Urðunarmarkmið í augsýn

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað 80 milljónum króna til 42 verkefna sem fela í sér innleiðingu áburðartækni til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og styðja við sjálfbærari framleiðsluhætti í landbúnaði. Áætlaður samanlagður samdráttur vegna verkefnanna nemur 1.007 tonnum CO₂-ígilda á ári. Það jafngildir um 18% af allri losun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar árið 2024, sem nam 5.700 tonnum CO₂-ígilda. Losun frá áburðarnotkun ræðst að megninu til af magni niturs sem borið er á tún og er aukin nákvæmni í dreifingu lykilatriði í að draga úr losun. Alls bárust 83 umsóknir um styrki að fjárhæð 282 milljónir króna. Við mat og forgangsröðun var lögð megináhersla á að styðja þau verkefni sem skila mestum samdrætti í losun á hverja styrkkrónu. GPS-tækni og niðurfellingarbúnaður reyndust almennt hagkvæmustu aðgerðirnar með tilliti til loftslagsáhrifa. Úthlutunin er liður í forgangsverkefnum ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum, sem Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, kynnti í september í fyrra. Í kjölfarið kynntu Jóhann Páll og Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, áform um styrki til markvissari og loftslagsvænni áburðarnotkunar í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Verkefnin fela meðal annars í sér kaup á GPS-stýrðum áburðardreifurum, búnaði til niðurfellingar áburðar og annarri tækni sem eykur nákvæmni við dreifingu og bætir nýtingu næringarefna.

Töluverðar breytingar áttu sér stað í raforkuvinnslu og stórnotkun árið 2025. Samhliða samdrætti í stórnotkun var staða miðlunarlóna ein sú besta á undanförnum fimm árum. Það hafði áhrif á stöðu heildsöluorkumarkaðarins og verðþróun. Þetta kemur fram í lokaútgáfu raforkuvísa fyrir árið 2025. Minni raforkuvinnsla Þrátt fyrir góða stöðu miðlunarlóna lækkaði vinnsla á milli ára. Það skýrist með breytingum í eftirspurn. Raforkuvinnsla í desember 2025 mældist 17% lægri en árið 2024. Nýting vatnsafls var um 65% af uppsettu afli og framleiðsla smávirkjana um 28 GWh. Stórnotkun dróst saman – almenn notkun stöðug Breytingarnar á eftirspurnarhliðinni voru mestar hjá stórnotendum. Stórnotkun var 993 GWh í desember 2025. Samdrátturinn tengdist fyrst og fremst tímabundnum rekstrarstöðvunum hjá hluta Norðuráls og hjá PCC BakkiSilicon. Notkun gagnavera fór vaxandi stöðugt yfir árið 2025 en var notkun samt sem áður lægri en á fyrra ári. Almenn notkun var stöðug og fylgdi svipuðu mynstri og undanfarin ár. Einnig má sjá að hluti notkunar hefur færst frá skerðanlegri orku yfir í forgangsorku. Það endurspeglar aukna áherslu á tryggt framboð raforku. Dreifi- og flutningskostnaður hækkaði Í gjaldskrárhluta Raforkuvísa sést að umreiknaður dreifikostnaður á mánuði fyrir dæmigert heimili í desember var um: 6,3 þús. kr. í þéttbýli 10,5 þús. kr. í dreifbýli Kostnaðurinn hefur hækkað frá fyrra ári, bæði vegna almennrar þróunar í gjaldskrám og vegna hærri flutningskostnaðar sem endurspeglast í dreifikerfinu. Flutningsgjöld hækkuðu skarpt í upphafi árs 2025 fyrir bæði almenna notendur og stórnotendur. Helsta skýringin var endurgreiðsluþörf vegna innheimtu ólögmæts innmötunargjalds. Þá vógu einnig þungt fjárfestingaþarfir vegna nýrra og umfangsmikilla framkvæmda hjá sérleyfisfyrirtækjum. Gjaldskrá flutningsfyrirtækisins lækkaði þó aftur í upphafi árs 2026. Heildsala lækkaði - smásala fylgdi ekki Heildsöluverð raforku lækkaði þegar leið á árið. Stundarmánaðarverð lækkaði umtalsvert milli ára. Helstu ástæður voru góð staða miðlunarlóna og minni stórnotkun. Þrátt fyrir lækkun á heildsölumarkaði hækkaði lægsta smásöluverð milli ára. Skýringarnar liggja meðal annars í því að: Virk samkeppni á smásölumarkaði er takmörkuð. Jafnframt hafa smásalar í auknum mæli tryggt stóran hluta af væntri orkuþörf lengra fram í tímann, á tímabili sem einkenndist af óvissu um framboð og raforkuöryggi. Eldri og ódýrari samningar í gegnum aflþjónustu Landsvirkjunar, sem höfðu haldið niðri heildarkostnaði smásölufyrirtækja, runnu út. Niðurstaðan er sú að smásöluverð hefur ekki lækkað í sama mæli og heildsöluverð, þrátt fyrir betri stöðu á heildsölumarkaði þegar líður á árið.

Umhverfis- orku- og loftslagsráðherra skrifaði á dögunum undir breytingu á reglugerð nr. 1400/2020 um mengaðan jarðveg þar sem gerðar voru breytingar á viðaukanum með reglugerðinni. Viðmiðunargildum breytt Í umræddum viðauka eru viðmiðunargildi fyrir mengaðan jarðveg og gerðar voru breytingar á viðmiðunargildum fyrir kóbalt, kopar, vanadíum, PAH. Á sama tíma var bætt inn viðmiðunargildum fyrir króm IV og PFAS. Uppfærðar leiðbeiningar Stofnunin mun gefa út uppfærðar leiðbeiningar um viðmiðunarmörk fyrir mengaðan jarðveg. Nálgast má nýja viðaukann hér til hægri.

Í dag er alþjóðlegi vasaskrímsladagurinn (e. International Pokémon Day), en vasaskrímslin fagna 30 ára afmæli! Dagurinn er haldinn hátíðlegur í tilefni upprunalegu tölvuleikjanna, sem komu út 27. febrúar árið 1996. Síðan þá hafa vasaskrímslin notið gífurlegra vinsælda á heimsvísu í formi tölvuleikja, leikfanga og safngripa.