Kerfisáætlun Landsnets 2025 - 2034 samþykkt af Raforkueftirlitinu

Raforkueftirlitið hefur samþykkt kerfisáætlun Landsnets fyrir tímabilið 2025 - 2034. 

Áætlunin er ein sú viðamesta í sögu fyrirtækisins og leggur grunn að nýrri kynslóð byggðalínu sem mun tengja landshluta saman með auknu öryggi og flutningsgetu. Með samþykktinni er stigið mikilvægt skref í að tryggja innviði fyrir orkuskipti þjóðarinnar á sama tíma og gætt er að hagkvæmni í rekstri og fjárfestingum. 

Raforkukerfi Íslands stendur frammi fyrir miklum áskorunum næstu árin þar sem krafan um hröð orkuskipti og aukna flutningsgetu vegna nýrra atvinnuvega þarf að vega á móti sjónarmiðum um hóflega gjaldskrárþróun og umhverfisvernd. 

Kerfisáætlun 2025 - 2034 barst Raforkueftirlitinu þann 2. september 2025 sem sendi viðskiptavinum og væntanlegum viðskiptavinum kerfisáætlunina til umsagnar. Í kjölfar yfirferðar og mats á innsendum umsögnum var fjárfestingaráætlun kerfisáætlunar endurskoðuð og dregið úr heildarumfangi hennar um tæpa 30 milljarða króna. Þessi breyting var gerð til að koma til móts við áhyggjur af áhrifum á flutningsgjaldskrá og tryggja að uppbyggingin sé í takt við raunverulega þörf og framkvæmdagetu.

Helstu og stærstu framkvæmdir í samþykktri kerfisáætlun

Megináhersla kerfisáætlunar 2025 - 2034 er að ljúka uppbyggingu á nýrri kynslóð byggðalínu á 220 kV spennustigi. Jafnframt miðar áætlunin að því að aflétta flutningstakmörkunum milli landshluta, tengja nýja orkuvinnslu við kerfi og tryggja öfluga innviði fyrir komandi orkuskipti. Meðal mikilvægustu framkvæmda á framkvæmdaáætlun Landsnets til ársins 2028 eru:

• Blöndulína 3

Blöndulína 3 er 220 kV loftlína sem mun liggja á milli Blöndu og Rangárvalla við Akureyri. Þetta er ein stærsta einstaka framkvæmdin á áætluninni. Með tilkomu línunnar verður hægt að flytja mikið afl milli landshluta, sem er forsenda þess að hægt sé að bregðast við erfiðum vatnsárum eða bilunum í stórum virkjunum.

Verkefnið felur einnig í sér byggingu nýrra tengivirkja við Blöndu og í Skagafirði, ásamt lagningu 132 kV jarðstrengs frá hinu nýja tengivirki í Skagafirði til Varmahlíðar.

• Holtavörðuheiðarlínur 1 og 3:

Holtavörðuheiðarlínu 1 og 3 ásamt Blöndulínu 3 eru þjóðhagslega mikilvægar framkvæmdir sem munu auka til muna flutningsgetu milli norður - og suðurhluta landsins, draga úr flutningstakmörkunum og styrkja orkuöryggi þjóðarinnar. Þessar línur eru nauðsynlegar til að nýta orkuauðlindir landsins betur og tryggja að flutningskerfið sé ekki flöskuháls fyrir atvinnuuppbyggingu.

• Hryggstekkur: Efling 220 kV kerfis á Austurlandi

Verkefnið við Hryggstekk felur í sér tengingu Fljótsdalslína 3 og 4 með nýju 220 kV tengivirki. Þetta er gríðarlega mikilvæg framkvæmd þar sem hún léttir á flutningstakmörkunum án þess að þurfa að ráðast í nýjar línulagnir á svæðinu. Framkvæmdin bætir jafnframt nýtingu núverandi virkjana og tryggir stöðugt rafmagn fyrir sjávarútveg á Austfjörðum.

• Tenging nýrra orkukosta: Á áætluninni er tenging Vaðölduvers, sem verður fyrsti vindorkugarður Íslands með 120 MW afl, og Hvammsvirkjunar, sem er 95 MW vatnsaflsvirkjun í Þjórsá.

Stuðningur við orkuskipti og byggðir

Nýr afhendingarstaður á Laugarbakka í Húnaþingi verður mikilvægur hlekkur í orkuskiptum í samgöngum, þar sem hann styður við uppbyggingu hraðhleðslustöðva á einum fjölfarnasta ferðamannavegi landsins. Á Vestfjörðum er stefnt að tengingu Hvalárvirkjunar og nýjum afhendingarstað í Miðdal, sem mun stórbæta raforkuöryggi fjórðungsins og draga úr þörf á notkun dísilrafstöðva. Þá mun ný 132 kV lína til Þorlákshafnar styðja við öra uppbyggingu í landeldi á svæðinu.

Tæknileg áskorun og gæði raforku

Raforkueftirlitið leggur ríka áherslu á að uppbyggingin tryggi gæði raforku. Aukin áhersla á jarðstrengi, sérstaklega í þéttbýli og á viðkvæmum svæðum, hefur í för með sér tæknilegar áskoranir sem ROE gefur vaxandi gaum. Jarðstrengir á háspennu (132 kV og 220 kV) framleiða mikið launafl sem getur valdið því að spenna hækkar upp fyrir öryggismörk. Vegna aukinnar notkunar jarðstrengja hefur ROE samþykkt uppsetningu á nýjum launaflsbúnaði á Rangárvöllum og í Mjólká á Vestfjörðum til að jafna spennu og tryggja stöðugleika kerfisins.

Það er mat Raforkueftirlitsins að áætlunin sé í samræmi við sett skilyrði og muni stuðla að nauðsynlegu viðhaldi og þróun flutningskerfisins sem treystir raforkuöryggi til framtíðar, atvinnulífi og samfélagi öllu til hagsbóta.

Ef óskað er nánari upplýsinga er hægt að hafa samband við:

Hönnu Björgu Konráðsdóttur, Skrifstofustjóra Raforkueftirlitsins

Þorstein Sigurjónsson, verkfræðing raforkumála hjá Raforkueftirlitinu