Hvað er CBAM?
Kolefnisgjald á innflutning tiltekinna vara sem framleiddar eru utan ESB
CBAM (e. Carbon Border Adjustment Mechanism) er kolefnisjöfnunarkerfi ESB við landamæri. Markmiðið er að verðleggja losun gróðurhúsalofttegunda sem verður til við framleiðslu tiltekinna vara utan EES og fluttar inn á markað EES.
Verð CBAM vottorða er byggt á meðalverði losunarheimilda í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (EU ETS). Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins mun birta vikulegt verð CBAM vottorða frá ársbyrjun 2027.
Markmið CBAM er að tryggja jafnræði milli framleiðslu innan ESB og innfluttra vara með því að verðleggja innbyggða losun gróðurhúsalofttegunda í vörum sem framleiddar eru utan EES. Jafnframt á kerfið að styðja við loftslagsmarkmið ESB og draga úr kolefnisleka.
CBAM hefur ekki verið lögfest á Íslandi. Áform um frumvarp til laga um aðlögunarkerfi við landamæri vegna kolefnis eru í samráðsgátt.
Hverjir þurfa að uppfylla kröfur CBAM?
Kröfurnar gilda um innflutningsaðila sem flytja inn CBAM-vörur frá löndum utan Evrópska efnahagssvæðisins (EES) eða Sviss.
Hvaða vörur falla undir CBAM?
Eftirfarandi vörur falla undir CBAM þegar farið er yfir 50 tonna viðmiðunarmörk á almanaksári:
- Sement
- Rafmagn
- Áburður
- Járn og stál
- Ál
- Vetni
Hægt er að sjá nánari útlistun á hvaða vörur falla undir CBAM í I. viðauka í CBAM reglugerð ESB.
Skyldur innflutningsaðila
Hvað þarf ég að gera ef fyrirtækið mitt flytur inn CBAM-vörur?
Innflutningsaðilar þurfa meðal annars að:
- kanna hvort innflutningurinn falli undir CBAM
- sækja um stöðu viðurkennds CBAM-skýrslugjafa
- afla upplýsinga um losun frá framleiðanda eða birgja
- skila skýrslum í CBAM-skrá
- kaupa og afhenda CBAM-vottorð.
Hvað er viðurkenndur CBAM-skýrslugjafi?
Viðurkenndur CBAM-skýrslugjafi (e. Authorised CBAM Declarant) er aðili sem hefur fengið heimild til að flytja inn CBAM-vörur og uppfylla skyldur samkvæmt kerfinu, þar á meðal að skila skýrslum og afhenda CBAM-vottorð.
Hvenær þarf að sækja um stöðu viðurkennds CBAM-skýrslugjafa?
Sækja þarf um stöðu viðurkennds skýrslugjafa áður en innflutningur sem fellur undir endanlega CBAM-kerfið fer fram.
Opnað verður fyrir umsóknir haustið 2026.
Aðilar sem telja sig þurfa að sækja um skráningu sem CBAM-skýrslugjafar geta óskað eftir að vera skráðir á póstlista. Þeir munu fá frekari upplýsingar um umsóknarferlið og innleiðingu CBAM.
Mælt er með að hefja undirbúning umsóknar tímanlega og afla viðeigandi gagna.
Hvað er kolefnisleki?
Það er talin hætta á að ákveðin starfsemi kunni að bregðast við íþyngjandi kröfum um samdrátt í losun með því að flytjast til ríkja þar sem ekki eru gerðar sambærilegar kröfur. Þetta kallast kolefnisleki.
Starfsemi sem fellur undir ETS og er á kolefnislekalista fær fleiri endurgjaldslausar losunarheimildir en önnur starfsemi til að koma í veg fyrir kolefnisleka, þetta á meðal annars við um framleiðslu á áli, kísilmálmi og kísiljárni. CBAM er ætlað að koma í stað endurgjaldslausra losunarheimilda og sporna við kolefnisleka.
Var efnið hjálplegt?
Hjálpaðu okkur að bæta gæði efnisins
