Vegna páskahátíðarinnar verða skrifstofur okkar lokaðar 2.-6. apríl.

Merki Umhverfis- og orkustofnunar

Nýjar ráðleggingar um mataræði: Matur fyrir heilsuna er betri fyrir umhverfið

Embætti landlæknis nýverið endurskoðaða útgáfu opinberra ráðlegginga um mataræði fyrir fullorðna og börn frá tveggja ára aldri.

Ávinningur fyrir heilsu og umhverfi

Í nýju ráðleggingunum er í fyrsta sinn verið að horfa á heilsufarslegan ávinning samhliða áhrifum mataræðis á umhverfið.

Almennt gildir að mataræði sem er gott fyrir heilsuna hefur einnig minni umhverfisáhrif.

Fæðutegundir úr jurtaríkinu, svo sem grænmeti, ávextir, ber, kornvörur, hnetur, fræ og belgjurtir (eins og baunir, ertur og linsur), hafa almennt lítil umhverfisáhrif. Dýraafurðir hafa yfirleitt meiri umhverfisáhrif en fæða úr jurtaríkinu.

Ráðleggingarnar eru þó fyrst og fremst settar út frá jákvæðum áhrifum á heilsufar.

Áhersluatriði í nýju ráðleggingunum

Nýju ráðleggingarnar leggja höfuðáherslu á eftirfarandi þætti:

  • Njótum fjölbreyttrar fæðu með áherslu á mat úr jurtaríkinu
  • Veljum grænmeti, ávexti og ber oft á dag
  • Veljum heilkorn, helst þrjá skammta á dag
  • Veljum fisk, baunir og linsur oftar en rautt kjöt - takmörkum neyslu á unnum kjötvörum
  • Veljum ósætar og fituminni mjólkurvörur daglega
  • Veljum fjölbreytta og mjúka fitugjafa
  • Takmörkum neyslu á sælgæti, snakki, kökum, kexi og sætum drykkjum
  • Minnkum saltið – notum fjölbreytt krydd
  • Veljum vatn umfram aðra drykki
  • Forðumst áfengi - engin örugg mörk eru til
  • Tökum D-vítamín sem bætiefni daglega

Fulltrúi Umhverfis- og orkustofnunar í faghópnum

Faghópur á vegum embættisins vann að gerð ráðlegginganna sem byggja á bestu vísindalegu þekkingu á sambandi mataræðis og heilsu en einnig er tekið tillit til matarvenja þjóðarinnar. Katla Þöll Þórleifsdóttir, sérfræðingur í teymi hringrásarhagkerfis, átti sæti í faghópnum.

Sjá nánar á vef Embætti landlæknis

Skoða bæklinginn

Image

Tengt efni

Fleiri fréttir

Skoða
30. mars 2026
Losun Íslands 2024 og framtíðarhorfur
Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi jókst um 1,7% milli 2023 og 2024. Losunin var 11,0 milljón tonn af CO₂-ígildum (CO₂-íg.) árið 2024 og hefur aukist um 6,2% frá árinu 1990. Losun Íslands má skipta í þrjá meginflokka: Samfélagslosun, landnotkun og staðbundin iðnaður (ETS). Samfélagslosun Samfélagslosun Íslands jókst um 2,2% á milli 2023 og 2024. Hún var 2,9 milljón tonn CO₂-íg árið 2024. Umfangsmestu losunarflokkarnir voru vegasamgöngur, landbúnaður og fiskiskip. Gert er ráð fyrir að samdráttarkrafa Íslands í skuldbindingum gagnvart ESB verði að draga úr samfélagslosun um 41% árið 2030, miðað við árið 2005. Núgildandi krafa er 29%. Framreikningar sýna að Ísland standist líklega skuldbindingar fyrir tímabilið 2021-2025 þegar tekið er tillit til sveigjanleika milli skuldbindingarkerfa. Fyrir tímabilið 2026-2030 er hins vegar ólíklegt markmiðin náist, þrátt fyrir slíkan sveigjanleika. Áætlaður samdráttur í losun er um 28% árið 2030, miðað við losun ársins 2005. Tækifæri til samdráttar liggja í því að ráðast í frekari aðgerðir í loftslagsmálum. Það er hægt með því að fylgja eftir aðgerðum sem þegar eru til umræðu ásamt því að finna nýjar leiðir til samdráttar. Ef Ísland nær ekki skuldbindingum sínum ber að greiða fyrir það sem upp á vantar með kaupum á losunarheimildum frá öðrum ríkjum. Landnotkun Losun frá landnotkun var 6,2 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024 og hefur dregist saman um tæp 7% frá 2008, að undanskildum síðustu þremur árum þar sem losun jókst lítillega. Meirihluti losunar frá landnotkun stafar af framræstu votlendi. Framreikningar sýna samdrátt í losun frá landnotkun yfir spátímabilið, vegna aukinnar endurheimtar votlendis, vaxandi bindingar í skóglendi og aukinnar landgræðslu. Útlit er fyrir að Ísland muni standast skuldbindingar sínar fyrir tímabilið 2021-2025. Staðbundinn iðnaður (ETS) Losun frá staðbundnum iðnaði á Íslandi (aðallega ál- og kísilver) sem fellur undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) jókst um 4,2% frá árinu 2023 og 122% frá árinu 2005. Hún var 1,9 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024. Samdráttur hefur átt sér stað í viðskiptakerfinu í ESB. Með þátttöku í kerfinu er ekki um að ræða beinar samdráttarkröfur fyrir rekstraraðila á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun skilaði nýlega til Evrópusambandsins landsskýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda 1990-2024. Skýrslan er unnin í nánu samstarfi við Land og skóg sem ber ábyrgð á landnotkunarhluta bókhaldsins.

Kennitala: 700924-1650

Akureyri

Rangárvellir 2, hús 8, IS-603

Egilsstaðir

Tjarnarbraut 39B, IS-700

Reykjavík

Suðurlandsbraut 24, IS-108

Selfoss

Austurvegur 20, IS-800