Merki Umhverfis- og orkustofnunar

51 vatnshlot skilgreind sem manngerð eða mikið breytt

Alls 51 vatnshlot hafa nú verið skilgreind sem manngerð eða mikið breytt vatnshlot. Sextán vatnshlot eru skilgreind sem manngerð og 35 vatnshlot eru skilgreind sem mikið breytt.

Öll vatnshlot flokkast í upphafi sem náttúruleg vatnshlot. Sum þeirra hafa tekið það miklum (vatnsformfræðilegum) breytingum  af mannavöldum að nauðsynlegt er að skilgreina þau sem manngerð eða mikið breytt. Það þýðir að þau munu ekki geta uppfyllt sömu kröfur um vistfræðilegt ástand eins og náttúruleg vatnshlot.

Áfram verður unnið að því að bæta ástand vatnshlotanna eins og hægt er til dæmis með mótvægisaðgerðum. Vatnshlot sem eru undir álagi frá til dæmis vatnsaflsvirkjunum, vegagerð, hafnargerð og þverun fjarða eru dæmi um vatnshlot sem geta verið skilgreind sem manngerð eða mikið breytt. Þau vatnshlot sem nú hafa verið skilgreind eru öll undir álagi frá vatnsaflsvirkjunum.

Umhverfis- og orkustofnun ber að meta hvort vatnshlot teljist manngert eða mikið breytt samkvæmt 13. gr. laga nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Tilgangur skilgreininganna er að vatnshlotin fái rétt umhverfismarkmið (gott vistmegin) og þannig verði hægt að setja kröfur um viðeigandi mótvægisaðgerðir fyrir þau.

Yfirlit yfir vatnshlot sem hafa verið skilgreind sem manngerð eða mikið breytt má finna í greinargerðinni Skilgreining á manngerðum og mikið breyttum vatnshlotum.

Yfirlit yfir vatnshlot sem hafa verið skilgreind sem manngerð eða mikið breytt:

 Nafn vatnshlots Númer vatnshlots Uppfyllir vatnshlotið forsendur um skilgreiningu sem mikið breytt eða manngert vatnshlot  Virkjun Umhverfismarkmið vatnshlots 
Austara-Friðmundarvatn* 101-1213-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Blanda 2 101-1928-R Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Blöndulón 101-1220-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Gilsárlón 101-1221-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Gilsvatn 101-1210-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Smalatjörn 101-1215-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Þrístikla 101-1216-L Já – mikið breytt Blanda Gott vistmegin 
Stuttilækur 101-1653-R Já – manngert Blanda Gott vistmegin 
Veituskurður úr Blöndulóni 101-1864-R Já – manngert Blanda Gott vistmegin 
10 Veituskurður úr Þrístiklu 101-1862-R Já – manngert Blanda Gott vistmegin 
11 Jökulsá á Dal/Brú 1 102-1088-R Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
12 Jökulsá á Dal/Brú 2 102-1920-R Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
13 Hálslón 102-2448-L Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
14 Jökulsá í Fljótsdal 3 102-1928-R Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
15 Grjótá 1 102-1073-R Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
16 Kelduá 2 102-1868-R Já – mikið breytt Kárahnjúkar Gott vistmegin 
17 Frárennslisskurður Fljótsdalsvirkjunar  102-1054-R Já – manngert  Kárahnjúkar Gott vistmegin 
18 Eyvindarlón 103-2427-L Já – mikið breytt Þjórsá -Tungnaá  Gott vistmegin 
19 Flutningskvísl 1 103-1292-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
20 Flutningskvísl 2 103-1293-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
21 Fossá 1 103-842-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
22 Þjórsá 2 103-777-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
23 Frárennsliskurður Sultartanga 103-673-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
24 Hágöngulón 103-2446-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
25 Hrauneyjalón 103-2135-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
26 Hreysislón og veituskurðir 103-964-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
27 Kaldakvísl 1 103-1300-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
28 Kaldakvísl 2 103-614-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
29 Kaldakvísl 3 103-1641-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
30 Krókslón 103-2447-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
31 Kvíslavatn 103-2092-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
32 Sauðafellslón 103-2167-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
33 Sporðöldulón 103-2450-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
34 Stóraverslón (Dratthalavatn) 103-2093-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
35 Sultartangalón 103-2077-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
36 Trjáviðarlækur 103-906-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
37 Tungnaá 2 103-812-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
38 Tungnaá 3 103-973-R Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
39 Vatnsfellslón 103-2449-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
40 Veituleið Sigölduvirkjunar 103-970-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
41 Veituskurður úr Eyvindarlóni 103-1285-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
42 Veituskurður úr Kvíslavatni 103-596-R  Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
43 Veituskurður úr Sauðafellslóni 103-699-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
44 Veituskurður úr Stóraverslóni 103-710-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
45 Veituskurður úr Vatnsfellslóni 103-828-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
46 Veituskurður úr Þórisvatni 103-979-R Já – manngert Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
47 Þjórsárlón 103-2445-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
48 Þórisvatn 103-2162-L Já – mikið breytt Þjórsár-Tungnaársv. Gott vistmegin 
49 Sog 4 104-974-R Já – mikið breytt Sog Gott vistmegin 
50 Mjólká 101-426-R Já – mikið breytt Mjólkárvirkjun Gott vistmegin 
51 Langavatn/Hólmavatn  101-754-L Já – mikið breytt Mjólkárvirkjun Gott vistmegin 
* Vatnshlotið (Vestar-Friðmundarvatn) var listað í skýrslunni: Umhverfisstofnun 2020. Fyrstu skref við mat á manngerðum og mikið breyttum vatnshlotum. 49. bls. sem var villa. Leiðréttingin kemur fram í skýrslunni: Hafrannsóknastofnun 2022. Vatnshlot á virkjanasvæðum. Framhald vinnu við tilnefningu á mikið breyttum vatnshlotum og yfirlit yfir aðgengileg gögn um gæðaþætti. 30. bls.

Fleiri fréttir

Skoða
9. júlí 2026
Töluverður loftslagsábati með stuðningi Loftslags- og orkusjóðs 2025
Olíusparnaður vegna verkefna sem hlutu styrk úr Loftslags- og orkusjóði árið 2025 nam um 23 milljónum lítra á ársgrundvelli að því er fram kemur í ársskýrslu sjóðsins sem nú er komin út. Þá nam nettó raforkusparnaður vegna styrktra verkefna 59 GWst á ári, sem  samsvarar árlegri raforkunotkun um 15.000 heimila eða um 20.000 rafbíla. Mikill árangur náðist í orkuskiptum og orkunýtni á þessu fyrsta heila starfsári Loftslags- og orkusjóðs og má, að því er segir í skýrslunni, áætla að sjóðurinn hafi stuðlað að olíu- og raforkusparnaði til 15 ára, sem má verðmeta til 93 milljarða króna á núvirði. Markaðsvirði olíu- og raforkusparnaðar vegna styrktra verkefna er metið rúmlega áttfalt á við kostnað sjóðsins. Þar af er eru samkeppnisverkefnin metin langsamlegast arðbærust, en ábati vegna þeirra er metinn um 24-faldur á við kostnað sjóðsins. Alls auglýsti sjóðurinn styrki til sjö átaksverkefna í samkeppnishluta sjóðsins fyrir um 3,6 milljarða og var eftirspurn eftir styrkjum rúmlega fjórföld á við auglýsta upphæð. Ábati vegna beinna styrkja til ökutækja var tæplega fjórfaldur á við kostnað sjóðsins og þar af er ábati vegna styrkja til hóp- og vörubifreiða metinn um 80% meiri en vegna styrkja til fólks- og sendibíla. Alls námu skráðar skuldbindingar Loftslags- og orkusjóðs vegna beinna styrkja til ökutækja 8,6 ma.kr., en sjóðurinn styrkti á árinu 7.199 ökutæki, þar af 6.724 fólks- og sendibíla, 453 hóp- og vörubifreiðar og 22 nytjahjól. Þá nam samdráttur í losun gróðurhúsalofttegunda vegna styrktra verkefna um 2% af samfélagslosun Íslands árið 2024.
25. júní 2026
Nýtt mælaborð veitir betri yfirsýn yfir rekstur raforkukerfisins
Raforkueftirlitið hefur birt mælaborð sem sýnir þróun lykilstærða hjá sérleyfisfyrirtækjum í flutningi og dreifingu raforku. Markmiðið er að auka aðgengi að upplýsingum um rekstur raforkukerfisins og styrkja gagnsæi í eftirliti. Í mælaborðinu er hægt að skoða þróun meðal annars á eignum, fjárfestingum, rekstrarkostnaði og afhendingu raforku. Notendur geta síað gögn eftir fyrirtækjum, tímabilum og verðlagi til að fá betri yfirsýn yfir rekstur einstakra fyrirtækja og raforkukerfisins í heild. Mælaborðið verður jafnframt grunnur að fyrirhugaðri reglubundinni skýrslugjöf Raforkueftirlitsins um fjárhags- og tækniupplýsingar sérleyfisfyrirtækja. Fjárfestingar í raforkukerfinu hafa aukist Mælaborðið sýnir að fjárfestingar í íslenska raforkukerfinu hafa verið talsverðar undanfarin 14 ár. Árið 2024 nam eignastofn sérleyfisfyrirtækjanna um 291 milljörðum króna, þar af voru eignir Landsnets metnar á um 149 milljarða króna. Til samanburðar nam eignastofn sérleyfisfyrirtækja um 139 milljörðum króna árið 2011, þar af um 82 milljörða króna hjá Landsneti. Niðurstöður benda til þess að verðmæti eignastofnsins hafi því meira en tvöfaldast á tímabilinu. Rekstrarkostnaður hefur hækkað hraðar en afhending raforku Samanlagður rekstrarkostnaður raforkukerfisins nam um 156 milljörðum króna á tímabilinu 2011 og 2024. Árlegur meðalvöxtur rekstrarkostnaðar var um 5,9%. Á sama tímabili nam heildarafhending raforku um 300 TWst. Árlegur meðalvöxtur kerfisins var um 1,1%. Gagnsæi í eftirliti Með birtingu mælaborðsins fá bæði fyrirtæki, stjórnvöld og notendur raforkukerfisins betra aðgengi að upplýsingum um rekstur og þróun raforkukerfisins á Íslandi. Það styrkir gagnsæi í eftirliti og skapar betri forsendur fyrir upplýsta ákvarðanatöku. Opna mælaborðið
24. júní 2026
Auglýsing: Styrkir til uppbyggingar hleðsluinnviða við gististaði
Loftslags- og orkusjóður auglýsir eftir umsóknum um styrki til uppbyggingar hleðsluinnviða við gististaði á Íslandi. Markmið átaksins er að fjölga stöðum þar sem gestir hafa aðgang að hleðslu rafbíla og styðja þannig við orkuskipti í ferðaþjónustu og loftslagsmarkmið stjórnvalda. Markmið Styrkjunum er ætlað að: Fjölga gististöðum þar sem gestir hafa aðgang að hleðsluinnviðum fyrir rafbíla. Styðja við rafvæðingu bílaleiguflotans og hvetja ferðamenn til að velja rafbíla fremur en bíla sem knúnir eru jarðefnaeldsneyti. Stuðla að þéttara neti og tryggari hleðsluaðstöðu við gististaði um land allt. Hverjir geta sótt um Umsækjandi skal vera lögaðili. Tvenns konar aðilar geta sótt um: Rekstrarleyfishafi gististaðar af tegund a (hótel) eða b (stærra gistiheimili) samkvæmt 4. gr. reglugerðar nr. 1277/2016, með gilt rekstrarleyfi. Rekstraraðili hleðslustöðva sem sækir um í samvinnu við slíkan gististað. Þá skal samstarfssamningur liggja fyrir. Einstaklingar, A-hluta ríkisaðilar og lögaðilar í vanskilum við ríkissjóð geta ekki sótt um. Sjá nánar í handbók. Heildarfjárhæð til úthlutunar Heildarfjárhæð til úthlutunar er allt að 50 m.kr. Styrkhlutfall og hámark Styrkhlutfall er allt að 33% af styrkhæfum kostnaði án virðisaukaskatts. Hámarksfjárhæð styrks á hvern gististað: 1 m.kr. Ekkert lágmark er á styrkupphæð. Mótframlag umsækjanda skal vera að lágmarki 67% af styrkhæfum kostnaði. Helstu skilyrði verkefna Verkefnið er við gististað af tegund a eða b samkvæmt 4. gr. reglugerðar nr. 1277/2016 sem rekinn er með gilt rekstrarleyfi. Sé umsækjandi rekstraraðili hleðslustöðva liggur fyrir samstarfssamningur við rekstrarleyfishafa gististaðarins. Verkefnið felur í sér uppsetningu að lágmarki tveggja nýrra hleðslustöðva (2x 22 kW). Eingöngu eru styrkt ný verkefni. Uppsetning hleðslustöðvanna má ekki vera hafin þegar sótt er um. Hleðslustöðvarnar skulu vera aðgengilegar gestum gististaðarins. Búnaður skal uppfylla viðeigandi öryggis- og CE-kröfur sem gilda á EES-svæðinu. Vinna við raflagnir og tengingar skal unnin af löggiltum rafverktaka og vera í samræmi við leiðbeiningar Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar um hleðslu rafbíla og raflagnir. Styrkþegi skuldbindur sig til að reka hleðslustöðvarnar í að lágmarki fimm ár frá gangsetningu. Styrkur greiðist í einni greiðslu eftir að hleðslustöðvarnar eru komnar í rekstur og lokaskýrsla hefur verið samþykkt. Umsóknarfrestur Opnað verður fyrir umsóknir 1. júlí 2026 og lokafrestur er til 15. október 2026 kl. 15:00. Umsóknir skulu berast í gegnum rafrænt umsóknarkerfi á orkusjodur.is. Nánari upplýsingar Nánari lýsing á umsóknarferli, kröfum, fylgigögnum og matsferli er í handbók sem fylgir þessari auglýsingu. Svör við almennum fyrirspurnum verða birt í „Spurt og svarað“ á vef sjóðsins. Öðrum spurningum má beina til orkusjodur@uos.is.

Kennitala: 700924-1650

Akureyri

Rangárvellir 2, hús 8, IS-603

Egilsstaðir

Tjarnarbraut 39B, IS-700

Reykjavík

Suðurlandsbraut 24, IS-108

Selfoss

Austurvegur 20, IS-800