Hvað viltu finna?

Umsóknarfrestur um styrki Loftslags- og orkusjóðs til uppbygginga hleðsluinnviða hefur verið framlengdur til 16. júní 2026.

HYBES - nýtt evrópskt tilraunaverkefni sýnir að sólarorka getur gegnt mikilvægu hlutverki í orkuskiptum á Íslandi. Sérstaklega á afskekktum svæðum og utan raforkukerfisins. Fjölbreytt verkefni sýna árangur Orkusetur Umhverfis- og orkustofnunar úthlutaði samkeppnisstyrkjum til uppsetningar sólarsella árið 2024. Þar var lögð áhersla á verkefni sem draga úr eigin raforkunotkun og minnka losun. Mikil aðsókn var að styrkjunum og vegna takmarkaðs fjármagns fengu verkefni í dreifbýli eða utan samveitna úthlutun. Verkefni sem hafa hlotið styrki sýna verulegan árangur: Minni olíunotkun og þar með minni losun gróðurhúsalofttegunda. Aukið orkuöryggi og sjálfbærni í afskekktum byggðum. Hagkvæmari orkulausnir utan raforkukerfis. Raunverulegur ávinningur af sólarsellum á Íslandi Dæmi um raunverulegan ávinning af verkefnum sem hlutu styrk á Íslandi: Sjálfbærari rekstur - Garður í Eyjafjarðarsveit Á býlinu er umfangsmikil mjólkurframleiðsla með um 150 mjólkurkýr auk annarra gripa. Árleg raforkunotkun er um 340.000 kWh. Settur var upp 43,5 kW sólorkubúnaður á þökum útihúsa sem áætlað er að framleiði um 12.400 kWh á ári. Kerfið gerir búinu kleift að framleiða hluta raforku sinnar sjálft, draga úr rekstrarkostnaði og draga úr þörf fyrir dísilrafstöð. Minni þörf á dísilrafstöð - Akureyjar í Breiðafirði Á eyjunni fer fram æðardúnsöflun sem áður fyrr reiddi sig alfarið á dísilrafstöð, þar sem olíunotkun var allt að 40–50 l/dag). Með uppsetningu sólorkukerfi og rafhlöðu hefur olíunotkun minnkað í um 6 l/dag og á góðum dögum er hægt að sleppa dísilrafstöð alveg. Þetta hefur bæði lækkað kostnað, aukið þægindi og dregið verulega úr umhverfisáhrifum. Minni gasnotkun - Sumarhúsasvæði á Illugastöðum á Vestfjörðum Þetta svæði er staðsett utan raforkukerfis. Orkuþörf á svæðinu hefur aukist, til dæmis vegna aukinna rafbílavæðingar. Með uppsetningu á 3kW sólarorkukerfi hefur tekist að draga úr gasnotkun og bæta aðgengi að rafmagni fyrir sumartímann. Læra af sjálfbærri kennslustofu Liður í HYBES verkefninu er samstarf Orkuseturs við Verkmenntaskólann á Akureyri (VMA) og Rafmennt. Samstarfið leggur grunn að nýrri verkmenntun í uppsetningu og rekstri sólorkukerfa á Íslandi. Nemendur í VMA læra réttu handtökin af raunverulegum kerfum í sjálfbærri kennslustofu í skólanum. Kennslustofan er knúin af sól og vindi ásamt rafhlöðu Móta ramma fyrir nýtingu sólarorku Í gegnum HYBES hefur Orkusetur unnið markvisst að því að móta skýrari ramma fyrir nýtingu sólarorku á Íslandi. Reynslan úr verkefninu hefur sýnt að: Sólarorka er raunhæfur kostur til eigin notkunar á Íslandi, þó afhending umframorku inn á kerfið sé enn í þróun. Blönduð orkukerfi eru lykilatriði við norðlægar aðstæður. Markviss stjórnsýsla, tæknimenntun og hvatar til uppsetningar eru forsenda hraðari orkuskipta. Um HYBES verkefnið HYBES er alþjóðlegt þróunar- og rannsóknarverkefni sem kannar blönduð orkukerfi sem samþætta endurnýjanlega orkugjafa og orkugeymslutækni til að veita sjálfbærar orkulausnir fyrir samfélög á norðurslóðum. Þátttakendur í verkefninu eru: Færeyjar: Umhverfisstofnun Færeyja. Írland: Sveitarfélagið Cork, University College Cork og Secure and Fix It Enterprises. Ísland: Orkusetur / Umhverfis- og orkustofnun. Noregur: Nordland Research Institute (leiðir verkefnið), sveitarfélagið Bodø. Svíþjóð: Umeå borg, Umeå University. Mynd: HYBES samstarfshópurinn í Bodø í Noregi í febrúar 2023.

Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Styrkjunum er ætlað að styðja við uppbyggingu hleðsluinnviða á sameiginlegum bílastæðum fjöleignarhúsa og auðvelda húsfélögum sem standa frammi fyrir sérstaklega kostnaðarsamri uppbyggingu á slíkum innviðum að ráðast í framkvæmdir. Styrkhæf verkefni Styrkhæf eru húsfélög fjöleignarhúsa sem eru með 8 íbúðir eða fleiri og þar sem byggingarleyfi var gefið út áður en breyting á byggingarreglugerð nr. 112/2012 tók gildi 20. júní 2018. Fjölbýlishús sem hafa þegar komið upp hleðslustöðvum á sameiginlegum bílastæðum eru ekki styrkhæf. Styrkir eru meðal annars veittir fyrir lagnaleiðir frá rafmagnstöflu að hleðsluinnviðum við sameignarstæði og fyrir stækkun, færslu eða nýja heimtaug fjölbýlishússins. Styrkupphæð Styrkupphæð getur numið allt að 5 milljónum króna á hvert verkefni, en þó aldrei meira en 50% af heildarkostnaði. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 22. maí og er umsóknarfrestur vegna styrkjanna til 1. október kl. 15:00. Sótt er um í gegnum island.is á vef Loftslags- og orkusjóðs. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Spurningum má beina á orkusjodur@uos.is. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað" á heimasíðu sjóðsins. Aðgerðir ríkisstjórnar Styrkirnir eru liður í sértækum aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna hækkandi heimsmarkaðsverðs olíu og aukinnar óvissu á alþjóðlegum orkumörkuðum vegna stríðsátaka við Persaflóa sem kynntar voru á fréttamannafundi 10. apríl síðastliðinn. Aðgerðirnar miða annars vegar að því að verja heimili fyrir áhrifum verðhækkana og hins vegar að því langtímaverkefni að gera sem flestum kleift að slíta sig frá dælunni og nota hreina íslenska orku í stað innflutts jarðefnaeldsneytis. Vegna hins síðarnefnda hefur Loftslags- og orkusjóður þegar auglýst eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla um allt land með það að markmiði að loka gatinu í hraðhleðsluneti á vegum landsins. Þá verða styrkir vegna hleðsluinnviða við gististaði auglýstir innan skamms. Samhliða vinna stjórnvöld að breytingum sem eiga að tryggja einfaldara og samræmdara greiðslufyrirkomulag við hleðslu rafbíla.

Ný alþjóðleg greining staðfestir sterka stöðu Íslands í orkumálum en bendir jafnframt á að næsti áfangi orkuskipta ráðist af framkvæmdagetu, skilvirku regluverki og samhæfingu. Þetta kemur fram í World Energy Issues Monitor 2026, árlegri greiningu World Energy Council á stöðu og helstu áskorunum í orkumálum á heimsvísu. Ísland meðal fremstu ríkja Í greiningunni á stöðu Íslands kemur fram að landið er áfram meðal fremstu ríkja heims á sviði orkumála, með nær alfarið endurnýjanlega raforkuframleiðslu og hitaveitu. Þar kemur einnig skýrt fram að helstu áskoranir framtíðarinnar snúa síður að auðlindum eða tækni heldur mun frekar að getu til framkvæmda, skilvirku regluverki og stjórnsýslu, og samhæfingu. Bent er á að Ísland standi á ákveðnum tímamótum. Landið hefur náð árangri í fyrstu kynslóð orkuskipta, en framhaldið mun ráðast af því hvort takist að hrinda í framkvæmd sífellt flóknari innviðaverkefnum, tryggja samræmda stefnu og skapa skilvirkt regluverk. Sameining stofnana skilar árangri Sameining Orkustofnunar og Umhverfisstofnunar árið 2025 er metin sem mikilvæg kerfisbreyting í þessa átt. Með henni er dregið úr tvíverknaði, aukið á samhæfingu milli orku- og umhverfismála og skilvirkni í leyfisveitingum bætt. Fyrstu niðurstöður benda til þess að þessi nálgun hafi þegar skilað verulegum árangri. Á fyrsta starfsári nýrrar stofnunar jókst afkastageta í leyfisveitingum um allt að 75%, án þess að gæðum væri fórnað. Uppbygging innviða stærsta áskorunin Greiningin undirstrikar að stærsta áskorun Íslands felst nú í uppbyggingu og afhendingu innviða. Orkukerfið er að þróast frá tiltölulega einföldu kerfi yfir í flókið, samþætt kerfi þar sem rafvæðing samgangna, umbreyting iðnaðar og aukin orkunotkun setja auknar kröfur á skipulag og framkvæmd. Ef samhæfing er ekki nægileg getur tafir í einum hluta kerfisins haft keðjuverkandi áhrif, aukið kostnað og dregið úr trausti fjárfesta. Því er ljóst að framkvæmdageta og samræming milli kerfa verða lykilforsendur áframhaldandi árangurs. Fyrirsjáanlegt regluverk mikilvægt Óvissa í leyfisveitingum er skilgreind sem einn stærsti áhrifaþátturinn á fjárfestingar. Hún getur lengt framkvæmdatíma, aukið kostnað og áhættu. Til að bregðast við þessu hafa stjórnvöld lagt áherslu á einfaldari og hraðari ferla, skýrari tímamörk og markvissa forgangsröðun verkefna. Markmiðið er að styrkja samkeppnishæfni Íslands og auka aðdráttarafl fyrir fjárfestingar í grænni orku og innviðum. Orkuskipti í alþjóðlegu samhengi Þrátt fyrir sterka stöðu í endurnýjanlegri orku er Ísland hluti af alþjóðlegu kerfi. Áhætta tengist því ekki síst: Aðfangakeðjum Fjármagnsflæði Stafrænum innviðum Alþjóðlegri óvissu Á sama tíma stefnir Ísland að kolefnishlutleysi fyrir 2040. Það kallar á frekari rafvæðingu, nýsköpun og samspil loftslagsmála og náttúruverndar. Þessi tvíþætta áskorun, að hraða orkuskiptum og verja náttúru, verður lykilverkefni næstu ára. Mynd úr skýrslunni: Vöktun orkumála í heiminum - staðan 2026. Um skýrsluna Skýrslan byggir á mati rúmlega 2.750 leiðtoga í orkumálum frá meira en 110 löndum. World Energy Council var stofnað árið 1923 er eitt elsta sjálfstæða og óháða alþjóðasamfélag leiðtoga og sérfræðinga á sviði orkumála. Ísland er aðili að ráðinu og Umhverfis- og orkustofnun er tengiliður þess hér á landi. Verkefnið á Íslandi var unnið undir forystu Umhverfis- og orkustofnunar í samstarfi við Landsvirkjun og Samorku.