Merki Umhverfis- og orkustofnunar

Beiuș stefnir á að verða fyrsta 100% jarðhitaborg Rúmeníu með stuðningi Íslands

Áin Beius í Rúmeníu
Beiuș í Rúmeníu.

Nýlega lauk sex mánaða rannsóknarverkefninu „Tækniþróun hitaveitunnar í Beiuș“, undir stjórn Umhverfis- og orkustofnunar í samstarfi við bæinn Beiuș í Rúmeníu, Arctic Green í Ungverjalandi og Háskólann í Cluj-Napoca í Rúmeníu. Verkefnið leiddi í ljós að unnt er að auka nýtingu jarðhita til að hita öll hús í bænum, sem nú þegar nær til 70% bygginga. Auk þess er mögulegt að nýta jarðhita einnig í atvinnulífi t.d. í fiskeldi, þurrkun og ferðaþjónustu. Verkefnið var styrkt af Uppbyggingarsjóði EES sem Innovation Norway annaðist.

Samstarf og markmið

Verkefnið byggði á sérfræðiþekkingu frá Íslandi og Mið-Evrópu. Umhverfis- og orkustofnun annaðist verkefnisstjórn, bærinn Beiuș sá um staðbundin atriði, s.s. aðgengi að gögnum og samráð við innlenda hagsmunaaðila. Fyrirtækið Arctic Green í Ungverjalandi vann svo tækniúttekt og hagkvæmnismat, og Háskólinn í Cluj-Napoca lagði áherslu á hönnun og útfærslu hitadælukerfa og fjarvöktun.

Markmiðið var að greina jarðhitageyminn nánar, auka skilvirkni hitaveitukerfisins og skoða nýja tækni, m.a. varmadælur og endurnýtingu frárennslis í atvinnustarfsemi.

Helstu niðurstöður og tillögur

  • Þörf er á að bora tvær nýjar vinnsluholur og allt að fimm niðurdælingarholur.
  • Setja þarf upp varmadælur sem skila 7 MW viðbótarafköstum.
  • Endurnýja þarf pípulagnir og einangra byggingar betur.
  • Byggja ætti hitageymslur til að jafna álag.

Framtíðarsýn Beiuș

Verkefnið er framhald af svipuðu verkefni frá 2017, sem unnið var í samstarfi Orkustofnunar, bæjarins Beiuș, verkfræðistofunnar Mannvits í Ungverjalandi, ISOR og Árna Gunnarssonar. Nú er markmiðið að nýta jarðhita ekki aðeins til húshitunar, heldur einnig í atvinnulífi bæjarins t.d. í fiskeldi, þurrkun og ferðaþjónustu. Meðal nýrra verkefna er vatnagarðurinn Aquapark Beiuș, sem hitaður verður upp með jarðhita.

Ávarp bæjarstjóra

Á lokaráðstefnu lagði bæjarstjórinn Gabriel Popa áherslu á góða reynslu og mikilvægi samstarfs við Ísland:

„Við stefnum að því að verða fyrsta 100% jarðhitaborg Rúmeníu. Þessi umbreyting hefði ekki verið möguleg án íslensks stuðnings.“

Hann þakkaði sérstaklega öllum þeim sem komu að verkefninu fyrir vel unnin störf og sérstaklega verkefnisstjóra verkefnisins, Baldri Péturssyni, fyrir samstarfið bæði 2017 og 2025.

Image

Samstarfsaðilar rannsóknarverkefnisins.

Verkefnastjórn og styrkir

Stjórnandi verkefnisins var Baldur Pétursson fyrir hönd Umhverfis- og orkustofnunar.

Samstarfsaðili verkefnisins var bærinn Beius og þeir sem stjórnuðu verkefninu fyrir hönd sveitarfélagsins voru Gabriel Catalin POPA, Zamfir TODOR og Serban DAN.

Sérfræðingar í jarðhitaauðlindum og höfundar skýrslunnar hjá Artic Green voru Attila Nagy, Marcell Csörgics, Enikő Mérész, Krisztián István Vörös, Zsófia Hagymási, Petra Kiss og Viktor Hava, í samvinnu við verkefnisstjóra og samstarfsaðila verkefnisins.

Prófessor Mugur Balan, stýrði skýrslu Háskólans í Cluj-Napoca,í Rúmeníu.

Verkefnið var styrkt af Innovation Norway í Rúmeníu, fyrir hönd Uppbyggingarsjóðs EES.

Fleiri fréttir

Skoða
22. október 2026
Loftslagsdagurinn 2026 fyrstur íslenskra viðburða til að hljóta Svansvottun
Loftslagsdagurinn 2026 er fyrsti viðburðurinn á Íslandi sem hlýtur Svansvottun. Markmið Svansvottuninnar er að draga úr umhverfisáhrifum viðburðarins. Gestir Loftslagsdagsins geta meðal annars gætt sér á lífrænum veitingum og nýtt Hopp sér að kostnaðarlausu til að komast til og frá viðburðinum. Loftslagsdagurinn fer fram þann 28. október í Svansvottuðu ráðstefnurými Hörpu. Hvað felst í Svansvottun Loftslagsdagsins? Svansvottun Loftslagsdagsins 2026 staðfestir að viðburðurinn uppfyllir metnaðarfullar kröfur um umhverfisáhrif og sjálfbærni. Þegar viðburðir eru Svansvottaðir er rýnt í alla þætti í skipulagningu og framkvæmd þeirra sem geta haft neikvæð áhrif á umhverfið. Skipuleggjendur viðburða þurfa að uppfylla fjölbreyttar kröfur til þess að minnka orkunotkun, losun gróðurhúsalofttegunda, sóun, úrgang og notkun skaðlegra efna. Dæmi um aðgerðir á Loftslagsdaginn 2026: Aukið framboð af lífrænum hráefnum og grænmetis- eða grænkeraveitingum eru á boðstólnum, fjölda rétta haldið í lágmarki til þess að minnka matarsóun og enginn einnota borðbúnaður. Lokaðir kælar á veitingasvæði til að minnka orkunotkun. Orkusparandi hljóð- og myndkerfi. Endurhlaðaðanlegar rafhlöður í rafmagnstækjum. Takmörkun á útprentuðum ráðstefnugögnum og strangar kröfur um gjafapoka eða annan varning. Endurnýtanlegar skreytingar. Umhverfisvottaður salernispappír og ræstivörur. Sýnileg og vel merkt flokkunaraðstaða fyrir þátttakendur og starfsfólk. Gestir Hoppa á viðburðinn Allir gestir á Loftslagsdaginn 2026 hafa kost á því að nota rafskutlur eða rafmagnsbíla frá Hopp til þess að komast til og frá Hörpu án endurgjalds. Stór liður í Svansvottunarferli viðburða er að innleiða aðgerðir sem minnka losun gróðurhúsalofttegunda. Einn af möguleikunum til að ná því markmiði er að bjóða þátttakendum frímiða í almenningssamgöngur. Mörg tækifæri til umbóta á ráðstefnum og fundum Mikill fjöldi ráðstefna og stórra funda er haldinn á Íslandi á ári hverju. Umhverfisáhrif viðburðanna geta verið talsverð og það eru fjölmörg tækifæri til umbóta. Væri til dæmis hægt að sleppa óþarfa gjafapokum? draga úr prentun dagskráa og bæklinga? minnka magn matar og drykkja til að draga úr matarsóun? hvetja þátttakendur til að velja umhverfisvænni ferðamáta? Með því að skoða og fjalla um umhverfisáhrif viðburða eykst vitund starfsfólks og gesta, fyrirtæki geta bætt ímynd sína og það skapar eftirspurn í samfélaginu eftir þjónustu og lausnum sem taka mið af umhverfinu. „Það er mikilvægt fyrir okkur hjá Umhverfis- og orkustofnun að sýna gott fordæmi og halda umhverfisvænni viðburði. Svansvottunarferlið reyndist frábært verkfæri á þessari vegferð. Nú skorum við bara á aðrar stofnanir og fyrirtæki að gera það sama“ segir Sigurður Ingi Friðleifsson, sviðsstjóri loftslags og orkuskipta. Umhverfisvænna viðburðahald í Hörpu Loftslagsdagurinn 2026 fer fram í Hörpu. Ráðstefnurými hússins hlaut Svansvottun árið 2022 og lagði þar með grunn að umhverfisvænna viðburðarhaldi á Íslandi. Um Loftslagsdaginn 2026 Loftslagsdagurinn 2026 fer fram 28. október kl. 9–14 í Norðurljósasal Hörpu og í beinu streymi. Dagskrá og skráning eru á loftslagsdagurinn.is. Þema dagsins í ár er öryggi og loftslagsmál og verður meðal annars fjallað um tengsl loftslagsbreytinga við samfélagsöryggi, fæðuöryggi og orkuöryggi. Loftslagsdagurinn er haldinn í fjórða sinn árið 2026 og er vettvangur fyrir almenning, atvinnulíf, stjórnvöld, vísindasamfélagið og aðra sem vilja fræðast um stöðu og áskoranir í loftslagsmálum. Hvað er Svanmerkið? Svansmerkið er opinbert umhverfismerki Norðurlandanna sem tekur til alls lífsferils vöru og þjónustu. Svansvottuð vara er betri fyrir umhverfið og heilsuna. Svansvottun er auðveld leið til að miðla umhverfisstarfi fyrirtækis og sendir neytendum skýr skilaboð um að fyrirtækið vinni markvisst að því að draga úr umhverfisáhrifum í öllum lífsferli vörunnar. Svansmerkið er áreiðanleg vottun sem 93% Íslendinga þekkja.
14. október 2026
Breytingar á styrkjum til kaupa á hreinorkubílum
Nýjar reglur um styrki til kaupa á hreinorkubílum taka gildi 1. nóvember 2026. Þá lækkar styrkur til kaupa á nýjum rafknúnum fólksbílum úr 500.000 kr. í 400.000 kr. og hámarksverð styrkhæfra fólksbíla lækkar úr 10 milljónum króna í 8 milljónir króna. Reglugerð nr. 1090/2026 um Loftslags- og orkusjóð var birt í Stjórnartíðindum 13. október og tekur gildi 1. nóvember 2026. Hún leysir af hólmi reglugerð nr. 1566/2024 og tekur til allrar starfsemi sjóðsins. Helstu breytingar Lægri styrkur til fólksbíla. Frá og með 1. nóvember 2026 verður styrkur til kaupa á nýjum fólksbíl (M1) 400.000 kr. í stað 500.000 kr. Lægra verðþak fyrir fólksbíla. Eftir 1. nóvember 2026 verða fólksbílar sem kosta meira en 8 milljónir króna ekki styrkhæfir. Áður var hámarkið 10 milljónir króna. Lægri styrkur til bíla sem hafa áður verið skráðir erlendis. Bílar sem eru nýskráðir á Íslandi innan 12 mánaða frá fyrstu skráningu erlendis geta fengið allt að 320.000 kr. í stað 400.000 kr. Styrkir til sendibíla óbreyttir. Styrkur til sendibíla (N1) verður áfram 500.000 kr. og verðþakið 10 milljónir króna. Umsóknir vegna minni vörubíla færast á Ísland.is. Frá 1. janúar 2027 verður hægt að sækja um styrk vegna vörubíla í flokki N2 (3,5 til 7 tonn) á Ísland.is. Takmarkanir á útflutningi styrktra bíla. Óheimilt verður að flytja styrkt ökutæki úr landi innan þriggja ára frá því styrkur er veittur. Sé það gert getur sjóðurinn krafist endurgreiðslu. Hvað ræður styrkfjárhæðinni? Styrkfjárhæðin fyrir fólksbíla og sendibíla miðast við þann dag sem umsókn er samþykkt eftir nýskráningu bílsins. Umsóknir sem eru samþykktar fyrir 1. nóvember 2026 fá því styrk samkvæmt eldri reglum, að því gefnu að öll skilyrði séu uppfyllt. Áfram gildir að sækja þarf um styrk innan 12 mánaða frá nýskráningu, að hvert ökutæki er aðeins styrkt einu sinni og að styrkurinn er greiddur skráðum aðaleiganda.
6. október 2026
Drekasvæðið - Samantekt á niðurstöðum rannsókna
Umhverfis- og orkustofnun telur litlar líkur á að olía eða gas finnist í vinnanlegu magni á Drekasvæðinu norðaustur af Íslandi. Þetta er niðurstaða yfirferðar stofnunarinnar á áratugalöngum rannsóknum á svæðinu og er í samræmi við fyrri niðurstöður þeirra aðila sem hafa rannsakað svæðið. Drekasvæðið er hluti af Jan Mayen hrygg, sem liggur frá Jan Mayen í suður og inn fyrir íslenska lögsögu. Svæðið hefur lengi vakið áhuga almennings og atvinnulífs. Þar hefur verið talið að kunni að leynast jarðlög sem eru sambærileg þeim sem geyma olíu og gas á norska landgrunninu og er einnig að finna á austurströnd Grænlands. Á undanförnum árum hafa nokkur olíufélög rannsakað svæðið á grundvelli sérleyfa sem íslensk stjórnvöld veittu. Félögin framkvæmdu meðal annars hljóðendurvarpsmælingar, segulmælingar og aðrar jarðeðlisfræðilegar rannsóknir til að meta möguleika á olíu- og gaslindum. Flóknari jarðfræði en áður var talið Niðurstöður rannsókna benda til þess að jarðfræði svæðisins sé mun flóknari en áður hafði verið gert ráð fyrir. Þykk basaltlög, mikil eldvirkni og umfangsmiklar brotahreyfingar í jarðskorpunni gera erfitt að greina eldri jarðlög sem gætu innihaldið kolvetni. Jafnframt benda niðurstöður til þess að þau jarðlög sem hugsanlega hafa myndað eða geymt olíu og gas hafi orðið fyrir verulegum áhrifum jarðfræðilegra ferla í gegnum tíðina. Öll félögin sem fengu leyfi á svæðinu skiluðu þeim að lokum inn án þess að ráðast í rannsóknarboranir. ÍSOR staðfestir niðurstöðurnar Umhverfis- og orkustofnun fól ÍSOR að fara yfir gögn leyfishafanna og leggja fram sjálfstætt mat. ÍSOR komst að þeirri niðurstöðu að eldvirkni og hreyfingar í jarðskorpu hefðu líklega raskað mögulegum olíu- og gaslindum á stórum hluta Drekasvæðisins. Að mati stofnunarinnar eru meiri líkur á varðveislu kolvetna norðar á Jan Mayen hrygg en innan Drekasvæðisins sjálfs. Enn er óvissa til staðar Umhverfis- og orkustofnun bendir á að engin rannsóknarhola hafi verið boruð á svæðinu. Því sé ekki hægt að útiloka með fullri vissu að þar sé að finna olíu eða gas. Stofnunin telur þó að fyrirliggjandi gögn bendi til þess að líkurnar á vinnanlegum kolvetnislindum séu mjög litlar. Til að draga verulega úr þeirri óvissu sem enn er til staðar þyrfti að bora djúpa rannsóknarholu, líklega á bilinu 3 til 6 kílómetra djúpa, með það fyrir augum að kanna gerð, eðli og ástand jarðlaga á svæðinu. Gögn verða gerð aðgengileg Með gagnsæi að leiðarljósi áformar Umhverfis- og orkustofnun að gera gögn sem safnast hafa á rannsóknatímanum aðgengileg vísindasamfélaginu og almenningi eftir því sem lög heimila. Jafnframt mun stofnunin undirbúa reglur og viðmið um afhendingu rannsóknar- og mæligagna til þeirra aðila sem hafa áhuga á að rannsaka svæðið nánar. Í ljósi þeirrar þekkingar sem nú liggur fyrir telur Umhverfis- og orkustofnun ekki forsendur fyrir því að auglýsa eftir umsóknum um ný leyfi til rannsókna eða vinnslu kolvetnis á Drekasvæðinu.

Kennitala: 700924-1650

Akureyri

Rangárvellir 2, hús 8, IS-603

Egilsstaðir

Tjarnarbraut 39B, IS-700

Reykjavík

Suðurlandsbraut 24, IS-108

Selfoss

Austurvegur 20, IS-800