Töluverður loftslagsábati með stuðningi Loftslags- og orkusjóðs 2025

Raforkueftirlitið hefur birt mælaborð sem sýnir þróun lykilstærða hjá sérleyfisfyrirtækjum í flutningi og dreifingu raforku. Markmiðið er að auka aðgengi að upplýsingum um rekstur raforkukerfisins og styrkja gagnsæi í eftirliti. Í mælaborðinu er hægt að skoða þróun meðal annars á eignum, fjárfestingum, rekstrarkostnaði og afhendingu raforku. Notendur geta síað gögn eftir fyrirtækjum, tímabilum og verðlagi til að fá betri yfirsýn yfir rekstur einstakra fyrirtækja og raforkukerfisins í heild. Mælaborðið verður jafnframt grunnur að fyrirhugaðri reglubundinni skýrslugjöf Raforkueftirlitsins um fjárhags- og tækniupplýsingar sérleyfisfyrirtækja. Fjárfestingar í raforkukerfinu hafa aukist Mælaborðið sýnir að fjárfestingar í íslenska raforkukerfinu hafa verið talsverðar undanfarin 14 ár. Árið 2024 nam eignastofn sérleyfisfyrirtækjanna um 291 milljörðum króna, þar af voru eignir Landsnets metnar á um 149 milljarða króna. Til samanburðar nam eignastofn sérleyfisfyrirtækja um 139 milljörðum króna árið 2011, þar af um 82 milljörða króna hjá Landsneti. Niðurstöður benda til þess að verðmæti eignastofnsins hafi því meira en tvöfaldast á tímabilinu. Rekstrarkostnaður hefur hækkað hraðar en afhending raforku Samanlagður rekstrarkostnaður raforkukerfisins nam um 156 milljörðum króna á tímabilinu 2011 og 2024. Árlegur meðalvöxtur rekstrarkostnaðar var um 5,9%. Á sama tímabili nam heildarafhending raforku um 300 TWst. Árlegur meðalvöxtur kerfisins var um 1,1%. Gagnsæi í eftirliti Með birtingu mælaborðsins fá bæði fyrirtæki, stjórnvöld og notendur raforkukerfisins betra aðgengi að upplýsingum um rekstur og þróun raforkukerfisins á Íslandi. Það styrkir gagnsæi í eftirliti og skapar betri forsendur fyrir upplýsta ákvarðanatöku. Opna mælaborðið

Umhverfisstofnun Evrópu (EEA) hefur opnað fyrir umsóknir frá stofnunum sem hafa áhuga á að öðlast stöðu sem sérstök fagmiðstöð (e. Topic Centre). Slík staða er forsenda þess að EEA geti gert samninga við stofnun um verkefni á viðkomandi sérsviði. Umsóknarfrestur er til 7. ágúst 2026. Stofnanir sem hafa áhuga hefja ferlið með því að hafa samband við íslenskan tengilið EEA sem er Umhverfis- og orkustofnun. Að því loknu fá þær aðgang að umsóknargátt þar sem formleg umsókn er lögð fram. Áhugasömum stofnunum er því bent á að hafa samband við Umhverfis- og orkustofnun með góðum fyrirvara fyrir umsóknarfrest. Ítarlegri upplýsingar um skilyrði, umsóknarferlið og evrópskar stofnanir sem þegar eru skilgreindar fagmiðstöðvar má finna á vef Umhverfisstofnunar Evrópu. Að auki má þar kynna sér þau útboð sem nú eru í auglýsingu en fleiri slík útboð verða auglýst síðar.  Til að fá aðgang að umsóknargátt hafið samband við uos@uos.is

Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við gististaði á Íslandi. Markmið átaksins er að fjölga stöðum þar sem gestir hafa aðgang að hleðslu rafbíla og styðja þannig við orkuskipti í ferðaþjónustu og loftslagsmarkmið stjórnvalda. Markmið Styrkjunum er ætlað að: Fjölga gististöðum þar sem gestir hafa aðgang að hleðsluinnviðum fyrir rafbíla. Styðja við rafvæðingu bílaleiguflotans og hvetja ferðamenn til að velja rafbíla fremur en bíla sem knúnir eru jarðefnaeldsneyti. Stuðla að þéttara neti og tryggari hleðsluaðstöðu við gististaði um land allt. Hverjir geta sótt um Umsækjandi skal vera lögaðili. Tvenns konar aðilar geta sótt um: Rekstrarleyfishafi gististaðar af tegund a (hótel) eða b (stærra gistiheimili) samkvæmt 4. gr. reglugerðar nr. 1277/2016, með gilt rekstrarleyfi. Rekstraraðili hleðslustöðva sem sækir um í samvinnu við slíkan gististað. Þá skal samstarfssamningur liggja fyrir. Einstaklingar, A-hluta ríkisaðilar og lögaðilar í vanskilum við ríkissjóð geta ekki sótt um. Sjá nánar í handbók. Heildarfjárhæð til úthlutunar Heildarfjárhæð til úthlutunar er allt að 50 m.kr. Styrkhlutfall og hámark Styrkhlutfall er allt að 33% af styrkhæfum kostnaði án virðisaukaskatts. Hámarksfjárhæð styrks á hvern gististað: 1 m.kr. Ekkert lágmark er á styrkupphæð. Mótframlag umsækjanda skal vera að lágmarki 67% af styrkhæfum kostnaði. Helstu skilyrði verkefna Verkefnið er við gististað af tegund a eða b samkvæmt 4. gr. reglugerðar nr. 1277/2016 sem rekinn er með gilt rekstrarleyfi. Sé umsækjandi rekstraraðili hleðslustöðva liggur fyrir samstarfssamningur við rekstrarleyfishafa gististaðarins. Verkefnið felur í sér uppsetningu að lágmarki tveggja nýrra hleðslustöðva (2x 22 kW). Eingöngu eru styrkt ný verkefni. Uppsetning hleðslustöðvanna má ekki vera hafin þegar sótt er um. Hleðslustöðvarnar skulu vera aðgengilegar gestum gististaðarins. Búnaður skal uppfylla viðeigandi öryggis- og CE-kröfur sem gilda á EES-svæðinu. Vinna við raflagnir og tengingar skal unnin af löggiltum rafverktaka og vera í samræmi við leiðbeiningar Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar um hleðslu rafbíla og raflagnir. Styrkþegi skuldbindur sig til að reka hleðslustöðvarnar í að lágmarki fimm ár frá gangsetningu. Styrkur greiðist í einni greiðslu eftir að hleðslustöðvarnar eru komnar í rekstur og lokaskýrsla hefur verið samþykkt. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 1. júlí 2026 og lokafrestur er til 15. október 2026 kl. 15:00. Umsóknir skulu berast í gegnum rafrænt umsóknarkerfi á orkusjodur.is. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók sem fylgir þessari auglýsingu. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað“ á vef sjóðsins. Öðrum spurningum má beina til orkusjodur@uos.is.

Jarðborar eru notaðir víða á Íslandi, meðal annars til að bora eftir heitu og köldu vatni, rannsaka berggrunn, leggja lagnir og byggja mannvirki. Til að draga úr hættu á mengun þurfa allir jarðborar að uppfylla kröfur um mengunarvarnir og sæta eftirliti. Af hverju þarf leyfi fyrir jarðborum? Jarðborar geta haft áhrif á umhverfið, meðal annars vegna olíu, eldsneytis og skolvatns sem fellur til við borun. Því þurfa borverktakar að sækja um starfsleyfi eða skrá starfsemina hjá Umhverfis- og orkustofnun áður en borunin hefst. Stærri borar, sem þurfa 1 MW eða meira til starfseminnar, eru starfsleyfisskyldir. Minni borar eru skráningarskyldir. Munurinn á starfsleyfum og skráningarskyldu er sá að stærri borum fylgir oft meiri áhætta fyrir umhverfið. Þeir þurfa því að uppfylla sértækari skilyrði um mengunarvarnir til þess að fá starfsleyfi. Minni borar þurfa að uppfylla stöðluð skráningarskilyrði. Hvað þarf að uppfylla? Í starfsleyfi eða skráningu jarðbora eru settar fram kröfur um mengunarvarnir sem eiga að koma í veg fyrir að mengun berist út í umhverfið. Dæmi um slíkar mengunarvarnir eru: ísogsbúnaður árekstrarvarnir við olíugeyma setgryfjur olíugildrur viðbragðsáætlanir ef olía lekur út í umhverfið Kröfurnar taka mið af umfangi starfseminnar og þeirri áhættu sem henni fylgir. Hvað gerir Umhverfis- og orkustofnun? Umhverfis- og orkustofnun: gefur út starfsleyfi fyrir jarðbora skráir minni jarðbora hefur eftirlit með mengunarvörnum heldur utan um borholuskrá Íslands Hvað gerist eftir að leyfi hefur verið veitt? Fyrirtækin bera ábyrgð á því að mengunarvarnir séu í lagi. Stofnunin hefur svo eftirlit með því að starfsemin uppfylli skilyrði starfsleyfisins eða skráningarinnar. Jarðborar eru færanleg tæki og því þarf að tilkynna Umhverfis- og orkustofnun í hvert sinn sem bor er fluttur á nýjan stað. Hvert er hlutverk sveitarfélaga? Umhverfis- og orkustofnun hefur eftirlit með mengunarvörnum jarðborsins sjálfs. Áhrif framkvæmdarinnar í heild eru hins vegar metin í gegnum framkvæmdaleyfi sveitarfélaga og eftir atvikum umhverfismat. Þar geta verið sett skilyrði um nauðsynlegar mótvægisaðgerðir, vöktun og öryggisráðstafanir til að draga úr áhrifum borunarinnar á umhverfið. Fyrirtækin bera ábyrgð á því að mengunarvarnir séu lagi.