingargalla, truflun á frjósemi og ónæmiskerfinu, skemmdir á mið- og útlæga taugakerfinu og aukið næmi fyrir sjúkdómum. Skuldbindingar Íslands Ísland hefur skuldbundið sig til að draga úr losun þrávirkra lífrænna efna í gegnum Árósar-bókunina um þrávirk lífræn efni og einnig óbeint með fullgildingu Stokkhólmssamningsins. Ísland hefur staðið við sínar skuldbindingar um samdrátt í losun þrávirkra lífrænna efna. Losun þrávirkra lífrænna efna Díoxín/fúran (PCDD/PCDF): Losun á díoxíni/fúrani á Íslandi hefur dregist saman um 93% frá árinu 1990. Mesta losunin í dag er vegna bruna spilliefna og iðnaðarúrgangs.

Fjölhringja arómatísk vetniskolefni (PAH4): Losun hefur dregist saman um 84% frá 1990. Talsverð losun átti sér stað vegna sementsframleiðslu fram til ársins 2012. Mesta losunin árið 2020 er frá stóriðju og vegasamgöngum.

Hexaklóróbensen (HCB): Losun HCB hefur dregist saman um 57% frá 1990. Mesta losunin árið 2020 er vegna bruna á sóttnæmum sjúkrahússúrgangi.

Pólíklórbífenýlsambönd (PCB): Losun PCB hefur dregist saman um 94% frá 1990. Talsverð losun átti sér stað vegna sementsframleiðslu fram til ársins 2012. Mesta losunin árið 2020 er vegna bruna á sóttnæmum sjúkrahússúrgangi.

Losunarbókhald Íslands Losunarbókhald Umhverfis- og orkustofnunar heldur utan um losun loftmengunarefna á Íslandi af mannavöldum. Loftmengunarefni hafa skaðleg áhrif á heilsu fólks og geta haft áhrif á vistkerfi og lífríki. Þau hafa einnig áhrif á hnattræna hlýnun, sem forefni gróðurhúsalofttegunda eða með öðrum hætti. Sérstaklega er haldið utan um fjórar tegundir af þrávirkum lífrænum efnum í losunarbókhaldi Íslands: Díoxín, PAH4, HCB og PCB.

Námskeið í sóttvörnum vegna húðrofs - september 2025

Wed, 13 Aug 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun stendur fyrir námskeiðum í sóttvörnum fyrir þau sem framkvæma hvers kyns húðrof, svo sem húðgötun, húðflúrun, fegrunarflúrun og nálastungur. Námskeiðið er skylda fyrir þau sem hafa ekki lokið námi á heilbrigðissviði sem felur í sér fræðslu um smitgát og sóttvarnir. Sjá nánar í 2. mgr. 34. gr. rg. nr. 903/2024 um hollustuhætti. Information on the course in English Um námskeiðið Á námskeiðinu verður farið yfir alla þætti sem snúa að framkvæmd húðrofs með sérstaka áherslu á sóttvarnir og hreinlæti. Námskeiðið er blanda af fyrirlestrum og sýnikennslu. Í lok námskeiðs þurfa þátttakendur að standast hæfnispróf. Nauðsynlegt er að hafa meðferðis eigið snjalltæki til að taka hæfnisprófið á. Kennarar á námskeiðinu eru: Ása S. Atladóttir, hjúkrunarfræðingur Brynjar Björnsson, húðflúrari Ísak S. Bragason, teymisstjóri í teymi efnamála hjá Umhverfis- og orkustofnun Sigríður Kristinsdóttir, teymisstjóri í teymi eftirlits hjá Umhverfis- og orkustofnun Stella Hrönn Jóhannsdóttir, sérfræðingur hollustuhátta hjá Umhverfis- og orkustofnun Dagsetningar Tvær dagsetningar eru í boði: Fimmtudaginn 11. september frá kl. 9 – 16. Kennt á íslensku. Síðasti skráningardagur er 2. september. Síðasti greiðsludagur 5. september. Miðvikudaginn 17. september frá kl. 9 – 16. Kennt á ensku. Síðasti skráningardagur er 10. september. Síðasti greiðsludagur 13. september. Námskeiðsgjald Námskeiðsgjald er 49.900 kr. Greiðsluseðill verður sendur í heimabanka umsækjanda og afrit af reikningi á mínar síður á island.is. Staðsetning Námskeiðið verður haldið á Hótel Reykjavík Grand, Sigtúni 28, 105 Reykjavík. Skráning Skráning fer fram á https://gogn.ust.is/ Skráning er staðfest þegar námskeiðsgjöld hafa verið greidd. Biðlisti Haft verður samband við þá sem eru fyrstir á biðlista tveimur dögum eftir síðasta greiðsludag námskeiðsgjalda. Námskeiðið er fyrir þau sem framkvæma nálastungur, fegrunarflúrun, húðgötun og húðflúrun.

Reykjavík með næstbesta loftið af höfuðborgum Evrópu

Tue, 12 Aug 2025 00:00:00 GMT

Reykjavík er í öðru sæti á lista yfir bestu loftgæði í höfuðborgum Evrópu. Þetta kemur fram í nýrri útgáfu af loftgæðamælaborði Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA). Aðrar Norðurlandaborgir raða sér í efstu sætin á listanum.

Raforkueftirlitið hefur birt tekjumörk dreifiveitna fyrir árið 2024

Fri, 08 Aug 2025 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur lokið uppgjöri tekjumarka dreifiveitna fyrir árið 2024. Tekjumörk setja sérleyfisfyrirtækjum í flutningi og dreifingu raforku mörk varðandi leyfðar tekjur og útgjöld. Raforkueftirlitið vekur athygli á að á árinu 2024 dugðu tekjur flestra dreifiveitna ekki til þess að standa undir öllum kostnaði. Við árslok 2024 var staða uppsafnaðra tekna dreifiveitna eftirfarandi: Vanteknar um - 8,0% fyrir Veitur Ofteknar um 2,8% fyrir HS Veitur Vanteknar um -15% fyrir Norðurorku Vanteknar um -15%, bæði í þéttbýli og dreifbýli, fyrir Orkubú Vestfjarða Vanteknar um -15%, bæði í þéttbýli og dreifbýli, fyrir RARIK Vanteknar tekjur þýðir að dreifiveiturnar nýttu ekki þær heimiluðu tekjur sem Raforkueftirlitið ákvarðaði fyrir þær til að tryggja nægar fjárfestingar, rekstraröryggi og aðra þjónustu. Sérleyfisstarfsemi Rafmagn er flutt frá virkjunum af flutningsfyrirtækinu og síðan dreift áfram á hverju svæði af dreifiveitum. Flutningsfyrirtæki og dreifiveitur hafa sérleyfi á sinni starfsemi og eru tekjur þeirra því ákvarðaðar af Raforkueftirlitinu. Hagræðing í rekstri Hagræðingarhvötum fyrir flutningsfyrirtæki og dreifiveitur er náð fram með því að Raforkueftirlitið ákvarðar leyfð útgjöld annars vegar og samþykkir hins vegar gjaldskrárbreytingar. Leyfðu útgjöldin kallast tekjumörk og þau eru sett á fimm ára fresti og uppfærð þess á milli, m.a. með tilliti til verðbólgu. Fimm ára tímabil kallast setning tekjumarka og árleg uppfærsla þeirra kallast uppgjör tekjumarka. Ef fyrirtækin hagræða í rekstri sínum þá eykst hagnaður þeirra á tímabilinu en hámark tekna á næsta tímabili lækkar einnig til samræmis. Setning tekjumarka 2021-2025 Núverandi tímabil eru árin 2021 til 2025 en setning tekjumarka fyrir tímabilið 2026 – 2030 fer fram nú í haust. Ákvörðun um hagræðingarkröfu er tekin á fimm ára fresti við upphaf hvers setningartímabils og stendur nú yfir skilvirknisgreining sem notuð verður við mat á hagræðingarkröfu í rekstri fyrirtækjanna. Bókhald vegna tekjumarka fylgir raforkulögum en er þó að miklu leyti hliðstætt ársreikningum sérleyfisfyrirtækjanna.

Beiuș stefnir á að verða fyrsta 100% jarðhitaborg Rúmeníu með stuðningi Íslands

Thu, 31 Jul 2025 00:00:00 GMT

Nýlega lauk sex mánaða rannsóknarverkefninu „Tækniþróun hitaveitunnar í Beiuș“, undir stjórn Umhverfis- og orkustofnunar í samstarfi við bæinn Beiuș í Rúmeníu, Arctic Green í Ungverjalandi og Háskólann í Cluj-Napoca í Rúmeníu. Verkefnið leiddi í ljós að unnt er að auka nýtingu jarðhita til að hita öll hús í bænum, sem nú þegar nær til 70% bygginga. Auk þess er mögulegt að nýta jarðhita einnig í atvinnulífi t.d. í fiskeldi, þurrkun og ferðaþjónustu. Verkefnið var styrkt af Uppbyggingarsjóði EES sem Innovation Norway annaðist. Samstarf og markmið Verkefnið byggði á sérfræðiþekkingu frá Íslandi og Mið-Evrópu. Umhverfis- og orkustofnun annaðist verkefnisstjórn, bærinn Beiuș sá um staðbundin atriði, s.s. aðgengi að gögnum og samráð við innlenda hagsmunaaðila. Fyrirtækið Arctic Green í Ungverjalandi vann svo tækniúttekt og hagkvæmnismat, og Háskólinn í Cluj-Napoca lagði áherslu á hönnun og útfærslu hitadælukerfa og fjarvöktun. Markmiðið var að greina jarðhitageyminn nánar, auka skilvirkni hitaveitukerfisins og skoða nýja tækni, m.a. varmadælur og endurnýtingu frárennslis í atvinnustarfsemi. Helstu niðurstöður og tillögur Þörf er á að bora tvær nýjar vinnsluholur og allt að fimm niðurdælingarholur. Setja þarf upp varmadælur sem skila 7 MW viðbótarafköstum. Endurnýja þarf pípulagnir og einangra byggingar betur. Byggja ætti hitageymslur til að jafna álag. Framtíðarsýn Beiuș Verkefnið er framhald af svipuðu verkefni frá 2017, sem unnið var í samstarfi Orkustofnunar, bæjarins Beiuș, verkfræðistofunnar Mannvits í Ungverjalandi, ISOR og Árna Gunnarssonar. Nú er markmiðið að nýta jarðhita ekki aðeins til húshitunar, heldur einnig í atvinnulífi bæjarins t.d. í fiskeldi, þurrkun og ferðaþjónustu. Meðal nýrra verkefna er vatnagarðurinn Aquapark Beiuș, sem hitaður verður upp með jarðhita. Ávarp bæjarstjóra Á lokaráðstefnu lagði bæjarstjórinn Gabriel Popa áherslu á góða reynslu og mikilvægi samstarfs við Ísland: „Við stefnum að því að verða fyrsta 100% jarðhitaborg Rúmeníu. Þessi umbreyting hefði ekki verið möguleg án íslensks stuðnings.“ Hann þakkaði sérstaklega öllum þeim sem komu að verkefninu fyrir vel unnin störf og sérstaklega verkefnisstjóra verkefnisins, Baldri Péturssyni, fyrir samstarfið bæði 2017 og 2025. Samstarfsaðilar rannsóknarverkefnisins. Verkefnastjórn og styrkir Stjórnandi verkefnisins var Baldur Pétursson fyrir hönd Umhverfis- og orkustofnunar. Samstarfsaðili verkefnisins var bærinn Beius og þeir sem stjórnuðu verkefninu fyrir hönd sveitarfélagsins voru Gabriel Catalin POPA, Zamfir TODOR og Serban DAN. Sérfræðingar í jarðhitaauðlindum og höfundar skýrslunnar hjá Artic Green voru Attila Nagy, Marcell Csörgics, Enikő Mérész, Krisztián István Vörös, Zsófia Hagymási, Petra Kiss og Viktor Hava, í samvinnu við verkefnisstjóra og samstarfsaðila verkefnisins. Prófessor Mugur Balan, stýrði skýrslu Háskólans í Cluj-Napoca,í Rúmeníu. Verkefnið var styrkt af Innovation Norway í Rúmeníu, fyrir hönd Uppbyggingarsjóðs EES.

Nýtt mælaborð yfir úrgangstölfræði

Wed, 23 Jul 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur gefur út nýtt mælaborð yfir úrgangstölfræði, og er það aðgengilegt hér: Mælaborð | Úrgangur.is | Umhverfis- og orkustofnun Þar er hægt að skoða nýjustu útgefnu tölur, bráðabirgðatölur fyrir árið 2024, hvernig úrgangsmagn og meðhöndlun hafa þróast á síðustu árum og kort yfir hvar úrgangurinn myndast á Íslandi. Með síunarvalmöguleikum er hægt að skoða úrgangstölur aftur til ársins 2014 (eldri úrgangsgögn eru aðgengileg hjá Hagstofunni), niður á sveitarfélög, yfirflokka úrgangs (heimilisúrgangur, rekstrarúrgangur og úrgangur frá mannvirkjagerð), meðhöndlun úrgangs og tegund úrgangs. Upplýsingarnar sem eru birtar í mælaborðinu eru réttustu upplýsingar hverju sinni.

Nýjungar á loftgæði.is, textaútgáfa og spurt og svarað

Wed, 23 Jul 2025 00:00:00 GMT

Á loftgæði.is er nú að finna Spurt og svarað þar sem algengum spurningum varðandi loftgæði og gosmóðu er svarað. Að auki er komin textaútgáfa af vefnum þar sem má finna stöðu loftgæða, og hægt að sía sig niður á ákveðinn stað, til dæmis Reykjavík eða Akureyri. Textaútgáfan virkar vel með skjálesurum fyrir sjóndapra. Textaútgáfan er einnig aðgengileg á ensku rétt eins og kortasjáin. Fleiri viðbætur og lagfæringar eru fyrirhugaðar til að auðvelda fólki aðgang að upplýsingum um loftgæði og stöðu þeirra.

Vinna við umsóknir Landsvirkjunar hafin

Mon, 21 Jul 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur auglýst umsóknir Landsvirkjunar um: Virkjunarleyfi fyrir Hvammsvirkjun og heimild til breytingar á vatnshlotinu Þjórsá 1 Virkjunarleyfi til bráðabirgða fyrir Hvammsvirkjun Þann 14. júlí 2025 barst Umhverfis- og orkustofnun beiðni frá Landsvirkjun um að stofnunin hefji á ný málsmeðferð við afgreiðslu á umsókn um virkjunarleyfi vegna Hvammsvirkjunar og um heimild til breytingar á vatnshlotinu Þjórsá 1. Stofnunin staðfesti með bréfi dagsettu 16. júlí 2025 að hún myndi hefja málsmeðferð á ný. Umhverfis- og orkustofnun barst umsókn um virkjunarleyfi til bráðabirgða fyrir Hvammsvirkjun þann 11. júlí 2025. Stofnun staðfesti móttöku umsóknarinnar með bréfi dagsettu 16. júlí 2025. Í samræmi við lög nr. 42/2025 um breytingu á raforkulögum nr. 65/2003 og lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála, varðar auglýsing stofnunarinnar um umsókn virkjunarleyfis jafnframt umsókn um heimild til breytingar á vatnshloti skv. 18. gr. laga nr. 36/2011 um stjórn vatnamála.

Bætt staða raforkuöryggis á þriðja ársfjórðungi 2025 og 2026

Fri, 18 Jul 2025 00:00:00 GMT

Fyrstu raforkuvísar ársins 2025 eru nú komnir út. Í raforkuvísunum kemur meðal annars fram að staða og horfur raforkuöryggis á þriðja ársfjórðungi áranna 2025 og 2026 eru betri samkvæmt nýjum upplýsingum og greiningum á orkujöfnuði, í samanburði við fyrri útgáfu Raforkuvísa birtum í nóvember 2024. Raforkuöryggi Raforkuöryggi er metið m.a. með spá Raforkueftirlitsins um vænta eftirspurn og framboð raforku, ásamt óvissubili um þætti sem valdið geta lægri framleiðslu eða aukinni eftirspurn. Bætt staða raforkuöryggis þýðir að minni óvissa ríkir um að fullnægjandi framboð raforku verði til staðar fyrir afhendingu forgangsorku, til samanburðar við greiningar Raforkueftirlitsins í lok árs 2024. Staðan er þó enn viðkvæm samkvæmt lágspá ef horft er til væntrar eftirspurnar frá þriðja ársfjórðungi 2025 til loka árs 2026. Mikilvægt er að halda áfram að greina horfur með ítarlegum og gagnsæjum hætti auk þess sem undirbúa þarf mögulegar mótvægisaðgerðir. Í þessu samhengi skiptir miklu máli að gera breytingar á raforkulögum og tryggja að Raforkueftirlitið hafi skýrar heimildir til ákvarðanatöku um raforkuöryggi sem og fullnægjandi lagaheimildir til markaðseftirlits. Virkari raforkumarkaður mun einnig stuðla að því að jafnvægi náist milli framboðs og eftirspurnar. Ofangreindur orkujöfnuður nær til lok 2026 þar sem ítarleg greining á væntri framleiðslu er borin saman við forgangsnotkun og skerðanlega notkun. Raforkueftirlitið hefur frá hausti 2023 safnað upplýsingum mánaðarlega, frá öllum helstu vinnslufyrirtækjum og sölufyrirtækjum um vænta framleiðslu og sölu sem orkujöfnuðurinn byggir á. Uppfærð gögn Í nýútgefnum raforkuvísum koma einnig fram uppfærðar upplýsingar um orkuinnihald uppistöðulóna, markaðshlutdeild fyrirtækja á smásölumarkaði raforku, ásamt markaðshlutdeild vinnslufyrirtækja í framboði á almennan markað. Einnig eru birtar uppfærðar upplýsingar um hversu vel sölufyrirtæki hafa tryggt orkukaup sín fram í tímann. Samkvæmt nýjustu Raforkuvísum 2025/1 eru sölufyrirtæki búin að tryggja kaup á meiri orku og lengra fram í tímann til samanburðar við síðustu útgáfu Raforkuvísa. Tafin birting og úrræði Einn helsti flöskuháls í vinnu Raforkueftirlitsins við útgáfu vísanna felst í söfnun og úrvinnsla gagna. Töluverður tími og starfskraftur hefur farið í að greina og leiðrétta villur í gögnum sem berast frá raforkuvinnslufyrirtækjum. Að því sögðu er þó vert að nefna að ábyrgð á töfum hvílir ekki einungis á vinnsluaðilunum. Raforkueftirlitið hefur hafið endurskoðun á þeim gögnum sem óskað er eftir mánaðarlega, sem og aðferðum við gagnaöflun og skil. Markmið þessarar vinnu er að einfalda gagnaafhendingu til eftirlitsins og tryggja betri gæði gagna til framtíðar.

10 verkefni fá styrki til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum

Mon, 14 Jul 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað rúmlega 118 milljónum króna í styrki til 10 verkefna sem miða að því að draga úr orkunotkun í íslenskum gróðurhúsum. Verkefnin, sem snúa að tæknivæðingu og bættri lýsingu með LED lausnum, munu skila áætluðum orkusparnaði upp á 8,3 GWst á ári. Áætlað er að þessi sparnaður samsvari raforkunotkun 2.029 heimila eða árlegri orkunotkun 2.774 rafbíla. Með úthlutuninni er lögð áhersla á verkefni sem skila mestum orkusparnaði á hverja styrkkrónu og stuðla að betri rekstrarhagkvæmni í gróðurhúsum, auk þess sem þau nýtist sem fyrirmyndir fyrir aðra í greininni. Hámarksstyrkur var 15 milljónir króna fyrir hvert verkefni, að hámarki 40% af heildarkostnaði. Nánari upplýsingar má sjá á myndinni hér að neðan (sjá í fullri stærð).

Styrkir til kaupa á hreinorku vöru- og hópbifreiðum

Tue, 08 Jul 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir styrki til kaupa á hreinorku vöru- og hópbifreiðum: Hreinorku vörubifreiðar (N2 eða N3) Hreinorku hópbifreið (M2 eða M3)

Nýjungar á vefnum

Tue, 08 Jul 2025 00:00:00 GMT

Í upphafi árs tók Umhverfis- og orkustofnun við starfsemi Orkustofnunar og hluta af starfsemi Umhverfisstofnunar. Samhliða því var nýr vefur, uos.is, settur í loftið til að halda utan um sameiginleg málefni stofnunarinnar. Við höfum nú stigið næsta skref í vefþróuninni með uppfærðum og endurbættum vef sem býður upp á ýmsar gagnlegar nýjungar, auk þess sem hann hefur fengið ferskt útlit og nútímalegri ásýnd. Vinnan fór fram í samstarfi við vefstofuna Visku. Meðal helstu nýjunga: Yfirlit efnis tengt stofnuninni – þú getur nálgast allt okkar efni á einum stað, jafnvel þótt megnið af því sé vistað enn um sinn á vefum forvera okkar. Heildstæð leit – þú getur leitað í fréttum, opinberum birtingum og öðru efni á vefnum, auk þess sem við vísum í efni af öðrum vefum stofnunarinnar. Samskiptaform – ef þú átt erindi við stofnunina hvetjum við þig til að nota þar til gert form á vefnum, sem hjálpar þér við að koma erindinu í réttar hendur. Viðburðayfirlit – allar helstu upplýsingar um viðburði á vegum stofnunarinnar má nú finna á einum stað. Staða loftgæða – loftgæði í Reykjavík og á Akureyri eru sýnileg á forsíðu vefsins auk vísunar í mælistöðvar um land allt. Vefurinn er annars í stöðugri þróun og við tökum fagnandi ábendingum um það sem mætti bæta. Efni á vefum forvera okkar verður svo fasað út á næstu mánuðum og fær þá nýtt heimili á vef stofnunarinnar.

Skert þjónusta 21. júlí - 1. ágúst

Fri, 04 Jul 2025 00:00:00 GMT

Á tímabilinu 21. júlí - 1. ágúst 2025 verður lágmarksþjónusta við afgreiðslu erinda hjá Umhverfis- og orkustofnun. Við hvetjum þau sem þurfa að setja erindi í farveg að gera það fyrir eða eftir þetta tímabil.

Raforkueftirlitið birtir uppgjör tekjumarka Landsnets fyrir árið 2024

Wed, 02 Jul 2025 00:00:00 GMT

Safír fyrstir á Íslandi til að hljóta Svansvottun samkvæmt nýjum nýbyggingarviðmiðum

Mon, 30 Jun 2025 00:00:00 GMT

Byggingaverktakinn Safír hefur stigið stórt skref í átt að sjálfbærari framtíð með aðgerðum sem stuðla að vistvænni byggingariðnaði. Um er að ræða Orkureit A sem er stærsta verkefnið hingað til sem hlýtur Svansvottun í einu lagi – og jafnframt fyrsta verkefnið á Íslandi sem hlýtur vottun samkvæmt nýjustu útgáfu Svansins fyrir nýbyggingar, útgáfu 4. Saman eru þetta fjórir reitir og yfir 400 íbúðir sem verða byggðar en nú eru íbúðir komnar í sölu fyrir A og D reit. Tímamótaverkefni Svansvottunin byggir á heildrænni nálgun á umhverfisáhrifum bygginga og tekur meðal annars til efnisvals, orkunýtni, innivistar, hringrásarhagkerfisins og fleiru. „Viðmið Svansins eru hert reglulega til að samræmast þeirri tækni og þróun sem byggist upp á markaðnum hvað varðar umhverfismál. Í þessari nýjustu útgáfu nýbyggingarviðmiðanna voru kröfurnar hertar töluvert ásamt því að nýjar kröfur bættust við. Það er því virkilega mikill sigur að vera fyrst á landinu til að hljóta Svansleyfi samkvæmt þessum nýju viðmiðum“ segir Guðrún Lilja Kristinsdóttir, framkvæmdastjóri Svansins. Hilmar Ágústsson, framkvæmdastjóri Safír segir „það hafa verið mikilvægt fyrir Safír að byggja íbúðir sem standast háar kröfur um innivist ásamt því að vera leiðandi í umhverfismálum sem verða sífellt meira áberandi í byggingarframvkæmdum.“ Það er mikilvægt að fyrirtæki eins og Safír axli ábyrgð og sýni frumkvæði og leggi sitt af mörkum til að takmarka umhverfisáhrif bygginga og leiða þróunina áfram. Svanurinn kemur til móts við BREEAM Ánægjulegt er að sjá hvernig umhverfisvottanir geta unnið saman en deiliskipulag Orkureitsins hefur verið vottað samkvæmt BREEAM communities og er fyrsta verkefnið hér á landi til að hljóta einkunnina excellent. Vottunin gerir kröfur um að reiturinn uppfylli ákveðin skilyrði sem samsvara að einhverju leyti því sem Svansvottunin leggur upp með. Þess vegna hafa frá upphafi verið settar metnaðarfullar kröfur fyrir reitinn, meðal annars um betri orkunýtni bygginga, notkun blágrænna ofanvatnslausna og vistvænt efnisval. Safír hefur tekið þessum kröfum fagnandi og gengið lengra. Fyrirtækið hefur til að mynda þegar valið álklæðningar með háu endurvinnsluhlutfalli, endurnotað timbur sem var á lóðinni fyrir og sýnt vilja til að vinna markvisst með umhverfismál á hönnunar- og framkvæmdastigum. Slíkar ákvarðanir undirstrika mikilvægi þess að byggingarverktakar taki virkan þátt í vistvænna efnisvali og sjálfbærri þróun. Frumkvæði Safírs í þessu verkefni sýnir að metnaður og ábyrgð geta skilað raunverulegum árangri – bæði fyrir umhverfið og framtíð mannvirkjageirans.

Umsóknir í Loftslags- og orkusjóð 2025: Sjöföld eftirspurn eftir almennum styrkjum

Mon, 30 Jun 2025 00:00:00 GMT

Mikill áhugi er á úthlutunum úr Loftslags- og orkusjóði í ár. Alls bárust 292 umsóknir frá 188 lögaðilum. Sótt var um 8,9 milljarða króna í heildina sem er um sjöföld eftirspurn eftir því fjármagni sem auglýst var til úthlutunar. Áætluð heildarfjárfesting vegna þessara verkefna eru 49 milljarða króna. Auglýst var eftir verkefnum sem stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda á beina ábyrgð Íslands eða fela í sér nýsköpun og innleiðingu á nýrri tækni á sviði umhverfis-, orku- og loftslagsmála. Í ár er lögð áhersla á verkefni sem þurfa á fjárhagslegum stuðningi sjóðsins að halda til að raungerast. Verkefnin eru afar fjölbreytt og snerta á ýmsum þáttum orkuskipta, hringrásarhagkerfis og nýsköpunar. Fjöldi umsókna eftir flokkum var eftirfarandi: Hringrásarhagkerfið: 51 Innleiðing nýrrar tækni eða nýsköpun: 69 Orkuskipti í rekstri eða orkusparnaður: 98 Orkuskipti í samgöngum: 74 Auglýst var eftir umsóknum um almenna styrki þann 23. apríl 2025 og rann umsóknarfrestur út þann 1. júní. Farið verður yfir allar umsóknir á næstu vikum og gera má ráð fyrir að niðurstöður úthlutunar liggi fyrir í haust. Styrkumsóknir verða afgreiddar samkvæmt áherslum í auglýsingu og reglugerð nr. 1566/2024 um Loftslags- og orkusjóð.

Stjórnvaldssekt lögð á Bláfugl ehf.

Wed, 25 Jun 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur lagt stjórnvaldssekt á flugfélagið Bláfugl ehf. að upphæð 125.623.520 króna vegna vanrækslu flugrekandans á að standa skil á nægjanlegum fjölda losunarheimilda vegna losunar á árinu 2023. Fjárhæð stjórnvaldssektarinnar er lögbundin og samsvarar 100 evrum í íslenskum krónum vegna hverrar losunarheimildar sem ekki er staðið skil á, en eitt tonn af CO₂ jafngildir einni losunarheimild. Álagning sektarinnar hefur ekki áhrif á skyldur flugrekandans til að standa skil á losunarheimildum sem að uppá vantaði vegna losunar á árinu 2023. Um ákvörðunina Ísland er aðili að viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir sem miðar að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá iðnaði, flugi og skipaflutningum. Síðasti dagur til að gera upp losunarheimildir fyrir losun sem átti sér stað á árinu 2023 var 30. september 2024. Á þeim tímapunkti hafði flugrekandinn ekki staðið skil á nægjanlegum fjölda losunarheimilda miðað við losun á árinu 2023. Upp á vantaði 8.336 losunarheimildir. Stjórnvaldssektin var lögð á í samræmi við 1. mgr. 30. gr. laga nr. 96/2023 um viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir.   Bláfugl ehf. hefur rétt á að skjóta ákvörðuninni til umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins innan þriggja mánaða frá móttöku hennar.

Pólland og Ísland efla samstarf um jarðhita með Geothermal Synergy verkefninu

Fri, 20 Jun 2025 00:00:00 GMT

Samstarf Íslands og Póllands um jarðhita hefur styrkst með Geothermal Synergy verkefninu sem lauk nýverið. Markmið verkefnisins var að stuðla að þekkingarmiðlun, stefnumótun og aukinni getu Póllands á sviði jarðhita, með þátttöku stjórnvalda, stofnana og sérfræðinga beggja landa. „Þökk sé þessu samstarfi hefur Póllandi tekist að auka þjálfun sérfræðinga og auka hæfni á sviði jarðhitanýtingar - sérstaklega meðal sveitarstjórna - og hvetja til aukinna fjárfestinga í þessum endurnýjanlega orkugjafa,“ sagði Krzysztof Galos, aðstoðarráðherra loftslags- og umhverfismála Póllands. Meðal hápunkta verkefnisins voru kynningarfundur og vefnámskeið, ráðstefna í Rúmeníu, lokaráðstefna og námsferð pólskrar sendinefndar til Íslands í febrúar 2025. Þar tóku þátt fulltrúar frá loftslags- og umhverfisráðuneyti Póllands, MEERI PAS og sveitarfélagasamtökum. Meginmarkmið ferðarinnar var að skoða hvernig Ísland hefur nýtt jarðvarma til að tryggja orkuöryggi og sjálfbærni og ræða möguleika Póllands á þátttöku í evrópska rannsóknarsamstarfinu GEOTHERMICA. Á dagskrá Íslandsheimsóknarinnar voru fundir með utanríkisráðuneytinu, umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu og Umhverfis- og orkustofnun, þar sem alls staðar var beint sjónum áframhaldandi samstarfi. Jóhannn Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, og Krzysztof Galos, aðstoðarumhverfis- og loftslagsráðherra Póllands. (Mynd: Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti). Samvinna landanna á sviði jarðhita á sér langa sögu. Pólskir nemendur hafa stundað nám í jarðhitavísindum á Íslandi frá því á tíunda áratugnum og fjölmörg sameiginleg verkefni hafa verið unnin á síðustu árum, meðal annars í gegnum EES-styrkjaáætlunina. Ítarleg samantekt á Geothermal Synergy verkefninu og öðrum samstarfsverkefnum Póllands og Íslands á seinustu árum Hópurinn heimsótti meðal annars Carbfix og Jarðhitagarð ON á Hellisheiði.

Ný skýrsla: Þróun raforkukostnaðar og áhrif á notendur

Wed, 18 Jun 2025 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur unnið greinargerð um þróun raforkukostnaðar og áhrif á notendur að beiðni umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra. Skýrslan var kynnt í umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu mánudaginn 16. júní 2025. Tilefnið er vaxandi umræða um þróun raforkuverðs. Markmiðið með skýrslunni er að auka gagnsæi um áhrif hækkandi raforkukostnaðar og greina helstu ástæður. Í skýrslunni er leitast við að varpa ljósi á: Hvernig raforkukostnaður hefur þróast á árunum 2020 til upphafs árs 2025? Hverjir eru helstu áhrifaþættir? Hvernig kostnaðurinn skiptist á milli ólíkra notendahópa? Sérstök áhersla er lögð á þá þætti sem hafa mótað þróun kostnaðar, svo sem breytingar á framboði og eftirspurn, þróun á viðskiptavettvöngum raforku og þróun kostnaðar í flutningi, dreifingu og smásölu raforku. Litið er til þess hvernig þessir þættir birtast í mismunandi kostnaðarliðum og saman mynda heildarkostnað almennra notenda (heimila og fyrirtækja) og stórnotenda. Greiningin tekur jafnframt til áhrifa raforkukostnaðar á rekstrarstöðu og samkeppnishæfni ólíkra notendahópa, með hliðsjón af tekjum þeirra og breytileika í notkun. Jafnframt eru settar fram ábendingar um tækifæri fyrir notendur, sérleyfisfyrirtæki og sölufyrirtæki raforku og tillögur um úrbætur. Samtal við helstu hagsmunasamtök og hagaðila við vinnslu greinargerðarinnar og bárust um 80 athugasemdir sem tekið var tillit til. Helstu niðurstöður Greiningin leiðir í ljós að hækkanir á raforkukostnaði hafa átt sér stað á tímabilinu en áhrifin hafa mismikið vægi eftir notendahópum. Raforkukostnaður heimila hefur hækkað á tímabilinu um tæplega 11 % á föstu verðlagi sem er um 2,4 % árleg hækkun umfram verðbólguþróun. Raforkukostnaður hjá fyrirtækjum, sem nota umtalsvert magn raforku (á bilinu 2–20 GWh á ári), hefur hækkað um 24% á föstu verðlagi og er það um 5% árleg hækkun. Raforkukostnaður alls án VSK er nú um 16 kr/kWh fyrir fyrirtæki sem fá ekki niðurgreiddan flutning og dreifingu. Smásöluverð raforku hefur hækkað frá 2020 til 2025 um rúm 4% á föstu verðlagi1. Til samanburðar lækkaði smásöluverðið um 10% á föstu verðlagi frá árinu 2005 til 2020. Flutningskostnaður almennra notenda hefur hækkað um rúmlega 20% frá árinu 2020 til 2025 á föstu verðlagi. Á föstu verðlagi hefur dreifikostnaður raforku í þéttbýli hækkað á milli 5–21% eftir dreifiveitum á tímabilinu 2020 til 2025. Hins vegar þegar horft er til dreifbýlis má sjá að dreifikostnaður hefur lækkað um 7% hjá Orkubúi Vestfjarða og hækkað um 3% hjá RARIK á föstu verðlagi á sama tímabili. Almennir notendur í þéttbýli hafa orðið fyrir meiri hækkunum en almennir notendur í dreifbýli, þar sem jöfnunaraðgerðir hins opinbera vega á móti. Áhrif hækkunar raforkukostnaðar fyrir dæmigerð heimili eru talin óveruleg þar sem hún nemur um 0,1% af meðal ráðstöfunartekjum heimila á tímabilinu. Aðrir notendur Raforkukostnaður stórnotenda, svosem álvera og gagnavera, hefur sömuleiðis hækkað umtalsvert á tímabilinu. Áhrifin eru ólík á milli greina, en í einhverjum tilfellum er aukinn kostnaður til þess fallinn að hafa áhrif á alþjóðlega samkeppnishæfni stórnotenda. Raforkukostnaður garðyrkjubænda hefur hækkað miðað við tekjur, en greiðslur hins opinbera vegna ylræktar og markaðsverð framleiðsluvara hafa í mörgum tilfellum vegið á móti áhrifum hækkunarinnar. Raforkukostnaður dæmigerðs garðyrkjubónda hefur hækkað um 3 kr/kWh á föstu verðlagi, sem nemur um 4-7% af tekjum. Samantekt á þróun raforkukostnaðar Almenn áhrif Óbein jákvæð áhrif af hækkun raforkuverðs er aukin orkunýtni og bætt raforkuöryggi. Neikvæð áhrif af hækkun raforkukostnaðar felast í skerti samkeppnishæfni fyrirtækja sem nota umtalsvert magn raforku. Það leiðir til hærra vöruverðs, dregur úr samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs og dregur úr eftirspurn eftir innlendri framleiðslu. Neikvæð áhrif af hækkun raforkukostnaðar fyrir stórnotendur í orkusæknum iðnaði sem keppa við heimsmarkaðsverð er skert alþjóðleg samkeppnishæfni. Helstu ástæður verðbreytinga Í skýrslunni kemur fram að helstu ástæður verðbreytinga heildsöluverðs og smásöluverðs (samkeppnishluta) raforku undanfarin ár eru einkum: Sögulega lágt innflæði í miðlunarlón Aukin eftirspurn gagnavera Aukin fylgni við raforkuverð á Norðurlöndum Almenn aukning í eftirspurn Þá er vakin athygli á að viðskiptavettvangar raforku hafa aukið gagnsæi verðmyndunar töluvert, bætt möguleika til áhættustýringar og framsýnna ákvarðana um byggingu nýrra virkjana og nýja stórnotkun. Greining á framboði og eftirspurn sýnir enn fremur að markaðsverð grunnorku er nærri metnu jafnvægisverði og því eru ekki vísbendingar um að viðskiptavettvangur raforku hafi haft áhrif á verðlagningu til hækkunar. Aðgerðir og úrbætur Þá vekur Raforkueftirlitið athygli á ýmsum aðgerðum sem það hyggst ráðast í eða hefur þegar hafið. Þar má nefna: Bætt eftirlit með verðmyndun raforku Áhersla á gagnaöflun og gagnavinnslu Betri greining áhrifa markaða á þróun raforkuverðs Hátternisreglur, eftirlit og viðurlög Vöktun á raforkunotkun stórnotenda Bætt eftirlit með þróun flutnings- og dreifikostnaðar Bætt aðgengi að upplýsingum Einnig eru þar settar fram ýmsar úrbótatillögur, meðal annars varðandi lagabreytingar sem umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið mun taka til umfjöllunar.

Íslenska gámafélagið hefur endurvinnslu á gleri

Wed, 18 Jun 2025 00:00:00 GMT

Íslenska gámafélagið framleiðir nú glersand og glermöl úr endurnýttu hráefni. Umhverfis- og orkustofnun hefur gefið út ráðgefandi álit þess efnis að glerumbúðaúrgangur hætti að vera „úrgangur“ þegar hann hefur farið í gegnum endurnýtingaraðgerð fyrirtæksins. Draga úr álagi á auðlindir Með því að vinna vörur úr úrgangi frekar en úr nýju hráefni er að draga úr álagi á auðlindir. Með tilkomu afurðanna úr glerinu er hægt að minnka efnistöku úr náttúrunni, til dæmis úr sandnámum eða ám. Íslenska gámafélagið framleiðir nú glersand og möl úr gömlum umbúðum. Hægt að nýta á ýmsa vegu Glersandinn og glermölina er hægt að nýta á ýmsa vegu í stað annarra steinefna, til dæmis sem íblöndunarefni í malbiksframleiðslu. Endurnýtingin á glerúrganginum sem álitið fjallar um er skilgreint sem endurvinnsla. Verið er að endurvinna úrgangsefni í vöru til notkunar í öðrum tilgangi en upprunalegum. Álit Umhverfis- og orkustofnunar er unnið í samræmi við reglugerð um endurnýtingu úrgangs nr. 1078/2015.

Úthlutun styrkja - Strandhreinsun Íslands

Wed, 11 Jun 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur úthlutað þeim aðilum sem sóttu um styrki til verkefna sem felast í hreinsun á strandlengju Íslands. Það bárust 9 umsóknir um styrki. Heildarstyrkupphæð er 30 milljónir króna. Styrkirnir eru veittir á grundvelli aðgerðar 17 í aðgerðaráætlun umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins í plastmálefnum Úr viðjum plastsins. Tilgangurinn með styrkveitingunum er sá að strandlengja Íslands verði hreinsuð með skipulegum hætti, hreinsuðum ströndum verði haldið við, að efla vitundarvakningu hjá almenningi um mikilvægi strandhreinsana og virkja áhugasama aðila til þátttöku í átaki um hreinsun strandlengjunnar. Eftirtaldir aðilar hlutu styrk: Blái herinn - Upphæð: 2.820.000.- Hollvarðasamtök Fjölbrautaskóla Suðurlands - Upphæð: 250.000.- Ocean Missions - Upphæð: 2.940.000.- SEEDS - Upphæð: 5.820.000.- Umhverfissamtök Austur-Skaftafellssýslu - Upphæð: 880.000.- Ungmennafélagið Fram - Skagaströnd - Upphæð: 650.000.- Veraldavinir - Upphæð: 16.640.000.- Nánari upplýsingar um verkefnið

Urðun á undanhaldi?

Fri, 06 Jun 2025 00:00:00 GMT

Jákvæð þróun á Íslandi Urðun á urðunarstöðum á Íslandi hefur dregist saman á undanförnum árum. Það er jákvæð þróun í úrgangsstjórnun landsins. Stjórnvöld hafa sett markmið um að draga verulega úr magni heimilisúrgangs sem er urðaður fyrir árið 2035. Hvað er heimilisúrgangur? Heimilisúrgangur er úrgangur frá heimilum og úrgangur af öðrum uppruna sem er svipaður að eðli og samsetningu og úrgangur frá heimilum. Þar með fellur heimilisúrgangur einnig til hjá fyrirtækjum og stofnunum. Þetta er blandaður heimilisúrgangur (óflokkað almennt sorp), lífúrgangur (m.a. matarleifar og garðaúrgangur) sem og flokkaður úrgangur svo sem plast, pappi, gler, málmar o.s.frv. Ólöglegt er að urða flokkaðan heimilisúrgang og er um 90% þess sem urðað er blandaður heimilisúrgangur. Mynd: Magn úrgangs sem urðaður er á Íslandi í tonnum. Prósenturnar þýða hlutfall heimilisúrgangs sem var urðað það árið. Annar úrgangur er rekstrarúrgangur sem urðaður var á Íslandi. Myndin sýnir ekki það magn úrgangs sem var flutt erlendis til urðunar sem er aðallega sértækur rekstrarúrgangur en einnig aðrar gerðir úrgangs. Heimilisúrgangur nýttur í orkuvinnslu Meginástæða þess að dregið hefur úr urðun heimilisúrgangs er sú staðreynd að mikið magn blandaðs heimilisúrgangs er nú flutt erlendis í brennslu þar sem orkan nýtist til húshitunar. Að endurnýta úrgang til orkuvinnslu er alltaf betri kostur en urðun. Samevrópsk töluleg markmið Evrópusambandið hefur sett markmið um að árið 2035 verði að hámarki 10% af þeim heimilisúrgangi sem fellur til urðaður. Það markmið er innleitt í reglugerð nr. 803/2023 um meðhöndlun úrgangs. Einnig tengist markmiðið aðgerðaáætlun Íslands í loftslagsmálum (2020), því meðhöndlun úrgangs veldur 7% af allri samfélagslosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi. Með því að minnka urðun, minnkar þessi losun. Vinnum saman að því að draga úr neyslu Áhersla hringrásarhagkerfisins er að draga sem mest úr myndun úrgangs og síðan sjá til þess að sem mest af þeim úrgangi sem verður til komist í endurnotkun eða til endurvinnslu. Svo það náist þurfa neytendur og framleiðendur að vinna saman með því að draga úr neyslu og sjá til þess að það sem fellur til sé auðendurvinnanlegt. Magn heimilisúrgangs sem fellur til hefur ekki minnkað síðustu ár svo ekki er hægt að sjá að neysla sé almennt að dragast saman. Síaukið magn fer þó í einhverskonar endurnýtingu í stað förgunar sem er vel. Umhverfis- og orkustofnun hvetur alla landsmenn til að halda áfram að standa saman gegn sóun, minnka neyslu, flokka vel og vinna sameiginlega að því að draga enn frekar úr urðun úrgangs. Upp, upp og áfram!

Námskeið í sóttvörnum vegna húðrofs - júní/júlí 2025

Wed, 04 Jun 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun stendur fyrir námskeiðum í sóttvörnum fyrir þau sem framkvæma hvers kyns húðrof, svo sem húðgötun, húðflúrun, fegrunarflúrun og nálastungur. Námskeiðið er skylda fyrir þau sem hafa ekki lokið námi á heilbrigðissviði sem felur í sér fræðslu um smitgát og sóttvarnir. Sjá nánar í 2. mgr. 34. gr. rg. nr. 903/2024 um hollustuhætti. Information on the course in English Um námskeiðið Á námskeiðinu verður farið yfir alla þætti sem snúa að framkvæmd húðrofs með sérstaka áherslu á sóttvarnir og hreinlæti. Námskeiðið er blanda af fyrirlestrum og sýnikennslu. Í lok námskeiðs þurfa þátttakendur að standast hæfnispróf. Nauðsynlegt er að hafa meðferðis eigið snjalltæki til að taka hæfnisprófið á. Kennarar á námskeiðinu eru: Ása S. Atladóttir, hjúkrunarfræðingur Brynjar Björnsson, húðflúrari Ísak S. Bragason, teymisstjóri í teymi efnamála hjá Umhverfis- og orkustofnun Stella Hrönn Jóhannsdóttir, sérfræðingur hollustuhátta hjá Umhverfis- og orkustofnun Dagsetningar Tvær dagsetningar eru í boði: Miðvikudaginn 25. júní frá kl. 09:00 – 16:00. Kennt á íslensku. Síðasti skráningardagur er 15. júní. Þriðjudaginn 8. júlí frá kl. 09:00 – 16:00. Kennt á ensku. Síðasti skráningardagur er 23. júní. Staðsetning Námskeiðið verður haldið á Hótel Reykjavík Grand, Sigtúni 28, 105 Reykjavík. Námskeiðsgjald Námskeiðsgjald er 49.900 kr. Greiðsluseðill verður sendur í heimabanka umsækjanda og afrit af reikningi á mínar síður á island.is. Síðasti greiðsludagur fyrir námskeið 25. júní er 16. júní. Síðasti greiðsludagur fyrir námskeið 8. júlí er 29. júní. Skráning Skráning fer fram á https://gogn.ust.is/ Skráning er staðfest þegar námskeiðsgjöld hafa verið greidd. Biðlisti Haft verður samband við þá sem eru fyrstir á biðlista tveimur dögum eftir síðasta greiðsludag námskeiðsgjalda.

Sýningin Fjaran laðaði að sér fjölda gesta

Mon, 02 Jun 2025 00:00:00 GMT

Sjómannadagurinn var haldinn hátíðlegur um land allt sunnudaginn 1. júní. Af því tilefni bauð Umhverfis- og orkustofnun, í samstarfi við Náttúruminjasafn Íslands, til lifandi og fræðandi sýningar í tengslum við Icewater-verkefnið, sem miðar að því að auka vitund í samfélaginu um mikilvægi þeirrar auðlindar sem vatnið er. Fjaran Sýningin sem bar heitið Fjaran, beindi sjónum að lífríki fjörunnar, umgengni okkar mannanna og nauðsyn mengunarlausra haf- og vatnasvæða. Gestir fræddust um áhrif eiturefna á sjávarlíf, meðal annars í gegnum lifandi dæmi með nákuðunga og kræklinga og hvernig rusl á ströndum landsins hefur þróast undanfarin ár. Smiðjur Sérstök áhersla var lögð á þátttöku barna og fjölskyldna með fjölbreyttum smiðjum þar sem krakkar gátu blandað liti með ljósi, búið til ígulker úr ull og handleikið sjávarlíf. Móðurlíf Gaiu Einnig var til sýnis listaverkið Móðurlíf Gaiu eftir listakonuna Katrínu Þorvaldsdóttur, en það varpar ljósi á stærsta lífkerfi jarðar á aðgengilegan og áhrifaríkan hátt.

Flest loftmengunarefni undir heilsuverndarmörkum árið 2023

Wed, 28 May 2025 00:00:00 GMT

Styrkur svifryks (PM₁₀ og PM₂,₅), köfnunarefnisdíoxíðs (NO₂), brennisteinsdíoxíðs (SO₂) og brennisteinsvetnis (H₂S) í andrúmslofti var undir heilsuverndarmörkum í langflestum tilvikum árið 2023.   Þetta kemur fram í nýrri ársskýrslu um loftgæði árið 2023. Einnig er hægt að skoða samantekt úr ársskýrslunni. Í heildina hafa loftgæði á Íslandi batnað með árunum, eða í það minnsta haldist tiltölulega óbreytt á langflestum stöðum.   Eini staðurinn þar sem styrkur loftmengunarefnis fór yfir heilsuverndarmörk var Reykjahlíð á Mývatni en þar fór ársmeðaltalsstyrkur H₂S lítillega yfir mörk, annað árið í röð. Uppruna H₂S á Mývatni má rekja til jarðvarmavirkjana í nágrenninu. H₂S mengun hefur tærandi áhrif á rafbúnað en langvarandi áhrif hennar á heilsufar fólks hafa lítið verið rannsökuð. Utan þess voru loftgæði á Íslandi mjög góð árið 2023 og almennt séð eru loftgæði á Íslandi meðal þeirra bestu í Evrópu.  Í ársskýrslunni er hægt að skoða allar mælingar loftmengunarefna frá upphafi á Íslandi.  Þar eru loftgæðamælingar settar í samhengi við gildandi reglugerðir og gögn sett fram í formi mynda og taflna.  Ársskýrslan 2023 er sjöunda samantekt sinnar tegundar á Íslandi. Henni fylgir einnig fylgiritið: Loftgæði á Íslandi – Umhverfisvísar, vöktun og uppsprettur. Tengt efni: Loftgæðin í dag Meira um loftgæði Ársskýrslur loftgæða

Kynningarfundur 3. júní: Niðurstöður mengunarvarnaeftirlits og umhverfisvöktunar á Grundartanga

Tue, 27 May 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun boðar til opins kynningarfundar um niðurstöður mengunarvarnaeftirlits og umhverfisvöktunar ársins 2024 vegna starfsleyfa Als álvinnslu, Elkem Ísland og Norðuráls á Grundartanga. Fundurinn fer fram þriðjudaginn 3. júní kl. 16:00 að Miðgarði í Hvalfjarðarsveit. Dagskrá fundarins: Mengunarvarnaeftirlit Umhverfisstofnunar og niðurstöður eftirlits 2024 – Sigríður Magnúsdóttir Niðurstöður umhverfisvöktunar á Grundartanga – Eva Yngvadóttir Erindi frá Norðuráli – Guðlaugur Bjarki Lúðvíksson Erindi frá Elkem – Sigurjón Svavarsson Umræður Fundarstjóri verður Lilja Ólafsdóttir, sviðsstjóri á sviði umhverfisgæða hjá Umhverfis- og orkustofnun. Fundurinn er árlegur og í samræmi við starfsleyfi iðjuveranna. Viðburðurinn á Facebook

Undirbúningur fyrir vatnaáætlun 2028-2033 í fullum gangi

Fri, 23 May 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur gefið út áfanga- og verkáætlun sem inniheldur helstu vörður og verkefni við endurskoðun næstu vatnáætlunar 2028-2033. Í áfanga- og verkáætlun er að finna helstu verkefni sem þurfa að fara fram áður en næsta vatnaáætlun tekur gildi árið 2028. Í áætluninni er greint frá forsendum og markmiðum vinnunnar, þeim verkefnum sem eru framundan, tímasetningum opinberra kynninga og samráði. Dæmi um verkefni í áfanga- og verkáætluninni: Gerð aðgerðaráætlunar 2028-2033 Endurafmörkun grunnvatnshlota Endurafmörkun yfirborðsvatnshlota Ákvörðun um skilgreiningu tilnefndra mikið breyttra og manngerðra vatnshlota Gerð vöktunaráætlunar 2028-2033 Tengt efni: Vatnaáætlun 2028-2033 Vatnaáætlun 2022-2027 Stjórn vatnamála

Forðumst að úða garðinn að óþörfu

Fri, 23 May 2025 00:00:00 GMT

Nú er vor í lofti og margir garðeigendur spyrja sig ef til vill hvort þörf sé á að láta „eitra“ garðinn í sumar? Til dæmis til að eyða illgresi eða varna framgangi óæskilegra skordýra og sveppasjúkdóma í garðinum. Mikilvægt að meta þörfina fyrst Fyrsta skrefið ætti alltaf að vera að meta þörfina á því að úða. Sjást ummerki eftir skaðvalda? Sjást skaðvaldarnir sjálfir? Tímasetning úðunar skiptir öllu máli upp á árangur! Ef skoðun leiðir í ljós skemmdir á gróðri en lítið sést af skaðvöldum er orðið of seint að úða. Ef engin ummerki sjást eftir skaðvalda og heldur ekki skaðvaldarnir sjálfir er ekki tímabært að úða. Mikilvægt er að fylgjast vel með og grípa til aðgerða á réttum tíma eða sleppa því að úða ef engir skaðvaldar eða ummerki þeirra sjást í garðinum. Fyrirbyggjandi úðun skilar oft ekki öðrum árangri en að menga garðinn. Einungis fagmenn, sem hafa starfsleyfi til úðunar garða og geta framvísað gildu notendaleyfi fyrir plöntuverndarvörum frá Umhverfis- og orkustofnun, mega taka að sér að úða garða í atvinnuskyni. Áhrif á aðrar lífverur Mikilvægt er að hafa í huga að skordýraeitur og illgresiseyðar drepa oft fleiri tegundir heldur en markmiðið er að eyða. Mörg skordýr eru gagnleg lífríki garðsins og eru mikilvæg fæða fyrir garðafugla. Lífríki garðsins er samofið og með úðun erum við að hafa áhrif á gang náttúrunnar í öllum garðinum, ekki einungis þá skaðvalda eða illgresi sem úðunin beinist gegn. Garðaúðun getur líka haft áhrif á mannfólk og gæludýr. Mikilvægt er að fylgja leiðbeiningum um notkun skordýraeiturs og illgresiseyða. Gætið að því að börn leiki sér ekki á úðaða svæðinu fyrr en öruggt er að svæðið sé ekki mengað og komið í veg fyrir aðgengi gæludýra að svæðinu. Athugið að ef gróður í návígi við matjurtir er úðaður getur úði borist á matjurtirnar. Þá þarf að líða ákveðinn tími frá því að úðað er og þangað til óhætt er að neyta matjurtanna. Mikilvægt er að úða einungis þær tegundir sem bera meindýr eða sjúkdóma til þess að raska sem minnst vistkerfi garðsins. Sumir plöntuskaðvaldar lifa inni í plöntuhlutum þar sem skordýraeitur eða sveppaeyðir nær illa til þeirra og því ekki víst að úðun beri tilætlaðan árangur. Hvernig er hægt að draga úr notkun skordýraeiturs og illgresiseyða í garðinum? Skipulagning svæða: Velja tegundir með tilliti til þess hvað hentar svæðinu og hversu vel tegundirnar þola skaðvalda Sláttur: Velja réttan tímapunkt sláttar til útrýmingar illgresis og meta þörf á endurtekningu Líffræðilegar varnir: Takmarkaðir möguleikar utandyra, en hafa gefið góðan árangur í gróðurhúsum Notkun hættuminni efna: Skoða hvort nauðsynlegt sé að nota efni eða hvort hægt sé að velja hættuminni efni Aðrar aðferðir: Hefðbundin beðahreinsun: Hreinsun með handafli eða þar til bærum verkfærum Yfirlagsefni: Til dæmis trjákurl, sandur, möl, gras, molta eða ýmiskonar dúkar Stinga upp plöntur: Hentar þegar um er að ræða stakar plöntur Beit: Getur hindrað vöxt og dreifingu plantna Hitameðhöndlun: Til dæmis svíðing með gasbrennara eða notkun á heitu vatni gegn illgresi í innkeyrslum, stéttum og hellulögnum Herfing: Á opnum svæðum, bílastæðum og stígum með malaryfirborði Reglur ef nauðsynlega þarf að úða Við notkun á eiturefnum í garðinum þarf ávallt að hafa í huga að sem minnst röskun verði á lífríki garðsins og að úðinn berist ekki annað en honum er ætlað Tilkynna skal umráðendum aðliggjandi lóða um fyrirhugaða úðun Við framkvæmd úðunar garða þarf að passa að nálægir gluggar séu lokaðir, þvottur sé ekki á snúrum og gott að fjarægja lausa hluti svo úði berist ekki á þá Taka skal tillit til nágrannagarða og umferðar fólks um gangstéttir Best er að reyna að úða þegar veður er kyrrt svo að sem minnstur úði berist út fyrir svæðið sem meðhöndla á, til dæmis á matjurtir eða leiktæki barna Áður en úðun garða hefst þarf að setja upp varnaðarmiða á áberandi staði við alla innganga að því svæði sem á að úða Tengt efni: Grænn lífstíll - Garðurinn

Auglýsing: Styrkir til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum

Fri, 09 May 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir 160 milljónir króna í styrki til orkusparnaðar í garðyrkju. Í ljósi markmiða ríkisstjórnarinnar um aukna orkunýtni og markvissari stuðning við bændur hefur Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku- og loftslagsráðherra, ákveðið að ráðstafa 160 m.kr. í sérstakan fjárfestingarstuðning við garðyrkjubændur í ylrækt. Stutt er við innleiðingu á LED-ljósum í gróðurhúsum og öðrum orkusparandi búnaði. Loftslags- og orkusjóði hefur verið falið að hafa umsjón með átakinu. Með því að skipta úr hefðbundnum háþrýstilömpum (HPS) yfir í LED-lýsingu má draga úr raforkunotkun í garðyrkju um 40–60%. Slík fjárfesting skilar sér í lægri orkureikningum fyrir bændur, sparnaði í niðurgreiðslum fyrir ríkissjóð og raforkusparnaði fyrir samfélagið allt. Aðgerðin tekur mið af sambærilegum stuðningi í Hollandi þar sem stjórnvöld hafa sett sér það markmið að gera gróðurhúsarækt kolefnishlutlausa fyrir árið 2040. Um veitingu styrkja fer samkvæmt reglugerð sjóðsins nr. 1566/2024. Styrkhæfi verkefna og áherslur Styrkir verða veittir til framleiðenda garðyrkjuafurða. Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni sem falla að hlutverki sjóðsins, og horft verður til eftirfarandi forgangsröðunar við úthlutun: Verkefni sem skila mestum orkusparnaði á hverja styrkkrónu. Verkefni sem auka rekstrarhagkvæmni í rekstri gróðurhúss. Lausnir sem auka tæknivæðingu og samkeppnishæfni greinarinnar. Verkefni sem nýtast sem fyrirmynd fyrir aðra í greininni. Hvort verkefni hafi áður hlotið stuðning frá Loftslags- og orkusjóði. Styrkhlutfall og styrkfjárhæðir Hámarks styrkhlutfall og styrkfjárhæð í úthlutunum fyrir styrki vegna framleiðenda garðyrkjuafurða skal vera 40% af heildarkostnaði fjárfestingar (án vsk.) og að hámarki 15 m.kr. fyrir hvern framleiðenda garðyrkjuafurða. Skipting greiðsla til styrkþega skal vera eftirfarandi: Framvindugreiðsla, 70%, greiðist samkvæmt samningi og framlagningu gagna um framvindu verkefnis. Lokagreiðsla, 30% af styrkupphæð, fer fram þegar verkefni er lokið og lokaskýrslu um framkvæmd verks er skilað og hún samþykkt af Loftslags- og orkusjóði. Fylgigögn Eftirfarandi gögn skulu fylgja umsókn: Upplýsingar um umsækjanda eða umsækjendur, aðra þátttakendur og samstarfsaðila, ef einhverjir eru. Nafn, kennitala og símanúmer þess sem annast samskipti við sjóðinn. Lýsing á verkefninu og því hvernig verkefnið samræmist markmiðum og skilgreindum áherslum styrkveitinga, þ. á m. 30. gr. reglugerðar nr. 1566/2024 um Loftslags- og orkusjóð. Tíma- og verkáætlun. Sundurliðuð fjárhagsáætlun verkefnis og upplýsingar um fjármögnun. Umsóknarfrestur Umsóknarfrestur er til 6. júní 2025. Sótt er um á www.orkusjodur.is

Auglýsing: Styrkir til kaupa á nytjahjólum

Mon, 05 May 2025 00:00:00 GMT

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, hefur ákveðið að veita sérstaka styrki til kaupa á nytjahjólum (e. cargo bikes) í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Styrkirnir geta numið allt að 200.000 krónum eða að hámarki 1/3 af kaupverði hvers hjóls. Um er að ræða tímabundna aðgerð sem felur í sér mikilvægt skref í átt að fjölbreyttari og sjálfbærari ferðamátum. „Rafbílavæðingin skiptir máli, en til þess að ná alvöru árangri í loftslagsmálum þurfum við ekki síður að ýta undir breyttar ferðavenjur, vistvænni og fjölbreyttari ferðamáta sem gera líka samfélagið okkar skemmtilegra. Stuðningur við kaup á nytjahjólum er liður í þeirri stefnu ríkisstjórnarinnar,“ segir ráðherra í tilkynningu. Nytjahjól eru sérstaklega hönnuð til að flytja farm og/eða farþega og geta í mörgum tilfellum komið í stað einkabíls í daglegum samgöngum. Þau stuðla þannig að minni bílaumferð og lægri losun gróðurhúsalofttegunda. Til að fá styrk þarf hjólið að hafa verið sannanlega keypt 1. janúar 2025 eða síðar, og þurfa hjólin að uppfylla ákveðin skilyrði sem verða kynnt síðar. Styrkir verða veittir á meðan fjárheimildir eru til staðar. Önnur reiðhjól verða ekki styrkt af Loftslags-og orkusjóði. Nánari upplýsingar um umsóknarferli og skilyrði verða birt á næstu vikum.

Umsóknarfrestur framlengdur - Styrkir til nýtingar og leitar á jarðhita

Tue, 29 Apr 2025 00:00:00 GMT

Umsóknarfrestur fyrir styrki til nýtingar og leitar á jarðhita hefur verið framlengdur til 1. júní 2025. Nánari upplýsingar um styrkina

Auglýsing: Almennir styrkir úr Loftslags- og orkusjóði

Wed, 23 Apr 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir styrki til verkefna sem stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsaloftegunda á beinni ábyrgð Íslands eða fela í sér nýsköpun og innleiðingu á nýrri tækni á sviði umhverfis- orku og loftslagsmála. Áhersla er lögð á verkefni sem þurfa fjárhagslegum stuðningi sjóðsins að halda til að raungerast. Styrkumsóknir eru afgreiddar samkvæmt reglugerð, nr. 1566/2024, um Loftslags- og orkusjóð. Heildarupphæð til úthlutunar er 1.300 m.kr. Verkefni sem styðja við markmið um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda 1.000 m.kr. verður veitt í styrki til verkefna sem styðja beint eða óbeint við markmið ríkisstjórnarinnar um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda á beinni ábyrgð Íslands. Áhersla er lögð á verkefni sem mæla má beint til samdráttar í losun eða verkefni sem styðja við það markmið. Orkuskipti í samgöngum Uppbygging hraðhleðslustöðva (150 kW+) og styrking hleðslunets með tilliti til þungaflutninga. Uppbygging orkuinnviða fyrir tæki, þungaflutninga og hópbifreiðar, þar með talið flotabíla og stór atvinnutæki. Uppbygging orkuinnviða fyrir almenningssamgöngur til að styðja orkuskipti í strætisvögnum og öðrum farartækjum í rekstri hins opinbera. Áfyllingarstöðvar fyrir raf- eða lífeldsneyti. Orkuskipti í rekstri eða orkusparnaður Tækjabúnaður sem nýtir endurnýjanlega orku í stað jarðefnaeldsneytis. Lausnir sem stuðla að orkusparnaði og aukinni orkunýtni í atvinnulífi og almennum rekstri Innviðir og tækjastyrkir fyrir vistvæna orkunotkun í höfnum. Orkuskiptaverkefni í skipum og bátum. Hringrásarhagkerfið Aðgerðir sem draga úr urðun lífræns úrgangs eða minnka losun frá úrgangi Verkefni sem stuðla að endurvinnslu úrgangs, einkum sem næst upprunastað Verkefni sem draga úr hráefnisnotkun eða úr myndun úrgangs. Verkefni sem fela í sér innleiðingu á nýrri tækni eða nýsköpun á sviði loftslagsmála Allt að 300 m.kr. verður veitt í styrki til verkefna sem fela í sér innleiðingu á nýrri tækni eða nýsköpun á sviði loftslagsmála. Verkefnin krefjast almennt töluverðrar fjárfestingar til að ná markaðshæfni og óvissa er um áhrif þeirra á markmið landsins um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda. Verkefni sem falla í þennan flokk eru meðal annars: Nýsköpunarverkefni á sviði loftslagsmála Framleiðsla og dreifing rafeldsneytis og lífeldsneytis (t.d. vetni, rafmetan, e-metanól). Nauðsynlegur búnað fyrir geymslu, flutning, afgreiðslu og nýtingu raf- eða lífeldsneytis (t.d. þjöppur, lagnir, geymslur, dreifikerfi). Verkefni sem tengjast heildstæðum orkuskiptalausnum, svo sem vetnisdölum eða öðrum samþættum orkuskiptaverkefnum. Í samræmi við ofangreind markmið eru öll hvött til að sækja um til sjóðsins, óháð stærð félaga, stofnana eða kyni umsækjanda. Umsóknarfrestur er til 1. júní 2025. Sótt er um á www.orkusjodur.is

Losun Íslands 2023 og framtíðarhorfur

Wed, 23 Apr 2025 00:00:00 GMT

Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi dróst saman um 1,1% milli áranna 2022 og 2023. Losunin var 12,6 milljón tonn af CO2-ígildum (CO2-íg.) árið 2023 og hefur aukist um 6,6% frá árinu 1990. Losun Íslands má skipta í þrjá meginflokka: Samfélagslosun, landnotkun og staðbundinn iðnaður (ETS). Samfélagslosun Samfélagslosun Íslands árið 2023 var 2,8 milljón tonn CO₂-íg. og dróst saman um 2,5% á milli 2022 og 2023. Umfangsmestu losunarflokkarnir eru vegasamgöngur, landbúnaður og fiskiskip. Samkvæmt bráðabirgðaútreikningum verður líkleg hlutdeild Íslands, í skuldbindingunum sínum gagnvart ESB, að draga úr samfélagslosun um 41% árið 2030 miðað við árið 2005. Núgildandi markmið er 29%. Framreikningar í samfélagslosun sýna að ólíklegt er að Íslandi nái markmiðum í samfélagslosun miðað við núgildandi og fyrirhugaðar aðgerðir, jafnvel þó sveigjanleiki til að færa heimildir á milli skuldbindingarkerfa sé nýttur. Samdráttur í losun er áætlaður á bilinu 20-27% árið 2030 miðað við losun ársins 2005. Tækifæri til frekari samdráttar liggja í því að ráðast í frekari aðgerðir í loftslagsmálum. Það er hægt með því að fylgja eftir þeim aðgerðum sem þegar eru til umræðu ásamt því að finna nýjar leiðir til samdráttar. Ef Ísland nær ekki markmiðum sínum ber að greiða fyrir það sem upp á vantar með kaupum á heimildum frá öðrum ríkjum. Landnotkun Losun frá landnotkun var 8,0 milljón tonn CO₂-íg. árið 2023 og hefur verið frekar stöðug á milli ára. Meirihluti losunar frá landnotkun stafar af framræstu votlendi. Framreikningar sýna samdrátt í losun frá landnotkun yfir spátímabilið, þá fyrst og fremst vegna vaxandi bindingar í skóglendi. Miðað við núgildandi aðgerðir í landnotkun er útlit fyrir að Ísland muni standast skuldbindingar sínar á fyrra skuldbindingartímabilinu (2021-2025). Staðbundinn iðnaður (ETS) Losun frá staðbundnum iðnaði á Íslandi (aðallega ál- og kísilver) sem fellur undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) var 1,8 milljón tonn CO₂-íg. árið 2023 sem er 3,3% samdráttur frá árinu 2022 en 113% aukning frá árinu 2005. Samdráttur hefur átt sér stað í viðskiptakerfinu í ESB. Með þátttöku í kerfinu er ekki um að ræða beinar samdráttarkröfur fyrir rekstraraðila á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun skilaði nýlega til Evrópusambandsins landsskýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda 1990-2023, ásamt skýrslu um stefnur, aðgerðir og framreikninga til 2055. Skýrslurnar eru unnar í nánu samstarfi við Land og skóg sem ber ábyrgð á landnotkunarhluta bókhaldsins. Nánar um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi 1990-2055 í vefsamantektinni. Skýrslurnar eru aðgengilegar hér.

Losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi 1990-2055. Dekkra svæðið táknar sögulega losun og ljósara svæðið táknar framreiknaða losun samkvæmt sviðsmynd með viðbótaraðgerðum.

Samfélagslosun Íslands 2005-2055 ásamt samanburði á milli sviðsmynda framreiknaðar losunar og losunarúthlutana sem Ísland fær í samræmi við áætlaða alþjóðlega skuldbindingu um 41% samdrátt samfélagslosunar.

Íslendingar æfa björgun og viðbrögð við olíuleka á Norðurskautinu

Mon, 14 Apr 2025 15:28:09 GMT

Fulltrúar Umhverfis- og orkustofnunar og Landhelgisgæslunnar tóku þátt í alþjóðlegri æfingu í Tromsö í Noregi. Þar var björgun og viðbrögð við stórslysum á hafi æfð af þjóðum við Norðurskautið. Poppkorn í stað olíu Áhugaverð nýjung á æfingunni var notkun á poppkorni til að líkja eftir olíu sem lekur í sjó. Poppkornið flýtur á yfirborðinu og sést vel úr þyrlum og flugvélum, sem auðveldar þátttakendum að æfa hvernig á að kortleggja og safna menguninni saman í sérstakar olíugirðingar. Poppkorn var notað til að líkja eftir olíu í sjónum. Æfðu viðbrögð við skipsskaða og olíuleka Varðskipið Þór tók þátt í æfingunni og með í áhöfninni var forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar, Gestur Pétursson. Æfingin fól bæði í sér leit og björgun vegna skipskaða og að bregðast við olíuleka – frá flutningaskipi og farþegaskipi. Varðskipið Þór tók þátt í æfingunni og sést hér á siglingu úti fyrir Tromsö. Sigríður Kristinsdóttir, teymisstjóri í teymi mengunareftirlits hjá Umhverfis- og orkustofnun, og Einar Valsson, skipherra á Freyju hjá Landhelgisgæslunni, hafa tekið þátt í undirbúningi undanfarið ár. Þau tóku þátt í æfingunni frá stjórnstöð. Olíuupptökutækið um borð í Þór. Samstarf um öruggari og umhverfisvænni siglingar Æfingin er hluti af samstarfi innan Arctic Coast Guard Forum, þar sem landhelgisgæslur Norðurskautsríkja vinna saman að öruggari og umhverfisvænni siglingastarfsemi á norðurslóðum. Æfingar sem þessi fara fram annað hvert ár.

Frábær þátttaka í upphafsfundi - ICEWATER verkefnið hafið

Tue, 01 Apr 2025 00:00:00 GMT

Um 80 manns tóku þátt í fyrsta fundi í ICEWATER verkefninu, sem haldinn var dagana 24. og 25. mars 2025 í húsnæði Orkuveitu Reykjavíkur í Elliðaárdalnum. Fundurinn markaði upphaf þessa metnaðarfulla verkefnis, sem miðar að því að flýta fyrir og bæta innleiðingu vatnaáætlunar á Íslandi. Markmið fyrsta fundar Markmið fundarins var fyrst og fremst að hrista þennan stóra hóp saman og gefa þeim sem standa að verkefninu tækifæri til að hittast og ræða verkefnið. Farið var yfir ýmis hagnýt mál sem tengjast rekstri Evrópuverkefna og línurnar lagðar fyrir þau verkefni sem fram undan eru. Um verkefnið ICEWATER verkefnið hlaut nýverið um 3,5 milljarð í styrk frá LIFE áætlun Evrópusambandsins og er þetta einn stærsti styrkur sem Ísland hefur fengið úr samkeppnissjóðum ESB. Verkefnið er leitt af Umhverfis- og orkustofnun og er það unnið í nánu samstarfi við fjölbreyttan hóp íslenskra samstarfsaðila á borð við fagstofnanir ríkisins, sveitarfélög, opinber fyrirtæki og nýsköpunarfyrirtæki. Þátttakendur Þátttakendur í ICEWATER verkefninu eru: Eimur, Gefn, Grundarfjarðarbær, Hafrannsóknastofnun, Heilbrigðiseftirlit Suðurlands, Hveragerðisbær, Isavia, Ísafjarðarbær, Kópavogsbær, Matvælastofnun, Náttúrufræðistofnun, Náttúruminjasafn Íslands, Orka náttúrunnar, Orkuveita Húsavíkur, Orkuveita Reykjavíkur, Reykjavíkurborg, Ríkisútvarpið, Samband íslenskra sveitarfélaga, Umhverfis- og orkustofnun, Umhverfis,- orku og loftslagsráðuneyti, Veðurstofa Íslands, Veitur og þrír óbeinur þátttakendur: Sveitarfélagið Bláskógabyggð, Grímsnes- og Grafningshreppur og Þjóðgarðurinn á Þingvöllum.

Loftslagsdagurinn 1. október 2025 – Takið tímann frá

Fri, 28 Mar 2025 00:00:00 GMT

Loftslagsdagurinn 2025 fer fram þann 1. október í Hörpu og beinu streymi. Takið tímann frá, skráning hefst innan tíðar. Loftslagsdagurinn hefur fest sig í sessi sem einn helsti viðburðurinn á sviði loftslagsmála á Íslandi. Dagskráin byggist á fjölbreyttum erindum, umræðum, hugvekjum og tækifærum til að blanda geði. Kynning á nýjustu tölum um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi verður á sínum stað ásamt öðrum spennandi viðfangsefnum sem tengjast loftslagsmálum. Loftslagsdagurinn er hugsaður fyrir: Almenning Atvinnulífið Stjórnvöld Vísindasamfélagið Nemendur Fjölmiðla Sjáumst í Hörpu 1. október. Heimasíða Loftslagsdagsins Viðburðurinn á Facebook Umfjöllun um Loftslagsdaginn 2024

Jöklar á hverfandi hveli - Alþjóðlegur dagur jökla

Fri, 21 Mar 2025 00:00:00 GMT

Á síðustu áratugum hefur rýrnun jökla um allan heim aukist. Rýrnun jökla á Íslandi með því mesta sem þekkist. Síðan jöklar á Íslandi náðu mestu útbreiðslu í lok 19. aldar hafa þeir minnkað um 20% að flatarmáli. Fram til loka 21. aldar má gera ráð fyrir að jöklar haldi áfram að hörfa og hafa sumir jöklar jafnvel horfið, eins og Okjökull suðvestan Langjökuls er dæmi um. Áhrif loftslagsbreytinga Þegar jöklar hörfa stækka jökullón, ný myndast og önnur hverfa. Ár skipta um farvegi og rennsli vatnsfalla breytast. Landris eykst í nágrenni jökla, fjallshlíðar verða óstöðugar og hætta á skriðuföllum og aurskriðum eykst. Líklegt er að með hlýnandi loftslagi aflagist árstíðarsveifla afrennslis, hlutfall rigningar í úrkomu aukist að vetri og leysingaflóð að vori minnki að sama skapi. Afrennsli frá jöklum mun aukast, sérstaklega yfir sumartímann, auk þess sem það mun líklega hefjast fyrr að vori og ná lengra fram á haust. Í dragám geta orðið veruleg vetrarflóð. Jöklar og afdrif þeirra hafa því bein áhrif á gæði vatns og sjálfbærni þess. Umhverfis- og orkustofnun hefur það hlutverk að innleiða stjórnsýsluramma sem tryggja á góð gæði vatns og sjálfbærni vatns til framtíðar. Hörfun jökla er þar beinn áhrifaþáttur. Framtíð íslenskra jökla Framtíð jökla landsins er mjög háð þróun loftslags og sjávarhita umhverfis Ísland. Útreikningar byggðir á sviðsmyndum um loftslagsbreytingar benda til þess að ef tekst að takmarka hlýnun á 21. öld við 2°C mun rýrnun íslenskra jökla til lok aldarinnar þó verða umtalsverð eða á bilinu 40-50%. Ef hlýnunin verður meiri, verður enn minna eftir af jöklunum við lok aldarinnar Fyrsti alþjóðadagur jökla Sameinuðu þjóðirnar hafa helgað árið 2025 jöklum á hverfandi hveli, og ákveðið að 21. mars ár hvert verði héðan í frá sérstakur alþjóðadagur jökla. Alþjóðaárið verður nýtt til þess að vekja athygli á mikilvægi jökla, snævar og íss í vatnafræðilegu og veðurfarslegu samhengi og ekki síður efnahagslegu, samfélagslegu og umhverfislegu tilliti. Viðburðir Í tilefni alþjóðadags jökla og vatns fara fram þrír viðburðir föstudaginn 21. mars. Í Grósku verður fundur kl. 10:00 í samstarfi Landsvirkjunar, Jöklarannsóknafélags Íslands og Jarðvísindastofnunar Háskólans undir yfirskriftinni: Jöklar, orka og vísindi. Klukkan 14:00 verður haldinn viðburður í Veröld – húsi Vigdísar, þar sem flutt verða nokkur erindi um jökla og jöklabreytingar og tilkynnt verður um vinningshafa í samkeppni barna og ungmenna um verk tengd jöklum. Að fundinum standa Jöklarannsóknafélags Íslands, Veðurstofa Íslands, Jarðvísindastofnun Háskólans, Náttúrufræðistofnun, Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi, Sjálfbærnistofnun Háskóla Íslands, Náttúruverndarstofnun, Náttúruminjasafn Íslands og Íslenska vatnafræðinefndin. Í beinu framhaldi af fundinum í Veröld verður opnuð kl. 15:30 sýning um jökla í Loftskeytastöðinni við Suðurgötu. Öll velkomin.

Jarðhiti jafnar leikinn - Styrkir til nýtingar og leitar á jarðhita

Fri, 21 Mar 2025 00:00:00 GMT

Loftslags- og orkusjóður auglýsir 1 milljarð í styrki til nýtingar og leitar á jarðhita. Á hverju ári ver ríkissjóður rúmlega 2,5 milljörðum króna til niðurgreiðslu húshitunar á svæðum sem nýta rafmagn eða olíu til húshitunar. Tæplega 10% heimila landsins eru á þessum svæðum. Í ljósi markmiða ríkisstjórnarinnar um aukið orkuöryggi og bætta orkunýtni hefur Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku- og loftslagsráðherra, ákveðið að ráðstafa 1.000 m. kr í sérstakt jarðhitaleitarátak árin 2025-2028, á svæðum þar sem nú er notuð raforka og/eða olía til húshitunar. Loftslags- og orkusjóði hefur verið falið að hafa umsjón með átakinu. Styrkir verða veittir til sveitarfélaga, orkufyrirtækja eða aðila sem vinna í umboði fyrrnefndra aðila. Styrkupphæð fyrir hvert verkefni getur numið allt að tveimur þriðju af heildarkostnaði, gegn mótframlagi umsækjanda. Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni hafa það að markmiði að hefja nýtingu jarðhita til almennrar húshitunar og fer styrkhæfi eftir reglugerð sjóðsins nr. 1566/2024 m. breytingum 20. mars 2025. Skilyrði Verkefnin skulu uppfylla eftirfarandi skilyrði: Verkefni sem snúa að nýtingu jarðhita til almennrar húshitunar. Verkefni sem styðjast við fyrri jarðhitarannsóknir Verkefni á svæðum þar sem þegar hefur fundist jarðhiti, en virkjun og lagning hitaveitukerfa hefur ekki raungerst og áhætta af jarðhitaþætti er þannig takmörkuð. Hér er vísað til beinnar nýtingar sem og nýtingar með varmadælum. Verkefni sem auka skilvirkni í rekstri fjarvarmaveitna og/eða tryggja áframhaldandi nýtingu á núverandi innviðum, eins og t.d. dreifikerfi fjarvarmaveitu. Styrkir eru hvorki veittir til borunar vinnsluhola, né virkjunar jarðhita, án undangenginna rannsókna. Við mat á umsóknum verður horft til mælikvarða þjóðhagslegrar hagkvæmni m.a. fjölda væntanlegra notenda og áhrifa á nærsvæði ásamt líklegs sparnaðar í niðurgreiðslum ríkissjóðs. Hér að neðan má lesa má nánar um styrkhæfi og gögn sem skulu fylgja umsókninni. Umsóknarfrestur Umsóknarfrestur er til 1. júní 2025. Sækja um Umsóknir skulu sendar í gegnum þjónustugátt: gattin.os.is Áherslur Styrkir eru veittir til sveitarfélaga, orkufyrirtækja eða aðila sem vinna í umboði fyrrnefndra aðila, til rannsóknar á möguleikum til virkjunar og nýtingu jarðvarma. Áhersla skal fyrst og fremst lögð á að styrkja verkefni sem falla að hlutverki Loftslags-og orkusjóðs, en einnig skal litið til eftirfarandi: Hvort verkefnið snúi að nýtingu jarðhita til almennrar húshitunar. Hvort fyrri jarðhitarannsóknir á svæðinu sem um ræðir styðji við verkefnið. Hvort verkefnið sé á svæði þar sem þegar hefur fundist jarðhiti, en virkjun og lagning hitaveitukerfa hefur ekki raungerst og áhætta af jarðhitaþætti er þannig takmörkuð. Hér er vísað til beinnar nýtingar sem og nýtingar með varmadælum. Hvort um sé að ræða fjölda væntanlegra notenda og sparnað í niðurgreiðslu rafmagnskostnaðar til húshitunar. Hvort verkefni auki skilvirkni í rekstri fjarvarmaveitna og/eða tryggi áframhaldandi nýtingu á núverandi innviðum, eins og t.d. dreifikerfi fjarvarmaveitu. Hvort verkefnið dragi úr losun gróðurhúsalofttegunda, þ.e. notkun olíu sem varaafls til húshitunar verði hætt eða hún minnkuð. Hagvæmni verkefnis, að teknu tilliti til síðari áfanga. Gæði þeirra áætlana og gagna sem send eru með umsókn, sem og stöðu undirbúnings verkefnis. Styrkir eru hvorki veittir til borunar vinnsluhola, né virkjunar jarðhita, án undangenginna rannsókna. Fylgigögn Eftirfarandi gögn skulu fylgja umsókn: Upplýsingar um umsækjanda eða umsækjendur, aðra þátttakendur og samstarfsaðila, ef einhverjir eru. Nafn, kennitala, netfang og símanúmer þess sem annast samskipti við sjóðinn. Lýsing á verkefninu og því hvernig það samræmist markmiðum og skilgreindum áherslum styrkveitinga Loftslags-og orkusjóðs. Lýsing á þekkingu á jarðhita viðkomandi svæðis, með tilvísun í fyrri rannsóknir eftir því sem við á. Tíma- og verkáætlun. Sundurliðuð fjárhagsáætlun verkefnis og upplýsingar um fjármögnun. Lýsing á hagkvæmni verkefnis, að teknu tilliti til síðari áfanga. Styrkhlutföll, styrkfjárhæðir og fleira Eftirfarandi skulu vera hámarks styrkhlutföll og styrkfjárhæðir í úthlutunum fyrir styrki vegna jarðhitaleitar: Styrkhlutfall skal vera 2/3 af heildarkostnaði verkefnisins. Skipting greiðslna til styrkþega skal vera eftirfarandi: Fyrsta greiðsla við upphaf framkvæmda, 30% af styrkupphæð. Framvindugreiðsla, 30%, greiðist samkvæmt framlagningu gagna um framvindu verkefnis. Lokagreiðsla, 40% af styrkupphæð, fer fram þegar verkefni er lokið og lokaskýrslu um framkvæmd verks er skilað og hún samþykkt af Loftslags- og orkusjóði. Í þessu felst m.a. að afrit allra gagna hafi borist sjóðnum, þ.á.m. yfirlit yfir kostnað, reikningar, borskýrslur, uppdrættir, skýrslur og greinargerð o.þ.h. Sé ósamræmi á milli ofangreinds og reglugerðar 1566/2024 skal það gilda sem kemur fram í reglugerð.

Nýjar ráðleggingar um mataræði: Matur fyrir heilsuna er betri fyrir umhverfið

Wed, 19 Mar 2025 00:00:00 GMT

Embætti landlæknis nýverið endurskoðaða útgáfu opinberra ráðlegginga um mataræði fyrir fullorðna og börn frá tveggja ára aldri. Ávinningur fyrir heilsu og umhverfi Í nýju ráðleggingunum er í fyrsta sinn verið að horfa á heilsufarslegan ávinning samhliða áhrifum mataræðis á umhverfið. Almennt gildir að mataræði sem er gott fyrir heilsuna hefur einnig minni umhverfisáhrif. Fæðutegundir úr jurtaríkinu, svo sem grænmeti, ávextir, ber, kornvörur, hnetur, fræ og belgjurtir (eins og baunir, ertur og linsur), hafa almennt lítil umhverfisáhrif. Dýraafurðir hafa yfirleitt meiri umhverfisáhrif en fæða úr jurtaríkinu. Ráðleggingarnar eru þó fyrst og fremst settar út frá jákvæðum áhrifum á heilsufar. Áhersluatriði í nýju ráðleggingunum Nýju ráðleggingarnar leggja höfuðáherslu á eftirfarandi þætti: Njótum fjölbreyttrar fæðu með áherslu á mat úr jurtaríkinu Veljum grænmeti, ávexti og ber oft á dag Veljum heilkorn, helst þrjá skammta á dag Veljum fisk, baunir og linsur oftar en rautt kjöt - takmörkum neyslu á unnum kjötvörum Veljum ósætar og fituminni mjólkurvörur daglega Veljum fjölbreytta og mjúka fitugjafa Takmörkum neyslu á sælgæti, snakki, kökum, kexi og sætum drykkjum Minnkum saltið – notum fjölbreytt krydd Veljum vatn umfram aðra drykki Forðumst áfengi - engin örugg mörk eru til Tökum D-vítamín sem bætiefni daglega Fulltrúi Umhverfis- og orkustofnunar í faghópnum Faghópur á vegum embættisins vann að gerð ráðlegginganna sem byggja á bestu vísindalegu þekkingu á sambandi mataræðis og heilsu en einnig er tekið tillit til matarvenja þjóðarinnar. Katla Þöll Þórleifsdóttir, sérfræðingur í teymi hringrásarhagkerfis, átti sæti í faghópnum. Sjá nánar á vef Embætti landlæknis Skoða bæklinginn

Auglýst eftir tillögum um nýja Norræna orkukerfisáætlun

Fri, 14 Mar 2025 00:00:00 GMT

Norrænar orkurannsóknir auglýsa eftir tillögum um nýja Norræna orkukerfisáætlun. Markmið hinnar nýju Norrænu orkukerfisáætlunarinnar er að efla greiningar á orkukerfum og aðstæðum í einstaka löndum með því að efla tengslanet og greiningar á milli Norðurlandanna. Verkefnið byggir á Nordic Energy Outlooks Programme og veitir tækifæri til að greina betur atriði sem tengjast norrænum orkukerfum og tryggja að líkön sem norrænar stofnanir nota séu sem best og öruggust. Orkukerfi Norðurlanda eru í örri þróun með tilkomu nýrra orkugjafa, aukinni hlutdeild endurnýjanlegrar orku, auknum sveigjanleika á mörkuðum, kröfum um orkuöryggi og margvíslegum öðrum breytingum. Hverjir geta sótt um? Umsóknaraðilar geta verið aðilar í löndunum sem sinna slíkum rannsóknum í samstarfi um þetta verkefni, s.s. aðilar á markaði, háskólar eða aðrir. Fjármögnun Verkefnið er fjármagnað að hluta af Norrænum orkurannsóknum NER og að hluta til af innlendum fjármögnunaraðilum á Norðurlöndunum m.a. Loftslags- og orkusjóði á Íslandi. Umsóknarfrestur Umsóknarfrestur er til og með 25. mars 2025 kl. 10:00 (CET). Umsóknarform og nánari upplýsingar um verkefnið á heimasíðu Norrænna orkurannsókna.

Ný ásýnd Umhverfis- og orkustofnunar

Mon, 03 Mar 2025 13:17:29 GMT

Ný ásýnd fyrir Umhverfis- og orkustofnun var kynnt föstudaginn 28. febrúar 2025. Ásýndin er unnin af vörumerkjastofunni Tvist. Myndband um ásýndina Samruni rótgróinna stofnana Nýja myndmerkið endurspeglar starfsemi beggja stofnana, sem hvor um sig áttu sterk og langlíf vörumerki. Nýja merkið tekur mið að því og vísar í hlutverk þeirra beggja í sameinaðri mynd. Vísun í íslenska náttúru Innblástur fyrir nýja myndmerkið er sótt í jörðina, stuðlaberg, hleðslu, jafnvægi og upphafsstafi beggja stofnana: U og O. Litirnir eru sóttir beint í íslenska náttúru. Í merkinu eru þrír grænir tónar en ásýndinni fylgja einnig sex kraftmiklir stuðningslitir. Undirstöður fyrir grafískan heim Merkið sjálft er einfalt, læsilegt og afar þægilegt í notkun. Það má líta á merkið sem kubba sem má stafla eða leika sér með. Það gefur hönnuðum tækifæri til að skapa spennandi grafískan heim út frá merkinu sjálfu.

Hvernig verða loftgæðin á morgun?

Thu, 27 Feb 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun hefur tekið í notkun líkan sem spáir fyrir um loftgæði á höfuðborgarsvæðinu tvo daga fram í tímann. Nýja spálíkanið er mikil framför í miðlun upplýsinga um loftgæði. Hingað til hefur eingöngu verið hægt að sjá mælingar á loftgæðum þar sem nýjustu tölur eru 10 mínútna gamlar. Spá um mengun frá umferð Spálíkanið reiknar mengun fyrir allt höfuðborgarsvæðið út frá umferðarmagni og umferðarhraða á hverjum einasta götulegg. Loftgæðaspáin sýnir því vel hvernig mengunin dreifist um svæðið. Mengun á höfuðborgarsvæðinu er að langstærstum hluta frá bílaumferð og því er mengunin mest á þeim svæðum sem næst eru stórum umferðargötum. Spá um styrk svifryks fimmtudaginn 27. febrúar kl 18. Á myndinni sést vel hvernig styrkur svifryks er mestur (gulur og rauður litur) í nágrenni við stórar umferðaræðar. Einnig sést að mengun er talsvert minni (grænn litur) á svæðum sem eru fjær stórum umferðaræðum. Á svæðum sem eru grá er gert ráð fyrir mjög lítilli mengun. Veður er ráðandi þáttur í dreifingu loftmengunar. Veðurspáin fyrir það tímabil sem sjá má á meðfylgjandi mynd gerði ráð fyrir hægri suðaustan átt og því er gert ráð fyrir að mengunin dreifst í norðvestur frá helstu umferðaræðum. Hvar er best að stunda útivist? Loftgæðaspáin ætti að nýtast vel þeim hópum sem eru viðkvæmir fyrir loftmengun. Á myndinni má til dæmis sjá að á svæðum eins og Laugardal og Fossvogsdal er mengun mun minni en við miklar umferðaræðar og því heppilegra að stunda útivist á þannig svæðum. Mengun frá jarðhitavirkjunum og stóriðju Líkanið sýnir einnig gróflega dreifingu brennisteinsvetnis frá jarðhitavirkjunum og dreifingu brennisteinsdíoxíðs frá stóriðju á Suðvesturlandi. Loftgæðaspáin er aðgengileg á spa.loftgaedi.is og í gegnum loftgaedi.is Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra opnaði spálíkanið Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra opnaði spálíkanið formlega í heimsókn hjá Umhverfis- og orkustofnun á Suðurlandsbraut þann 24. febrúar 2025. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, og Þorsteinn Jóhannsson, sérfræðingur í teymi loftgæða og losunarheimilda, virða fyrir sér nýtt spálíkan um loftgæði.

Auglýst eftir umsóknum um styrki til strandhreinsana

Wed, 26 Feb 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun auglýsir eftir umsóknum um styrki til strandhreinsana á árinu 2025. Umsóknarfrestur er til 27. mars 2025 Félagasamtök, áhugamannafélög, íþróttafélög og aðrir lögaðilar geta sótt um styrki fyrir verkefni sem felst í hreinsun strandlengju Íslands á árinu 2025. Nýverið kynnti Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra breytingar á reglum um styrkveitingar til verkefna sem miða að hreinsun strandlengju Íslands. Áherslan hefur verið aukin á að styrkirnir séu nýttir í skipulegar hreinsanir, sérstaklega nú á lokaspretti átaksins. Við mat á umsóknum er nú lögð meiri áhersla á umfang hreinsana, í samræmi við meginmarkmið styrkveitinganna um að hreinsa strandlengjuna á markvissan hátt. Reglur um styrkveitingar til verkefna sem felast í hreinsun á strandlengju Íslands Upplýsingar um átakið Strandhreinsun Íslands Sækja um styrk

Belgía bannar einnota rafrettur

Mon, 17 Feb 2025 00:00:00 GMT

Þann 1. janúar tók Belgía það skref að banna notkun einnota rafrettna í landinu og fyrirsjáanlegt er að fleiri lönd munu fylgja því fordæmi. Fjölnota rafrettur verða þó áfram leyfilegar. Notkun einnota rafrettna er ekki aðeins slæm fyrir heilsuna heldur einnig fyrir umhverfið. Rafrettur innihalda einnota rafhlöður, plast og önnur hráefni sem geta valdið umhverfinu skaða ef þeim er ekki fargað á réttan hátt. Allar rafrettur innihalda rafhlöður en í þeim eru þungmálmar sem spilla umhverfinu ef þeir losna þangað út og rafhlöðum fylgir einnig töluverð eldhætta ef þær eru ekki flokkaðar rétt. Þegar notkunartími rafrettna er liðinn er best að fjarlægja rafhlöðuna úr rafrettunni ef það er hægt og flokka hana með rafhlöðum en setja rafrettuna sjálfa með raftækjum. Stundum er ekki hægt að fjarlægja rafhlöðuna úr einnota rafrettum og þá má flokka þær ýmist með raftækjum eða rafhlöðum. Rétt flokkun er mikilvæg til að hægt sé að nýta hráefnin í tækjunum áfram og koma í veg fyrir að efnin í þeim valdi umhverfinu skaða. Almenna reglan er sú að við viljum forðast að nota einnota vörur þar sem fjölnota valkostir eru í boði og eru rafrettur engin undantekning, en rafrettur með áfyllingu eru mun umhverfisvænni kostur en einnota rafrettur. Með banninu vonast Belgía til þess að geta bætt auðlindanýtingu og koma í veg fyrir nýgengi reykinga án þess að skerða lífskjör almennings eða baka atvinnulífinu tjón.

Námskeið: Meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna

Mon, 27 Jan 2025 00:00:00 GMT

Endurmenntun Landbúnaðarháskóla Íslands heldur námskeið um meðferð notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna dagana 4. – 18. mars 2025. Námskeiðið verður kennt í fjarkennslu. Námskeiðið er fyrir þau sem hyggjast sækja um eða endurnýja notendaleyfi fyrir: Plöntuverndarvörum í landbúnaði og garðyrkju, þar með talið garðaúðun Útrýmingarefnum við eyðingu meindýra Hvort tveggja af ofangreindu Einnig er í boði að ljúka einungis námshluta fyrir ábyrgðaraðila í markaðssetningu notendaleyfisskyldra plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Þessi kostur hentar aðilum sem starfa sinna vegna hyggjast taka að sér hlutverk ábyrgðaraðila hjá dreifingaraðila notendaleyfisskyldra vara. Námskrá námskeiðsins byggist á ákvæðum í reglugerð um meðferð plöntuverndarvara og útrýmingarefna. Til þess að ljúka náminu þarf að standast próf í lok námskeiðsins. Að námi loknu þurfa þau sem vilja öðlast réttindi til að kaupa og nota notendaleyfisskyldar plöntuverndarvörur og/eða útrýmingarefni að sækja um notendaleyfi til Umhverfis- og orkustofnunar. Dreifandi notendaleyfisskyldra vara skal tilnefna ábyrgðaraðila í gegnum Island.is. Skráning og nánari upplýsingar um námskeiðið eru að finna á heimasíðu Endurmenntunar Landbúnaðarháskóla Íslands. Umsóknarfrestur er til 28. febrúar 2025.

Skýrsla um matarsóun á Íslandi

Thu, 23 Jan 2025 14:19:36 GMT

Matarsóun á Íslandi jafngildir um 160 kílóum á hvern íbúa á ári. Tæpur helmingur allrar matarsóunar á sér stað í frumframleiðslu matvæla en um 40% á heimilum. Þetta sýna niðurstöður mælinga Umhverfis- og Orkustofnunar. Stofnunin hefur í fyrsta sinn mælt matarsóun í allri virðiskeðju matvæla eftir staðlaðri aðferðafræði Evrópusambandsins. Niðurstöðurnar hafa verið kynntar áður en nákvæm skýrsla var að koma út, skýrslan er á ensku og hana má finna hér. Í skýrslunni er greint frá aðferðarfræði, helstu skilgreiningum og niðurstöðum rannsóknarinnar. Ísland hefur sett sér markmið um að draga úr matarsóun, bæði sem hluti af aðgerðaáætlun í loftslagsmálum og sem hluta af framlagi okkar til heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna. Lágmörkun matarsóunar er loftslagsmál, efnahagsmál og mikilvægur þáttur í innleiðingu hringrásarhagkerfisins. Mælingarnar á matarsóun náðu yfir alla hlekki virðiskeðjunnar Hvar er mat sóað? Mælingarnar á matarsóun náðu yfir alla hlekki virðiskeðjunnar, þ.e.a.s. frumframleiðslu, vinnslu, framleiðslu, dreifingu og smásölu matvæla, veitingahús, matarþjónustu og heimili. Niðurstöðurnar sýna að matarsóun er fyrst og fremst í frumframleiðslu annars vegar og hins vegar á heimilum. Matarsóun í frumframleiðslu skýrist fyrst og fremst af umfangsmiklum sjávarútvegi, en þar hefur framleiðslumagnið mest að segja á meðan nýtingin virðist vera góð. Niðurstöður könnunarinnar benda til þess að matarsóun á heimilum hafi ekki aukist frá mælingum árin 2016 og 2019 heldur hafi nokkurn veginn staðið í stað. Erfitt er hins vegar að alhæfa um breytingarnar milli ára þar sem um breytta aðferðafræði er að ræða. Einna mikilvægast er að minnka matarsóun á heimilum í landinu. Þar tapast mestu verðmætin. Auk þess verða mestu umhverfisáhrifin þegar mat er sóað á heimilum. Verð á matvælum hefur hækkað nokkuð hratt undanfarið og því til mikils að vinna að draga úr matarsóun með það að markmiði að bæta stöðu heimilanna. Að því sögðu er verkefnið þó ekki einkamál heimilanna og fyrirtæki og framleiðendur þurfa að leggja sitt af mörkum með því að hanna og markaðssetja vörur sínar með matarsóun á heimilum í huga. Matarsóun í fjórum af fimm hlekkjum virðiskeðjunnar er undir meðaltali Evrópu Ísland kemur vel út Matarsóun í fjórum af fimm hlekkjum virðiskeðjunnar er undir meðaltali Evrópu. Sóun í vinnslu og framleiðslu, smásölu og dreifingu og matarþjónustugeiranum mælist nokkuð undir meðaltali í Evrópu. Umfang matarsóunar á heimilum er svipað því sem gengur og gerist í öðrum Evrópuríkjum. Sóun í frumframleiðslu er nokkuð yfir meðaltali í en helst í hendur við mikla matvælaframleiðslu á hvern Íslending. Metnaðarfull markmið Aðgerðaáætlunin, Minni matarsóun, sem ýtt var úr vör haustið 2021 inniheldur 24 aðgerðir sem draga eiga úr matarsóun og stuðla að því að settum markmiðum Íslands um að minnka matarsóun um 30% fyrir árið 2025 og um 50% fyrir árið 2030 verði náð. Mælingarnar í skýrslunni verða notaðar sem grunnlína vegna þessara markmiða. Staðan á aðgerðunum nú í byrjun árs 2025 er þessi: Aðgerðaáætlunin Minni matarsóun inniheldur 24 aðgerðir og svona er staða þeirra í byrjun árs 2025 Ítarefni um matarsóun og rannsóknir Um rannsóknir á matarsóun – aðferðarfræði og niðurstöður Minni matarsóun – aðgerðaáætlun gegn matarsóun Aðgerðaáætlun í loftslagsmálum matarsoun.is – Saman gegn sóun

Íslendingar endurnota 20 kg á ári

Tue, 14 Jan 2025 00:00:00 GMT

Íslendingar eru sólgnir í notaðar vörur en hingað til hefur ekki verið vitað hversu mikið magn er endurnotað á hverju ári. Ný rannsókn sýnir að endurnotkun á Íslandi var 19,93 kg/íbúa árið 2023. Með sífellt vaxandi umsvifum loppumarkaða, samfélagsmiðla og aukinni umhverfisvitund almennings á Íslandi hefur markaður endurnotkunar náð fótfestu. Endurnotkun stuðlar að ríkara hringrásarhagkerfi á Íslandi. Endurnotkun er umhverfisvænni og yfirleitt hagstæðari kostur en kaup á nýjum vörum. Umhverfisstofnun gaf út skýrslu í lok árs 2024 með niðurstöðum úr kortlagningu á endurnotkun á Íslandi árið 2023. Þetta er í fyrsta sinn sem endurnotkun hefur verið mæld hér á landi á þessum skala. Skoða skýrsluna. Hvað er endurnotkun? Hugtakið endurnotkun er skilgreint í lögum um meðhöndlun úrgangs nr. 55/2003 sem: „hvers kyns aðgerð þar sem vörur eða íhlutir, sem ekki eru úrgangur, eru notuð í sama tilgangi og þau voru ætluð til í upphafi.“ Dæmi um endurnotkun er þegar notaðar vörur eru seldar í netsölu, sölutorgum á samfélagsmiðlum, nytjamörkuðum eða afhentar gefins á milli fólks. Endurnotkun er hluti af úrgangsforvörnum. Endurnotkun oftast án milliliða Við mælingar og útreikninga á endurnotkun var notast við samevrópska aðferðarfræði. Endurnotkun var mæld fyrir vöruflokkana: Húsgögn Vefnaðarvörur Raftæki Byggingarefni Annað Notast var við gögn frá þekktum gagnalindum í bland við hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar. Til að reikna það hlutfall var send út könnun til almennings varðandi endurnotkun á þeirra heimili. Niðurstöður spurningakönnunarinnar gáfu mynd á hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar fyrir hvern vöruflokk. Þetta hlutfall var yfir 60% fyrir alla vöruflokka. Niðurstöður fyrir hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar úr könnun meðal almennings Föt minna en 3% Heildarendurnotkun á Íslandi var 19,93 kg/mann árið 2023. Húsgögn voru stærsti hluti af endurnotkun (40%), næst byggingarefni (29%), raf- og rafeindatæki (14%), vefnaðarvara (3%) og annað (14%), miðað við þyngd. Skipting endurnotkunar niður á vöruflokka Þegar skoðað var nánar niður á vöruflokka voru föt stærsti hlutinn af endurnotkun af vefnaðarvörum. Stór markaður hefur myndast á Íslandi fyrir endursölu á fötum og einnig fara notuð föt oft gefins. Stærstur hluti endurnotkunar á byggingarefnum var timbur. Stækkandi markaður Sú staðreynd að Íslendingar endurnoti um 20 kg/íbúa af vörum á ári sýnir að hér ríkir endurnotkunarmenning. Stærstur hluti endurnotkunar fer fram í gegn um milliliðalausa farvegi án endurgjalds. Endurnotkun heldur vörum lengur inni í hringrásarhagkerfinu. Við gagnasöfnun kom í ljós að velta loppumarkaða hefur farið stigvaxandi á undanförnum árum. Miðað við þessa stigmögnun má ætla að endurnotkunarmarkaðurinn á Íslandi muni einungis styrkjast í náinni framtíð.

Nýjar leiðbeiningar um olíuskiljur

Tue, 07 Jan 2025 00:00:00 GMT

Undir lok árs 2024 komu út uppfærðar leiðbeiningar um olíuskiljur sem ætlaðar eru rekstraraðilum, seljendum og hönnuðum. Mikilvægt er að tryggja góðar mengunarvarnir við meðhöndlun á olíu en losun hennar út í fráveitur, vatn, grunnvatn og jarðveg er óheimil. Vonast er til þess að nýju leiðbeiningarnar verði aðgengilegar og auðveldi notendum að fara eftir þeim. Leiðbeiningarnar voru unnar af Umhverfisstofnun í samstarfi við heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga, Eflu verkfræðistofu, Húsnæðis-og mannvirkjastofnun og Staðlaráð Íslands. Heilbrigðisnefndir og Umhverfisstofnun hafa eftirlit með olíuskiljum í starfsleyfis- eða skráningarskyldri starfsemi. Hægt er að leita til þessara aðila um frekari leiðbeiningar. Einnig skal senda teikningar af olíuskiljum til byggingafulltrúa til samþykktar.

Óbreyttir styrkir til rafbílakaupa

Tue, 07 Jan 2025 00:00:00 GMT

Orkusjóður mun áfram styrkja kaup á rafbílum með sama hætti og gert var árið 2024. Upphæðir eru óbreyttar og kaupendur geta sótt um styrk á Island.is Styrkir eru í boði fyrir ökutæki í flokki fólksbifreiða (M1) og sendibifreiða (N1) sem eru undir 10 m.kr. að kaupverðmæti: Ný ökutæki í flokki M1 að kaupverðmæti undir 10 m.kr. eru styrkhæf að upphæð 900.000 kr. Ný ökutæki í flokki N1 að kaupverðmæti undir 10 m.kr. eru styrkhæf að upphæð 500.000 kr. Meira um rafbílastyrki

Umhverfis- og orkustofnun tekin til starfa

Thu, 02 Jan 2025 00:00:00 GMT

Umhverfis- og orkustofnun tók til starfa þann 1. janúar 2025. Það má búast við einhverri skerðingu á þjónustu fyrstu dagana á nýju ári. Heimasíða fyrir nýju stofnunina er í vinnslu. Á meðan verða heimasíður Umhverfisstofnunar og Orkustofnunar aðgengilegar. Helstu verkefni Umhverfis- og orkustofnun tekur við starfsemi Orkustofnunar og hluta af starfsemi Umhverfisstofnunar en þær hafa verið lagðar niður. Umhverfis- og orkustofnun fer með stjórnsýslu loftslags-, umhverfis- og orkumála og málefni auðlindanýtingar. Þar á meðal eru verkefni í fjölbreyttum málaflokkum: Efnamál Eftirlit Haf og vatn Hringrásarhagkerfi Loftgæði Loftslags- og orkusjóður Losunarheimildir Orkuskipti Orkunýtni

Breytingar á gjaldskrá Landsnets 1. janúar 2025

Mon, 23 Dec 2024 00:00:00 GMT

Lögfræðiálit vegna gjaldskrár flutnings

Fri, 20 Dec 2024 00:00:00 GMT

Mjög viðkvæm staða raforkuöryggis á fyrsta ársfjórðungi 2025 og 2026

Fri, 06 Dec 2024 00:00:00 GMT

Stjórnun og eftirlit á raforkumarkaði: Verkefni og tækifæri

Mon, 07 Oct 2024 00:00:00 GMT

Leiðbeiningar um flokkun kostnaðar vegna rannsóknar- og þróunarverkefna

Tue, 01 Oct 2024 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið hefur veitt TDK Foil á Íslandi ehf. leyfi til orkuendurnýtingar á glatvarma

Thu, 12 Sep 2024 00:00:00 GMT

Ný gögn um tekjur dreifiveitna

Wed, 04 Sep 2024 00:00:00 GMT

Verulegar fjárfestingar fyrirsjáanlegar í innviðum raforkukerfisins

Wed, 28 Aug 2024 00:00:00 GMT

Landsneti hf. veitt leyfi til fjárfestinga og uppsetningar á spólu til launaflsútjöfnunar á Rangárvöllum á Akureyri

Mon, 26 Aug 2024 00:00:00 GMT

Breytingar á gjaldskrá Landsnets

Mon, 29 Jul 2024 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið birtir uppgjör tekjumarka Landsnets fyrir árið 2023

Thu, 04 Jul 2024 00:00:00 GMT

Athugasemdir og leiðbeiningar um gjaldtöku vegna flutningstapa

Fri, 28 Jun 2024 00:00:00 GMT

Uppruni raforku 2023 - sértæk yfirlýsing

Tue, 11 Jun 2024 00:00:00 GMT

Uppruni raforku - stöðluð yfirlýsing

Tue, 11 Jun 2024 00:00:00 GMT

Vilt þú taka þátt í að móta framtíð raforkumarkaðarins?

Tue, 28 May 2024 00:00:00 GMT

Vilt þú taka þátt í að móta framtíð raforkumarkaðarins?

Leyfð arðsemi í flutningi og dreifingu

Mon, 27 May 2024 00:00:00 GMT

Raforkuvísar gefnir út með nýjum gögnum um stöðu raforkumarkaðar

Mon, 27 May 2024 00:00:00 GMT

Umtalsverð aukning í fjárfestingum dreifiveitna raforku

Thu, 23 May 2024 00:00:00 GMT

Raforkueftirlit Orkustofnunar hefur veitt Vaxa Technologies Iceland ehf. leyfi til beinnar tengingar við virkjun á Hellisheiði

Thu, 16 May 2024 00:00:00 GMT

Orkustofnun hefur gefið út raforkusöluleyfi til Rafhlaða orkumiðlun ehf.

Wed, 24 Apr 2024 00:00:00 GMT

Fyrsta söluferli viðskiptavettvangs raforku fer fram

Wed, 17 Apr 2024 00:00:00 GMT

Raforkueftirlitið gefur út fyrstu útgáfu Aðferðafræði við hermun á raforkuöryggi

Tue, 09 Apr 2024 00:00:00 GMT

Ný Orkuspá, staða og horfur á raforkumarkaði og um orkuskipti

Wed, 20 Mar 2024 00:00:00 GMT

Sérfræðingur í greiningu orkumarkaðar

Fri, 15 Mar 2024 00:00:00 GMT

atvinnulauglýsing

Umsögn raforkueftirlits Orkustofnunar um tillögu að reglugerð um raforkumarkað

Thu, 21 Dec 2023 00:00:00 GMT

Stöðuskýrsla raforkueftirlits Orkustofnunar

Mon, 20 Nov 2023 00:00:00 GMT

Ísland uppfyllir allar kröfur um kerfi upprunaábyrgða

Thu, 09 Nov 2023 00:00:00 GMT

Kerfisáætlun 2023-2032

Tue, 19 Sep 2023 00:00:00 GMT

Ný rannsókn um raforkumarkað á Norðurlöndunum

Sat, 06 May 2023 00:00:00 GMT

Endurreiknuð raforkuspá

Mon, 03 Apr 2023 00:00:00 GMT

Raforkuspá gefin út

Fri, 15 Oct 2021 00:00:00 GMT

Orkustofnun hefur gefið út endurreikning á raforkuspá frá 2020 út frá nýjum gögnum og uppfærðum forsendum. Spáin er unnin á vegum raforkuhóps orkuspárnefndar en í honum sitja nú auk fulltrúa Orkustofnunar, fulltrúar Landsnets, dreifiveitnanna og Samorku.

Kerfisáætlun 2021-2030

Wed, 01 Sep 2021 00:00:00 GMT

Raforkueftirliti Orkustofnunar (ROE) barst þann 31. ágúst 2021 kerfisáætlun Landsnets fyrir tímabilið 2021-2030 til formlegrar meðferðar.

Orkustofnun reiknar út uppruna raforku á Íslandi

Sat, 19 Jun 2021 00:00:00 GMT