Staða fráveitumála
Nýjasta stöðuskýrsla um fráveitumál
Skýrsla um stöðu fráveitumála á Íslandi fyrir árið 2024 kom út í nóvember 2025. Helstu niðurstöður eru í frétt um útgáfuna.
Stöðuskýrsla 2022
Skýrslan byggir á gögnum frá heilbrigðiseftirlitum, Umhverfis- og orkustofnun og rekstraraðilum um allt land. Gögnum er safnað saman frá þéttbýlum sem losa meira en 2.000 persónueiningar sem eru 29 talsins og ná yfir 89% íbúa landsins.
Helstu breytingar milli ára
Tvö þéttbýli uppfylla ákvæði um hreinsun í samræmi við reglugerð nr. 798/1999 um fráveitur og skólp. Þéttbýlin losa minna en 10.000 persónueiningar í sjó sem gerir það að verkum að hreinsikröfur eru ákveðnar miðað við aðstæður og samþykktar af heilbrigðisnefnd. Í báðum tilfellum er um grófhreinsun að ræða (Borgarnes og Dalvík).
Fleiri þéttbýli vinna nú að því að skilgreina viðtaka síður viðkvæman þar sem það á við. Endurmat á að fara fram á fjögurra ára fresti en skortur hefur verið á að sveitarfélög sækist eftir slíkri samþykkt. Níu þéttbýli eiga þess kost að beita eins þreps hreinsun í stað tveggja þrepa og sjö þeirra hafa þegar fengið viðtaka skilgreindan sem síður viðkvæman eða eru í ferli við slíka vinnu.
Til að auðvelda innleiðingu og eftirfylgni ákvæða laga og reglugerða hefur Umhverfis- og orkustofnun gefið út ýmiskonar leiðbeiningar í samstarfi við ýmsa aðila svo sem heilbrigðiseftirlit, sveitarfélög, fráveitur og fleiri.
- Leiðbeiningar um útreikninga á magni skólps frá þéttbýlum ásamt útreikniskjali.
- Leiðbeiningar um skilgreiningu fyrir síður viðkvæma viðtaka.
- Leiðbeiningar um eftirlitsmælingar í hreinsistöðvum og vöktun í viðtaka.
- Leiðbeiningar um minni fráveitur (lítillegar uppfærðar leiðbeiningar koma út árið 2024).
- Samræmd starfsleyfisskilyrði fyrir fráveitur (eins þreps hreinsistöðvar, tveggja þrepa hreinsistöðvar, ítarleg hreinsun og viðeigandi hreinsun).
- Leiðbeiningar fyrir losunarstaði ferðasalerna.
- Kortasjá fráveitu er í þróun, hægt er að sjá staðsetningar útrása, hreinsistöðva og ferðasalerna á korti. Unnið verður áfram með kortasjána til að tryggja sem besta upplýsingagjöf.
- Leiðbeiningar um olíuskiljur munu koma út á fyrri hluta ársins 2024.
Eldri stöðuskýrslur
Stöðuskýrsla á tveggja ára fresti
Á tveggja ára fresti tekur Umhverfis- og orkustofnun saman upplýsingar um stöðu skólpmála á Íslandi, í samstarfi við heilbrigðiseftirlit, sveitarfélög og rekstraraðila fráveitna. Heilbrigðisnefndir um allt land taka saman upplýsingar hvert frá sínu svæði og skila þeim til Umhverfis- og orkustofnunar.
Upplýsingunum er síðan skilað til Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA).
Hlutverk sveitarfélaga og heilbrigðisnefnda
Sveitarfélög bera ábyrgð á uppbyggingu fráveitna og skulu koma á fót og reka sameiginlega fráveitu í þéttbýli, samanber lög nr. 9/2009 um uppbyggingu og rekstur fráveitna.
Eigendur fráveitna eru ábyrgir fyrir því að losun frá þeim sé í samræmi við ákvæði reglugerðar nr. 1450/2025 um fráveitur og skólphreinsun og skilyrði sem sett hafa verið í starfsleyfi viðkomandi fráveitu.
Heilbrigðisnefndir sveitarfélaga eru starfsleyfisveitendur fyrir fráveitur, útrásardælustöðvar og skólphreinsistöðvar, samanber reglugerð nr. 550/2008 um losun frá atvinnurekstri og mengunarvarnaeftirlit. Heilbrigðisnefndir hafa eftirlit með fráveitum og skulu gera nauðsynlegar ráðstafanir til þess að skólp verði hreinsað í samræmi við reglugerð um fráveitur og skólphreinsun.
Heilbrigðisnefndir skulu annast eftirlit með fráveituvatni og losun frá skólphreinsistöðvum fyrir þéttbýli nema þær feli rekstraraðila það í starfsleyfi (innra eftirlit). Nefndirnar geta beitt þvingunarúrræðum til að knýja fram ráðstafanir samkvæmt reglugerðinni í samræmi við ákvæði laga nr. 7/1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir.
Var efnið hjálplegt?
Hjálpaðu okkur að bæta gæði efnisins
