Merki Umhverfis- og orkustofnunar

Íslendingar endurnota 20 kg á ári

Íslendingar eru sólgnir í notaðar vörur en hingað til hefur ekki verið vitað hversu mikið magn er endurnotað á hverju ári. Ný rannsókn sýnir að endurnotkun á Íslandi var 19,93 kg/íbúa árið 2023.

Með sífellt vaxandi umsvifum loppumarkaða, samfélagsmiðla og aukinni umhverfisvitund almennings á Íslandi hefur markaður endurnotkunar náð fótfestu. Endurnotkun stuðlar að ríkara hringrásarhagkerfi á Íslandi. Endurnotkun er umhverfisvænni og yfirleitt hagstæðari kostur en kaup á nýjum vörum.

Umhverfisstofnun gaf út skýrslu í lok árs 2024 með niðurstöðum úr kortlagningu á endurnotkun á Íslandi árið 2023. Þetta er í fyrsta sinn sem endurnotkun hefur verið mæld hér á landi á þessum skala. Skoða skýrsluna.

Hvað er endurnotkun?

Hugtakið endurnotkun er skilgreint í lögum um meðhöndlun úrgangs nr. 55/2003 sem: „hvers kyns aðgerð þar sem vörur eða íhlutir, sem ekki eru úrgangur, eru notuð í sama tilgangi og þau voru ætluð til í upphafi.“

Dæmi um endurnotkun er þegar notaðar vörur eru seldar í netsölu, sölutorgum á samfélagsmiðlum, nytjamörkuðum eða afhentar gefins á milli fólks.

Endurnotkun er hluti af úrgangsforvörnum.

Endurnotkun oftast án milliliða

Við mælingar og útreikninga á endurnotkun var notast við samevrópska aðferðarfræði. Endurnotkun var mæld fyrir vöruflokkana:

  • Húsgögn
  • Vefnaðarvörur
  • Raftæki
  • Byggingarefni
  • Annað

Notast var við gögn frá þekktum gagnalindum í bland við hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar. Til að reikna það hlutfall var send út könnun til almennings varðandi endurnotkun á þeirra heimili.

Niðurstöður spurningakönnunarinnar gáfu mynd á hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar fyrir hvern vöruflokk. Þetta hlutfall var yfir 60% fyrir alla vöruflokka.

Image

Niðurstöður fyrir hlutfall milliliðalausrar endurnotkunar úr könnun meðal almennings

Föt minna en 3%

Heildarendurnotkun á Íslandi var 19,93 kg/mann árið 2023. Húsgögn voru stærsti hluti af endurnotkun (40%), næst byggingarefni (29%), raf- og rafeindatæki (14%), vefnaðarvara (3%) og annað (14%), miðað við þyngd.

Image

Skipting endurnotkunar niður á vöruflokka

Þegar skoðað var nánar niður á vöruflokka voru föt stærsti hlutinn af endurnotkun af vefnaðarvörum. Stór markaður hefur myndast á Íslandi fyrir endursölu á fötum og einnig fara notuð föt oft gefins. Stærstur hluti endurnotkunar á byggingarefnum var timbur.

Stækkandi markaður

Sú staðreynd að Íslendingar endurnoti um 20 kg/íbúa af vörum á ári sýnir að hér ríkir endurnotkunarmenning. Stærstur hluti endurnotkunar fer fram í gegn um milliliðalausa farvegi án endurgjalds. Endurnotkun heldur vörum lengur inni í hringrásarhagkerfinu.

Við gagnasöfnun kom í ljós að velta loppumarkaða hefur farið stigvaxandi á undanförnum árum.

Miðað við þessa stigmögnun má ætla að endurnotkunarmarkaðurinn á Íslandi muni einungis styrkjast í náinni framtíð.

Tengt efni

Fleiri fréttir

Skoða
29. maí 2026
Námskeið í sóttvörnum vegna húðrofs - júní 2026
Umhverfis- og orkustofnun stendur fyrir námskeiðum í sóttvörnum fyrir þau sem framkvæma hvers kyns húðrof, svo sem húðgötun, húðflúrun, fegrunarflúrun og nálastungur. Námskeiðið er skylda fyrir þau sem hafa ekki lokið námi á heilbrigðissviði sem felur í sér fræðslu um smitgát og sóttvarnir. Frá og með 1. janúar 2026 þurfa allir sem stunda húðrof að geta framvísað staðfestingu þess efnis að þeir hafi setið námskeiðið eða séu með tilskylda menntun á heilbrigðissviði. Sjá nánar í 2. mgr. 34. gr. rg. nr. 903/2024 um hollustuhætti. Information on the course in English Um námskeiðið Á námskeiðinu verður farið yfir alla þætti sem snúa að framkvæmd húðrofs með sérstaka áherslu á sóttvarnir og hreinlæti. Námskeiðið er blanda af fyrirlestrum og sýnikennslu. Í lok námskeiðs þurfa þátttakendur að standast hæfnispróf. Nauðsynlegt er að hafa meðferðis eigið snjalltæki til að taka hæfnisprófið á. Kennarar á námskeiðinu eru: Ása S. Atladóttir, hjúkrunarfræðingur Brynjar Björnsson, húðflúrari Ísak S. Bragason, teymisstjóri í teymi efnamála hjá Umhverfis- og orkustofnun Sigríður Kristinsdóttir, teymisstjóri í teymi eftirlits hjá Umhverfis- og orkustofnun Stella Hrönn Jóhannsdóttir, sérfræðingur hollustuhátta hjá Umhverfis- og orkustofnun Dagsetningar Þriðjudagurinn 30. júní frá kl. 9 – 16. Kennt á ensku. Síðasti skráningardagur er 9. júní. Síðasti greiðsludagur 14. júní. Information on the course in English Námskeiðsgjald Námskeiðsgjald er 49.900 kr. Greiðsluseðill verður sendur í heimabanka umsækjanda og afrit af reikningi á mínar síður á island.is. Staðsetning Námskeiðið verður haldið á Hótel Reykjavík Grand, Sigtúni 28, 105 Reykjavík. Skráning Skráning fer fram á https://gogn.ust.is/ Skráning er staðfest þegar námskeiðsgjöld hafa verið greidd. Lágmarksfjöldi Lágmarksfjöldi á námskeiðið er 25 manns. Námskeiðið fellur niður ef ekki næst lágmarks þátttaka. Námskeiðið er fyrir þau sem framkvæma nálastungur, fegrunarflúrun, húðgötun og húðflúrun.
21. maí 2026
Sólarorka sem hluti af lausninni
HYBES - nýtt evrópskt tilraunaverkefni sýnir að sólarorka getur gegnt mikilvægu hlutverki í orkuskiptum á Íslandi. Sérstaklega á afskekktum svæðum og utan raforkukerfisins. Fjölbreytt verkefni sýna árangur Orkusetur Umhverfis- og orkustofnunar úthlutaði samkeppnisstyrkjum til uppsetningar sólarsella árið 2024. Þar var lögð áhersla á verkefni sem draga úr eigin raforkunotkun og minnka losun. Mikil aðsókn var að styrkjunum og vegna takmarkaðs fjármagns fengu verkefni í dreifbýli eða utan samveitna úthlutun. Verkefni sem hafa hlotið styrki sýna verulegan árangur: Minni olíunotkun og þar með minni losun gróðurhúsalofttegunda. Aukið orkuöryggi og sjálfbærni í afskekktum byggðum. Hagkvæmari orkulausnir utan raforkukerfis. Raunverulegur ávinningur af sólarsellum á Íslandi Dæmi um raunverulegan ávinning af verkefnum sem hlutu styrk á Íslandi: Sjálfbærari rekstur - Garður í Eyjafjarðarsveit Á býlinu er umfangsmikil mjólkurframleiðsla með um 150 mjólkurkýr auk annarra gripa. Árleg raforkunotkun er um 340.000 kWh. Settur var upp 43,5 kW sólorkubúnaður á þökum útihúsa sem áætlað er að framleiði um 12.400 kWh á ári. Kerfið gerir búinu kleift að framleiða hluta raforku sinnar sjálft, draga úr rekstrarkostnaði og draga úr þörf fyrir dísilrafstöð. Minni þörf á dísilrafstöð - Akureyjar í Breiðafirði Á eyjunni fer fram æðardúnsöflun sem áður fyrr reiddi sig alfarið á dísilrafstöð, þar sem olíunotkun var allt að 40–50 l/dag). Með uppsetningu sólorkukerfi og rafhlöðu hefur olíunotkun minnkað í um 6 l/dag og á góðum dögum er hægt að sleppa dísilrafstöð alveg. Þetta hefur bæði lækkað kostnað, aukið þægindi og dregið verulega úr umhverfisáhrifum. Minni gasnotkun - Sumarhúsasvæði á Illugastöðum á Vestfjörðum Þetta svæði er staðsett utan raforkukerfis. Orkuþörf á svæðinu hefur aukist, til dæmis vegna aukinna rafbílavæðingar. Með uppsetningu á 3kW sólarorkukerfi hefur tekist að draga úr gasnotkun og bæta aðgengi að rafmagni fyrir sumartímann. Læra af sjálfbærri kennslustofu Liður í HYBES verkefninu er samstarf Orkuseturs við Verkmenntaskólann á Akureyri (VMA) og Rafmennt. Samstarfið leggur grunn að nýrri verkmenntun í uppsetningu og rekstri sólorkukerfa á Íslandi. Nemendur í VMA læra réttu handtökin af raunverulegum kerfum í sjálfbærri kennslustofu í skólanum. Kennslustofan er knúin af sól og vindi ásamt rafhlöðu Móta ramma fyrir nýtingu sólarorku Í gegnum HYBES hefur Orkusetur unnið markvisst að því að móta skýrari ramma fyrir nýtingu sólarorku á Íslandi. Reynslan úr verkefninu hefur sýnt að: Sólarorka er raunhæfur kostur til eigin notkunar á Íslandi, þó afhending umframorku inn á kerfið sé enn í þróun. Blönduð orkukerfi eru lykilatriði við norðlægar aðstæður. Markviss stjórnsýsla, tæknimenntun og hvatar til uppsetningar eru forsenda hraðari orkuskipta. Um HYBES verkefnið HYBES er alþjóðlegt þróunar- og rannsóknarverkefni sem kannar blönduð orkukerfi sem samþætta endurnýjanlega orkugjafa og orkugeymslutækni til að veita sjálfbærar orkulausnir fyrir samfélög á norðurslóðum. Þátttakendur í verkefninu eru: Færeyjar: Umhverfisstofnun Færeyja. Írland: Sveitarfélagið Cork, University College Cork og Secure and Fix It Enterprises. Ísland: Orkusetur / Umhverfis- og orkustofnun. Noregur: Nordland Research Institute (leiðir verkefnið), sveitarfélagið Bodø. Svíþjóð: Umeå borg, Umeå University. Mynd: HYBES samstarfshópurinn í Bodø í Noregi í febrúar 2023.
19. maí 2026
Auglýsing: Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús
Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Styrkjunum er ætlað að styðja við uppbyggingu hleðsluinnviða á sameiginlegum bílastæðum fjöleignarhúsa og auðvelda húsfélögum sem standa frammi fyrir sérstaklega kostnaðarsamri uppbyggingu á slíkum innviðum að ráðast í framkvæmdir. Styrkhæf verkefni Styrkhæf eru húsfélög fjöleignarhúsa sem eru með 8 íbúðir eða fleiri og þar sem byggingarleyfi var gefið út áður en breyting á byggingarreglugerð nr. 112/2012 tók gildi 20. júní 2018. Fjölbýlishús sem hafa þegar komið upp hleðslustöðvum á sameiginlegum bílastæðum eru ekki styrkhæf. Styrkir eru meðal annars veittir fyrir lagnaleiðir frá rafmagnstöflu að hleðsluinnviðum við sameignarstæði og fyrir stækkun, færslu eða nýja heimtaug fjölbýlishússins. Styrkupphæð Styrkupphæð getur numið allt að 5 milljónum króna á hvert verkefni, en þó aldrei meira en 50% af heildarkostnaði. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 22. maí og er umsóknarfrestur vegna styrkjanna til 1. október kl. 15:00. Sótt er um í gegnum island.is á vef Loftslags- og orkusjóðs. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við fjölbýlishús. Spurningum má beina á orkusjodur@uos.is. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað" á heimasíðu sjóðsins. Aðgerðir ríkisstjórnar Styrkirnir eru liður í sértækum aðgerðum ríkisstjórnarinnar vegna hækkandi heimsmarkaðsverðs olíu og aukinnar óvissu á alþjóðlegum orkumörkuðum vegna stríðsátaka við Persaflóa sem kynntar voru á fréttamannafundi 10. apríl síðastliðinn. Aðgerðirnar miða annars vegar að því að verja heimili fyrir áhrifum verðhækkana og hins vegar að því langtímaverkefni að gera sem flestum kleift að slíta sig frá dælunni og nota hreina íslenska orku í stað innflutts jarðefnaeldsneytis. Vegna hins síðarnefnda hefur Loftslags- og orkusjóður þegar auglýst eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hraðhleðslustöðva fyrir rafbíla um allt land með það að markmiði að loka gatinu í hraðhleðsluneti á vegum landsins. Þá verða styrkir vegna hleðsluinnviða við gististaði auglýstir innan skamms. Samhliða vinna stjórnvöld að breytingum sem eiga að tryggja einfaldara og samræmdara greiðslufyrirkomulag við hleðslu rafbíla.

Kennitala: 700924-1650

Akureyri

Rangárvellir 2, hús 8, IS-603

Egilsstaðir

Tjarnarbraut 39B, IS-700

Reykjavík

Suðurlandsbraut 24, IS-108

Selfoss

Austurvegur 20, IS-800