Fýlar endurspegla ástand hafsins: Plast í meirihluta fugla

Umhverfis- og orkustofnun hefur úthlutað endurgjaldslausum losunarheimildum vegna ársins 2026 til fimm rekstraraðila í iðnaði og þriggja í flugi. Úthlutun til rekstraraðila í iðnaði 2026 - 2030 Umhverfis- og orkustofnun hefur úthlutað endurgjaldslausum losunarheimildum vegna ársins 2026 á reikninga fimm rekstraraðila í iðnaði. Rekstraraðilar hafa einnig fengið tilkynningu um ákvörðun stofnunarinnar um úthlutun fyrir árin 2026-2030. Vorið 2024 gátu rekstraraðilar í iðnaði sótt um endurgjaldslausar losunarheimildir fyrir síðari hluta fjórða viðskiptatímabils viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir (ETS). Umhverfis- og orkustofnun, Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) og framkvæmdastjórn ESB fóru yfir umsóknirnar og reiknuðu út ný viðmiðunargildi og úthlutun heimilda. ESA samþykkti bæði forlista um úthlutanir og lokaútgáfu listans. Úthlutanir geta breyst Árlegar úthlutanir geta breyst ef starfsemisstig rekstraraðila í iðnaði breytist eða ef nýjar upplýsingar berast. Starfsemisstig segir til um umfang starfsemi rekstraraðila innan ETS og er oftast miðað við framleiðslumagn. Rekstraraðilar skila árlega upplýsingum um starfsemisstig samhliða skýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda. Tafla 1: Áætluð úthlutun endurgjaldslausra losunarheimilda til rekstraraðila í iðnaði 2026–2030.

Umhverfis- og orkustofnun óskar eftir upplýsingum um fyrirhugaðar framkvæmdir og starfsemi á tímabilinu 2028-2033 sem kunna að hafa áhrif á vatnshlot og umhverfismarkmið þeirra. Eingöngu er hér átt við framkvæmdir þar sem líkur eru á því að sækja þurfi um heimild til breytingar vatnshlots skv. 18 gr. laga nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Upplýsingarnar verða nýttar við endurskoðun vatnaáætlunar Íslands. Framkvæmda- og rekstraraðilar eru hvattir til að senda inn upplýsingar um verkefni sem eru á undirbúnings-, hönnunar- eða áætlunarstigi, jafnvel þótt endanleg útfærsla liggi ekki fyrir eða óvíst sé hvort af framkvæmdinni verði. Mikilvægt fyrir gerð nýrrar vatnaáætlunar Umhverfis- og orkustofnun vinnur nú að endurskoðun vatnaáætlunar Íslands fyrir tímabilið 2028–2033. Áætlunin mun fara í opinbert 6 mánaða kynningarferli í lok árs 2026. Markmiðið með ofangreindri gagnaöflun er að fá sem besta yfirsýn yfir fyrirhugaðar framkvæmdir og umsvif sem munu líklega kalla á að sækja þurfi um heimild til breytingar vatnshlots á komandi árum. Endurskoðuð vatnaáætlun verður staðfest í byrjun árs 2028 samkvæmt lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Fyrsta vatnaáætlun tók gildi í apríl 2022 og gildir til 2027. Framkvæmdir sem geta haft áhrif á vatnshlot Þegar framkvæmdir eða starfsemi geta haft áhrif á vatnshlot þarf að meta hvort þær geti komið í veg fyrir að umhverfismarkmið vatnshlotsins náist. Gera þarf svokallað áhrifamat á vatnshlot áður en leyfi eru veitt fyrir framkvæmdir eða starfsemi. Þar er metið hvort framkvæmdin/starfsemin geti komið í veg fyrir að umhverfismarkmið vatnshlots náist eða valdið því að ástand þess versni. Umhverfismarkmið vatnshlota eru lagalega bindandi. Upplýsingar birtar með vatnaáætlun Þær upplýsingar sem framkvæmdaraðilar setja fram í eyðublaðinu verða birtar óbreyttar í viðauka við drög að vatnaáætlun 2028–2033. Stofnunin leggur áherslu á að framkvæmd þarf ekki að vera tilgreind í vatnaáætlun til að síðar sé hægt að sækja um heimild til breytinga á vatnshloti. Hins vegar getur verið ávinningur af því að verkefni komi fram í áætluninni þar sem almenningi gefst þá kostur á að kynna sér þau og koma sjónarmiðum sínum á framfæri á kynningartíma áætlunarinnar. Skilafrestur Skilafrestur er til og með 31. október 2026. Upplýsingum skal skilað í gegnum stafrænt eyðublað á vef Umhverfis- og orkustofnunar. Lagagrunnur Endurskoðun vatnaáætlunar fer fram samkvæmt lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Samkvæmt 20. gr. laganna skal meðal annars gera grein fyrir fyrirhuguðum framkvæmdum, sjálfbærum umsvifum og breytingum á vatnshlotum sem kunna að hafa áhrif á ástand vatns. Nánari upplýsingar Fyrir frekar upplýsingar er hægt að senda fyrirspurn á netfangið vatn@uos.is.

Umhverfis- og orkustofnun kallar eftir tilnefningum til Bláskeljarinnar 2026. Tilgangur Bláskeljarinnar er að gefa lausnum sem stuðla að hringrásarhagkerfi verðskuldaða athygli. Sérstök áhersla er lögð á að verðlauna lausnir sem sýna hvernig hringrásarhagkerfið getur skapað raunveruleg tækifæri til verðmætasköpunar og betra samfélags um leið og dregið er úr auðlindanotkun, úrgangi og umhverfisáhrifum. Verðlaunin verða afhent af umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.  Bláskelin fær nýtt hlutverk  Í ár verður Bláskelin í fyrsta sinn veitt fyrir framúrskarandi lausnir á sviði hringrásarhagkerfisins. Áður var hún veitt fyrir lausnir sem drógu úr plastnotkun, en nú er leitað að bæði nýjum og rótgrónum lausnum sem halda verðmætum í hringrás – þvert á efnisflokka og geira.  Hverju leitum við að?  Við mat á tilnefningum verður meðal annars horft til:  Tengsla við hringrásarhagkerfið – hvernig lausnin stuðlar að betri nýtingu auðlinda með auknum líftíma, minni sóun og aukinni hringrás.  Nýsköpunargildis – hversu nýstárleg og framsækin lausnin er í íslensku samhengi.  Raunhæfni – hvort lausnin svari raunverulegri þörf, sé framkvæmanleg og hafi möguleika á að ná útbreiðslu.  Áhrifa – hvaða jákvæðu áhrif lausnin hefur á umhverfi, samfélag og auðlindanýtingu. Góðar lausnir þurfa ekki alltaf að vera nýjar. Stundum felst hugvitið í því að heimfæra lausnir sem hafa reynst vel erlendis, horfa til baka,  enduruppgötva það sem virkaði og laga það að þörfum framtíðarinnar. Við leitum því bæði að nýjum og framsæknum lausnum og rótgrónum verkefnum sem hafa þegar sýnt árangur.  Hver á skilið Bláskelina 2026?  Tilnefna má fyrirtæki, stofnun, einstakling eða samtök fyrir verkefni eða lausn á sviði hringrásarhagkerfisins. Aðilar geta bæði tilnefnt eigin verkefni og annarra.   Óskað er eftir því að stutt greinargerð fylgi með tilnefningunum.  Tekið er við tilnefningum út 20. október 2026.   

Svansdagar verða haldnir í þriðja sinn 23.-30. september 2026. Markmið Svansdaga er að gera Svansvottaðar vörur, þjónustu og byggingar sýnilegri og auðvelda fólki að velja lausnir sem uppfylla strangar kröfur fyrir heilsu, umhverfi og gæði. Framboðið af Svansvottuðum valkostum er fjölbreytt; allt frá hreinsiefnum, pappírsvörum og sápum, til prent- og ræstiþjónustu, mötuneyta og byggingaframkvæmda. Áreiðanlegar umhverfisvottanir skipta máli Niðurstöður kannana hafa sýnt að: 99% Íslendinga þekkja Svansmerkið. 91% treysta því að Svansvottuð vara/þjónusta sé góður kostur fyrir umhverfið. 87% segja að Svansvottun hjálpi þeim að velja umhverfisvænni kosti. Á sama tíma segjast 83% vera þreytt á að vörur séu markaðssettar „grænar“ án skýringa. Áreiðanlegar umhverfisvottanir skipta því verulegu máli. Þessi græna þreyta var kveikjan að fyrstu Svansdögunum. Það er þörf á því að lyfta Svansvottuðum vörum og þjónustu upp og hjálpa almenningi að velja umhverfisvænni kosti. Þeir eru einnig tækifæri fyrir fyrirtæki, stofnanir og aðra innkaupaaðila til að skoða hvernig hægt er að taka sjálfbærari ákvarðanir í rekstri án þess að fórna gæðum eða virkni.