Íslendingar losa sig við 10 tonn af textíl á dag
„10 tonn af textíl“ er vitundarvakning til að vekja almenning til umhugsunar um magn, gæði og notkun textíls. Markmiðið er fyrst og fremst að hvetja fólk til að kaupa minna og nýta betur þann textíl sem það á. Vitundarvakningin er samstarfsverkefni á vegum Saman gegn sóun og Sambands íslenskra sveitarfélaga.
<!-- --> /* Change link colors only in the page content area (exclude header & footer) */<!-- --> #et-main-area a {<!-- --> color: #3b180f !important; /* normal link color */<!-- --> }<!-- --> #et-main-area a:hover {<!-- --> color: #c56238 !important; /* hover color */<!-- --> }<!-- -->
Ókeypis sendingarkostnaður, rándýr langtímaáhrif
Íslendingar losa sig við hátt í 10 tonn af fötum á dag. Aðeins um 10% af fötunum komast í endurnotkun innanlands. 90% er sent erlendis til endurnotkunar eða í endurvinnslu.
Eftirspurn eftir notuðum fötum á heimsvísu hefur dregist mikið saman á undanförnum árum. Ástæðuna má rekja til uppgangs hraðtísku og aukinna fatakaupa. Á sama tíma og magnið hefur aukist hafa gæði fatanna versnað. Eins og staðan er í dag, árið 2025, endar stór hluti notaða textílsins sem sendur er úr landi í brennslu til orkuendurnýtingar. Það er textíll sem hvorki er hæfur til endurnotkunar né endurvinnslu vegna gæða. Brennsla til orkuendurnýtingar er skárri leið fyrir notuð föt en urðun. Besta leiðin væri auðvitað að nýta fötin sín vel og lengi.
Ef við kaupum minna, kaupum vandað, lagfærum þegar þarf, notum lengur, gefum eða seljum í nærumhverfi okkar og flokkum svo rétt að líftíma fatnaðarins loknum, – erum við bæði að draga úr umhverfisáhrifum fatnaðarins í okkar höndum og eftir að við losum okkur við hann.

Saklaust í körfunni, dýrt fyrir samfélagið
Frá árinu 2023 hafa sveitarfélög borið ábyrgð á því að safna fötum, skóm og öðrum textíl sem íbúar vilja losa sig við. Söfnun, flutningur og önnur meðhöndlun á þessum úrgangi hefur reynst sveitarfélögunum mjög íþyngjandi og kostnaðarsöm, sérstaklega þegar lítil eftirspurn er eftir notuðum fatnaði og hann því verðlaus. Kaup á fatnaði sem við notum stutt áður en við losum okkur við þau er sóun á skattpeningum samborgara okkar. Það fjármagn sem sveitarfélög setja í að safna og meðhöndla textíl gæti ef til vill betur farið í önnur og brýnni verkefni ef hægt væri að minnka magn fata sem við losum okkur við. Þannig næðist fram bæði samfélags- og umhverfislegur ávinningur fyrir öll.

Góð ráð við fatakaup
Það er margt sem við getum gert til að vera partur af lausninni. Það mikilvægasta er að draga úr neyslu þar sem innkaupin ráðast í dag að miklu leyti af löngun en ekki þörfum. Einnig eru til ýmis ráð til að auka líftíma fatnaðar og textíls sem samræmast hugmyndafræði hringrásarhagkerfisins.
Kaupa minna
+Nota lengur
+Kaupa notað
+Leigja
+Koma í áframhaldandi notkun
+Skila á réttan stað
+Að losa sig við föt er oftast ekki góðverk
Að losa sig við notuð föt er oftast ekki góðverk. Verulega lítil eftirspurn er eftir textíl sem þróunaraðstoð og hafa mörg ríki utan Evrópu hætt við að taka á móti textíl. Gott er að gefa gæðaföt til góðgerðarsamtaka eða auglýsa gefins á samfélagsmiðlum. Rusl verður þó áfram rusl og hætt er við því að gæðaflíkur týnist í magni af lakari gæðum ef við höldum áfram að kaupa svona mikið.

9 leiðir til að sjá hvort flík sé vönduð
Nokkrar leiðir til að sjá hvort um gæðaflík sé að ræða
Var efnið hjálplegt?
Hjálpaðu okkur að bæta gæði efnisins





