Raforkuvísar í september 2026: Vaðölduver tekið í notkun og stórnotkun áþekk því sem var fyrir ári

Undanfarna mánuði hefur Umhverfis- og orkustofnun unnið að uppfærslu verkefnisins Græn skref í ríkisrekstri. Markmiðið er að einfalda verkefnið, gera það aðgengilegra og styðja enn betur við skilvirkt umhverfisstarf ríkisstofnana. Uppfærðir gátlistar Verkefnið byggir á fimm skrefum með aðgengilegum gátlista fyrir hvert skref. Allar aðgerðir á gátlistunum hafa nú verið endurskoðaðar með áherslu á að auðvelt sé að mæla árangur og fylgja aðgerðunum eftir. Ný heimasíða Heimasíða verkefnisins, graenskref.is, hefur einnig verið uppfærð. Þar má finna nýju gátlistana ásamt gagnlegum upplýsingum og leiðbeiningum um verkefnið. Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra lauk fimmta skrefinu Í september 2026 náði Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra þeim áfanga að ljúka fimmta og síðasta skrefi Grænna skrefa, samkvæmt nýuppfærðum gátlistum.

Yfir 600 manns tóku þátt í Loftslagsdeginum 2026 sem haldinn var í Hörpu 28. október. Þema dagsins var öryggi og loftslagsbreytingar, með áherslu á tengsl loftslagsmála við samfélagsöryggi, fæðuöryggi og orkuöryggi. Í fyrsta sinn var ný nálgun notuð við kynningu á tölum um losun gróðurhúsalofttegunda, þar sem losun og aðgerðir til að draga úr henni voru ræddar í sama erindi. Loftslagsdagurinn hlaut jafnframt Svansvottun og varð þar með fyrsti Svansvottaði viðburðurinn á Íslandi. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, flutti ávarp. Fyrirlesarar komu víða að, meðal annars úr stjórnsýslunni, atvinnulífinu, háskólasamfélaginu og hagsmunasamtökum. Nokkrir starfsmenn Umhverfis- og orkustofnunar fluttu erindi og miðluðu þekkingu sinni á viðfangsefnum dagsins. Rúmlega 300 þátttakendur voru í Norðurljósasal Hörpu og annar eins fjöldi fylgdist með í streymi. Hraðar, hærra, sterkar - saman! Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar, setti Loftslagsdaginn. Í ávarpi sínu vitnaði hann í orð Andra Snæs Magnasonar á Degi íslenskrar náttúru í september 2026: „Þú verndar aðeins það sem þú elskar, elskar aðeins það sem þú þekkir, þú þekkir aðeins það sem þér er kennt.“ Gestur tók undir þessi orð og benti á mikilvægi þess að miðla þekkingu og traustum gögnum um stöðu Íslands í loftslagsmálum. Slík gögn styðja við upplýsta ákvarðanatöku, en þau ein og sér duga ekki. Við þurfum að gera meira og hraðar til að vernda það sem okkur þykir vænt um gegn áhrifum loftslagsbreytinga. Hann lauk ávarpinu með því að hvetja þátttakendur til að sækja innblástur í einkunnaorð Ólympíuhreyfingarinnar: Hraðar, hærra, sterkar - saman! Gestur Pétursson, forstjóri Umhverfis- og orkustofnunar. Ísland, best í heimi? Birgir Urbancic Ásgeirsson, sérfræðingur í teymi losunarbókhalds hjá Umhverfis- og orkustofnun, og Elín Björk Jónasdóttir, sérfræðingur á skrifstofu loftslagsmála í umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu, fluttu sameiginlegt erindi um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi og stöðu aðgerða í loftslagsmálum. Þetta var í fyrsta sinn sem þessir tveir þættir voru teknir saman í einu erindi, annars vegar þróun losunar gróðurhúsalofttegunda og hins vegar aðgerðir sem ráðist hefur verið í til að draga úr henni. Birgir og Elín fjölluðu um stöðu losunar og aðgerða á myndrænan og lifandi hátt. Meðal þess sem kom fram í erindinu var: Ísland hefur náð mikilvægum árangri í loftslagsmálum, sérstaklega í raforkuframleiðslu og húshitun. Orkuskipti, minni olíunotkun fiskiskipa og minni urðun lífræns úrgangs á síðustu árum hafa einnig skilað árangri. Losun er enn mikil vegna landnotkunar, fyrst og fremst frá framræstu landi. Endurheimt votlendis er einföld og hagkvæm loftslagsaðgerð sem hefur jafnframt ávinning fyrir líffræðilega fjölbreytni. Spár gera ráð fyrir hægum samdrætti í sumum geirum og aukin umsvif geta vegið á móti þeim árangri sem næst. Tölurnar í erindinu byggðu á nýjum bráðabirgðatölum um losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi sem komu út í september 2026. Hörn Halldóru- og Heiðarsdóttir lagði áherslu á orkuskipti og orkunýtni til að stuðla að orkuöryggi. Hvað ef ekkert olíuskip kæmi til Íslands næstu 30 daga? Hörn Halldóru- og Heiðarsdóttir, sérfræðingur í teymi orkuskipta og orkunýtni hjá Umhverfis- og orkustofnun, velti þessari spurningu upp í erindinu: Leitum ekki langt yfir skammt - orkuskipti í þágu orkuöryggis. Rúmlega fjórðungur af orkunotkun Íslendinga kemur frá innfluttri olíu og engar neyðarbirgðir eru til af olíu hér á landi. Hörn lagði því áherslu á að orkuskipti skipti ekki aðeins máli fyrir loftslagið heldur einnig fyrir öryggi þjóðarinnar. Með því að draga úr olíunotkun minnkum við jafnframt viðkvæmni gagnvart stríðsátökum, röskun á aðfangakeðjum og verðsveiflum. Hún fjallaði einnig um mikilvægi orkunýtni og tók dæmi um árangur styrkja Loftslags- og orkusjóðs til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum. Þar fengu 16 garðyrkjubændur styrk til að skipta yfir í orkunýtnari LED-lýsingu. Raforkusparnaðurinn jafngilti árlegri raforkunotkun um 6.000 rafbíla, sem er svipaður fjöldi og nýskráðir rafbílar á Íslandi árið 2025. Orkuöryggi er loftslagsmál Hanna Björg Konráðsdóttir, skrifstofustjóri Raforkueftirlitsins, greindi frá því að orkuöryggi væri svo sannarlega loftslagsmál. Þegar raforkuafhending bregst getur þurft að grípa til olíu, jafnvel þótt raforkukerfið byggist að mestu á endurnýjanlegum orkugjöfum. Hanna tók dæmi um skerðingu í raforkuafhendingu hjá Orkubúi Vestfjarða árið 2024. Afleiðingarnar voru þær að brenna þurfti 4,2 milljónum lítra af olíu. Því þarf að horfa til raunverulegs afhendingaröryggis raforku, ekki aðeins hvaðan orkan kemur. Jafnframt þarf að tryggja að nýjar tæknilausnir, svo sem orkugeymslur og sólarrafhlöður, styðji við aukið framboð orku og sveigjanleika í kerfisinu. Hanna Björg Konráðsdóttir, skrifstofustjóri Raforkueftirlitsins. Hanna lagði áherslu á að Ísland byggi yfir sterkum grunni í vatnsafli og jarðvarma en þyrfti að halda áfram að efla orkuöryggi með þremur þáttum: Mati á áhættu sem greinir hættu áður en hún leiðir til orkuskorts. Skýrum reglum um hvernig bregðast eigi við þegar orkuöryggi er ógnað. Orkumarkaði þar sem allir geta lagt sitt af mörkum, allt frá stórum orkufyrirtækjum til einstaklinga og smærri orkuframleiðenda. Sigríður Hagalín og Andri Snær hristu upp í salnum Rithöfundarnir Sigríður Hagalín Björnsdóttir og Andri Snær Magnason fluttu eftirtektarverð erindi á Loftslagsdaginn. Sigríður flutti hugvekju í málstofunni um fæðuöryggi og sagði frá kveikjunni að bók sinni Eyland, sem kom út árið 2016. Bókin fjallar um það sem gerist þegar Ísland einangrast skyndilega frá umheiminum og engar vörur, lyf eða eldsneyti berast til landsins. Andri Snær flutti lokaorð dagsins. Hann ræddi meðal annars þau viðmiðaskipti sem þurfa að eiga sér stað svo við förum að hanna samfélög upp á nýtt í takt við breytt loftslag. Andri Snær flutti áhrifarík lokaorð. Fyrsti Svansvottaði viðburðurinn á Íslandi Loftslagsdagurinn 2026 er fyrsti viðburðurinn á Íslandi sem hlýtur Svansvottun. Markmið vottunarinnar er að draga úr umhverfisáhrifum viðburðarins. Gestir gátu meðal annars notið lífrænna grænmetisveitinga og nýtt sér ókeypis ferð með Hopp til og frá Hörpu. Guðrún Lilja Kristinsdóttir, framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi, og Rakel Lárusdóttir, sérfræðingur á fasteigna- og umhverfissviði Hörpu, ræddu um Svansvottun viðburða. Þar kom meðal annars fram að Harpa hefði hlotið Svansvottun sem ráðstefnurými árið 2022. Rakel sagði viðburðahaldara í Hörpu hafa sýnt aukinn áhuga á að draga úr umhverfisáhrifum viðburða sinna og að möguleikinn á Svansvottun þeirra væri því kærkomin viðbót. Guðrún Lilja Kristinsdóttir, framkvæmdastjóri Svansins á Íslandi, afhendir Katrínu Björgu Jónasdóttur, verkefnastjóra Loftslagsdagsins, Svansleyfið í Hörpu. Mikill áhugi á loftslagsmálum Loftslagsdagurinn fór fram í Norðurljósasal Hörpu og í beinu streymi. Rúmlega 300 manns mættu í Hörpu og tæplega 300 fylgdust með útsendingunni þegar flestir voru. Uppselt var á viðburðinn og talsverður biðlisti eftir sætum í Hörpu. Góð aðsókn sýnir þann mikla áhuga sem er á loftslagsmálum.

Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum. Til úthlutunar eru allt að 150 m.kr. Að þessu sinni geta allir rekstraraðilar gróðurhúsa sem rækta plöntur til sölu sótt um styrk, en áður hafa styrkirnir einkum verið ætlaðir beingreiðsluþegum. Beingreiðsluþegar hafa þó áfram forgang við úthlutun. Einnig er nú hægt að sækja um styrk vegna búnaðar í nýjum gróðurhúsum og við stækkanir. Markmið styrkjanna er að draga úr orkunotkun í gróðurhúsa, auka rekstrarhagkvæmni og samkeppnishæfni ylræktar og losa raforku inn á kerfið að vetri, þegar framleiðslugeta vatnsaflskerfisins er hvað veikust. Styrkirnir geta meðal annars nýst til kaupa á nýjum LED-ljósabúnaði, tölvu- og stýribúnaði og gardínukerfum. Styrkhæfni verkefna og áherslur Lögaðilar sem reka gróðurhús á Íslandi og rækta þar plöntur til sölu, svo sem matjurtir, ber, blóm, pottaplöntur eða skógarplöntur, geta sótt um. Einstaklingar sem reka garðyrkjustöð á eigin kennitölu geta einnig sótt um ef þeir eru beingreiðsluþegar. Einungis er veittur styrkur til framkvæmda sem ekki eru hafnar þegar auglýsingin er birt. Styrkþegar skuldbinda sig jafnframt til að hafa styrktan búnað í notkun í að minnsta kosti fimm ár. Forgangsröðun umsókna Styrkjum verður úthlutað í eftirfarandi forgangsröð: Beingreiðsluþegar sem hafa ekki hlotið styrk til orkusparandi aðgerða í gróðurhúsum árin 2025 og 2026. Beingreiðsluþegar sem hlutu slíkan styrk árin 2025 eða 2026. Aðrir rekstraraðilar gróðurhúsa sem rækta plöntur til sölu. Beingreiðsluþegar eru framleiðendur sem nutu beingreiðslu vegna raforku til lýsingar á árinu 2026 samkvæmt reglugerð nr. 1273/2020 um stuðning við garðyrkju. Innan hvers forgangshóps eru umsóknir metnar út frá kostnaðarhagkvæmni og gæðum þeirra. Kostnaðarhagkvæmni vegur 80% í mati en gæði umsóknar 20%. Við mat á kostnaðarhagkvæmni er horft til áætlaðs orkusparnaðar miðað við hverja krónu í styrk. Styrkhlutfall og styrkfjárhæðir Styrkur nemur allt að 40% af styrkhæfum kostnaði án virðisaukaskatts, þó að hámarki 20 m.kr. á hvern umsækjanda. Styrkhæfur kostnaður er kaupverð búnaðar, flutningur hans og efni og vinna við uppsetningu. Í nýbyggingum og stækkunum er eingöngu búnaðurinn sjálfur styrktur, ekki uppsetning hans. Styrkur greiðist í allt að þremur hlutum: Allt að tvær framvindugreiðslur á verktíma miðað við útlagðan kostnað, samtals að hámarki 70% af styrkfjárhæð. Lokagreiðsla þegar búnaðurinn hefur verið tekinn í notkun og lokaskýrsla hefur verið samþykkt. Fylgigögn Með umsókn skal meðal annars fylgja: Upplýsingar um gróðurhúsið, ræktunina og núverandi búnað. Raforkunotkun síðustu 12 mánaða samkvæmt reikningum, eða áætluð notkun í nýframkvæmdum. Verkefnislýsing og útreikningur á áætluðum orkusparnaði í kWst á ári. Tíma- og verkáætlun, sundurliðuð kostnaðaráætlun og fjármögnunaráætlun. Tæknilýsing búnaðar og tilboð eða kostnaðarmat. Skriflegt samþykki eiganda ef umsækjandi á ekki gróðurhúsið. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 9. nóvember 2026 og umsóknarfrestur er til 9. desember 2026 kl. 15:00. Gert er ráð fyrir að úthlutun liggi fyrir innan sex vikna frá lokum umsóknarfrests. Fyrirspurnir má senda á orkusjodur@uos.is. Sótt er um á www.orkusjodur.is

Stjórn Loftslags- og orkusjóðs hefur skilgreint hvernig kaupverð rafbíla er reiknað þegar metið er hvort þeir uppfylli skilyrði fyrir rafbílstyrk. Frá 1. nóvember 2026 þurfa fólksbílar að kosta minna en 8 milljónir króna og sendibílar áfram minna en 10 milljónir króna til að vera styrkhæfir, samkvæmt reglugerð nr. 1090/2026 um Loftslags- og orkusjóð. Hvað telst til kaupverðs? Við mat á því hvort bíll sé undir hámarksverði gilda eftirfarandi reglur: Miðað er við það verð sem kaupandi greiðir fyrir bílinn samkvæmt reikningi eða kaupsamningi. Allur búnaður sem fylgir bílnum úr framleiðslu telst með, bæði staðalbúnaður og búnaður sem valinn er við pöntun. Sama á við um dekkin sem fylgja bílnum, flutningsgjöld, önnur gjöld seljanda og virðisaukaskatt. Aukahlutir sem bætt er við eftir framleiðslu, til dæmis mottur, aukasett af dekkjum eða dráttarbeisli, teljast ekki með. Opinber gjöld vegna nýskráningar teljast heldur ekki með. Afsláttur sem seljandi veitir dregst frá. Styrkurinn og verð bíls sem tekinn er upp í kaupin dragast ekki frá. Fyrir bíla sem hafa áður verið skráðir erlendis gildir heildarverð með öllu sem fylgir bílnum. Upplýsingar með umsókn Þegar sótt er um rafbílastyrk á Ísland.is staðfestir umsækjandi að kaupverðið sé gefið upp í samræmi við skilgreininguna. Loftslags- og orkusjóður getur óskað eftir reikningi, kaupsamningi og öðrum gögnum um kaupin og krafist endurgreiðslu styrks ef upplýsingar reynast rangar eða villandi. Nánar um skilgreininguna og svör við algengum spurningum.