21. maí 2026

Sólarorka sem hluti af lausninni

*Á Garði í Eyjafjarðarsveit er búið að setja upp sólarsellur með góðum árangri.*

HYBES - nýtt evrópskt tilraunaverkefni sýnir að sólarorka getur gegnt mikilvægu hlutverki í orkuskiptum á Íslandi. Sérstaklega á afskekktum svæðum og utan raforkukerfisins.

Fjölbreytt verkefni sýna árangur

Orkusetur Umhverfis- og orkustofnunar úthlutaði samkeppnisstyrkjum til uppsetningar sólarsella árið 2024. Þar var lögð áhersla á verkefni sem draga úr eigin raforkunotkun og minnka losun. Mikil aðsókn var að styrkjunum og vegna takmarkaðs fjármagns fengu verkefni í dreifbýli eða utan samveitna úthlutun.

Verkefni sem hafa hlotið styrki sýna verulegan árangur:

Minni olíunotkun og þar með minni losun gróðurhúsalofttegunda.
Aukið orkuöryggi og sjálfbærni í afskekktum byggðum.
Hagkvæmari orkulausnir utan raforkukerfis.

Raunverulegur ávinningur af sólarsellum á Íslandi

Dæmi um raunverulegan ávinning af verkefnum sem hlutu styrk á Íslandi:

Sjálfbærari rekstur - Garður í Eyjafjarðarsveit

Á býlinu er umfangsmikil mjólkurframleiðsla með um 150 mjólkurkýr auk annarra gripa. Árleg raforkunotkun er um 340.000 kWh. Settur var upp 43,5 kW sólorkubúnaður á þökum útihúsa sem áætlað er að framleiði um 12.400 kWh á ári. Kerfið gerir búinu kleift að framleiða hluta raforku sinnar sjálft, draga úr rekstrarkostnaði og draga úr þörf fyrir dísilrafstöð.

Minni þörf á dísilrafstöð - Akureyjar í Breiðafirði

Á eyjunni fer fram æðardúnsöflun sem áður fyrr reiddi sig alfarið á dísilrafstöð, þar sem olíunotkun var allt að 40–50 l/dag). Með uppsetningu sólorkukerfi og rafhlöðu hefur olíunotkun minnkað í um 6 l/dag og á góðum dögum er hægt að sleppa dísilrafstöð alveg. Þetta hefur bæði lækkað kostnað, aukið þægindi og dregið verulega úr umhverfisáhrifum.

Minni gasnotkun - Sumarhúsasvæði á Illugastöðum á Vestfjörðum

Þetta svæði er staðsett utan raforkukerfis. Orkuþörf á svæðinu hefur aukist, til dæmis vegna aukinna rafbílavæðingar. Með uppsetningu á 3kW sólarorkukerfi hefur tekist að draga úr gasnotkun og bæta aðgengi að rafmagni fyrir sumartímann.

Læra af sjálfbærri kennslustofu

Liður í HYBES verkefninu er samstarf Orkuseturs við Verkmenntaskólann á Akureyri (VMA) og Rafmennt. Samstarfið leggur grunn að nýrri verkmenntun í uppsetningu og rekstri sólorkukerfa á Íslandi. Nemendur í VMA læra réttu handtökin af raunverulegum kerfum í sjálfbærri kennslustofu í skólanum. Kennslustofan er knúin af sól og vindi ásamt rafhlöðu

Móta ramma fyrir nýtingu sólarorku

Í gegnum HYBES hefur Orkusetur unnið markvisst að því að móta skýrari ramma fyrir nýtingu sólarorku á Íslandi.

Reynslan úr verkefninu hefur sýnt að:

Sólarorka er raunhæfur kostur til eigin notkunar á Íslandi, þó afhending umframorku inn á kerfið sé enn í þróun.
Blönduð orkukerfi eru lykilatriði við norðlægar aðstæður.
Markviss stjórnsýsla, tæknimenntun og hvatar til uppsetningar eru forsenda hraðari orkuskipta.

Um HYBES verkefnið

HYBES er alþjóðlegt þróunar- og rannsóknarverkefni sem kannar blönduð orkukerfi sem samþætta endurnýjanlega orkugjafa og orkugeymslutækni til að veita sjálfbærar orkulausnir fyrir samfélög á norðurslóðum. Þátttakendur í verkefninu eru:

Færeyjar: Umhverfisstofnun Færeyja.

Írland: Sveitarfélagið Cork, University College Cork og Secure and Fix It Enterprises.

Ísland: Orkusetur / Umhverfis- og orkustofnun.

Noregur: Nordland Research Institute (leiðir verkefnið), sveitarfélagið Bodø.

Svíþjóð: Umeå borg, Umeå University.