Úthlutun styrkja úr jarðhitaleitarátaki 2025

Heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi jókst um 1,7% milli 2023 og 2024. Losunin var 11,0 milljón tonn af CO₂-ígildum (CO₂-íg.) árið 2024 og hefur aukist um 6,2% frá árinu 1990. Losun Íslands má skipta í þrjá meginflokka: Samfélagslosun, landnotkun og staðbundin iðnaður (ETS). Samfélagslosun Samfélagslosun Íslands jókst um 2,2% á milli 2023 og 2024. Hún var 2,9 milljón tonn CO₂-íg árið 2024. Umfangsmestu losunarflokkarnir voru vegasamgöngur, landbúnaður og fiskiskip. Gert er ráð fyrir að samdráttarkrafa Íslands í skuldbindingum gagnvart ESB verði að draga úr samfélagslosun um 41% árið 2030, miðað við árið 2005. Núgildandi krafa er 29%. Framreikningar sýna að Ísland standist líklega skuldbindingar fyrir tímabilið 2021-2025 þegar tekið er tillit til sveigjanleika milli skuldbindingarkerfa. Fyrir tímabilið 2026-2030 er hins vegar ólíklegt markmiðin náist, þrátt fyrir slíkan sveigjanleika. Áætlaður samdráttur í losun er um 28% árið 2030, miðað við losun ársins 2005. Tækifæri til samdráttar liggja í því að ráðast í frekari aðgerðir í loftslagsmálum. Það er hægt með því að fylgja eftir aðgerðum sem þegar eru til umræðu ásamt því að finna nýjar leiðir til samdráttar. Ef Ísland nær ekki skuldbindingum sínum ber að greiða fyrir það sem upp á vantar með kaupum á losunarheimildum frá öðrum ríkjum. Landnotkun Losun frá landnotkun var 6,2 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024 og hefur dregist saman um tæp 7% frá 2008, að undanskildum síðustu þremur árum þar sem losun jókst lítillega. Meirihluti losunar frá landnotkun stafar af framræstu votlendi. Framreikningar sýna samdrátt í losun frá landnotkun yfir spátímabilið, vegna aukinnar endurheimtar votlendis, vaxandi bindingar í skóglendi og aukinnar landgræðslu. Útlit er fyrir að Ísland muni standast skuldbindingar sínar fyrir tímabilið 2021-2025. Staðbundinn iðnaður (ETS) Losun frá staðbundnum iðnaði á Íslandi (aðallega ál- og kísilver) sem fellur undir viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) jókst um 4,2% frá árinu 2023 og 122% frá árinu 2005. Hún var 1,9 milljón tonn CO₂-íg. árið 2024. Samdráttur hefur átt sér stað í viðskiptakerfinu í ESB. Með þátttöku í kerfinu er ekki um að ræða beinar samdráttarkröfur fyrir rekstraraðila á Íslandi. Umhverfis- og orkustofnun skilaði nýlega til Evrópusambandsins landsskýrslu um losun gróðurhúsalofttegunda 1990-2024. Skýrslan er unnin í nánu samstarfi við Land og skóg sem ber ábyrgð á landnotkunarhluta bókhaldsins.

Opnað hefur verið fyrir umsóknir um styrki úr verkefninu Strandhreinsun Íslands. Félagasamtök, áhugamannafélög, íþróttafélög og aðrir lögaðilar geta sótt um styrk til hreinsunar á strandlengju Íslands á árinu 2026. Verkefnið Strandhreinsun Íslands hefur verið framlengt til þriggja ára og nær nú yfir tímabilið 2026 - 2028. Markmiðið er að styðja við áframhaldandi hreinsun stranda og draga úr mengun í hafinu. Úthlutunarreglurnar hafa verið uppfærðar. Umsóknaraðilar geta nú til dæmis sótt um styrk til endurhreinsunar á strandbútum. Umsóknarfrestur er til 17. apríl 2026. 

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur undirritað reglugerð sem léttir starfsleyfisskyldu af 16 flokkum atvinnurekstrar, með breytingum á reglugerð um skráningarskyldan atvinnurekstur samkvæmt lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir, nr. 830/2022 sem tekið hefur gildi. Þá hefur ráðherra lagt fram frumvarp um að auglýsingaskylda verði afnumin vegna 104 flokka atvinnustarfsemi.

Raforkueftirlitið hefur gefið út nýtt mælaborð sem varpar skýrara ljósi á stöðu og þróun smásölumarkaðar raforku á Íslandi. Með því er stigið mikilvægt skref í átt að auknu gagnsæi og betra aðgengi að upplýsingum um markaðinn. Í mælaborðinu má meðal annars sjá lykilupplýsingar um stig samþjöppunar á markaðnum og hvernig söluaðilaskipti hafa þróast yfir tíma. Þá gefst notendum kostur á að sía upplýsingar eftir því hvort um ræðir heimili eða fyrirtæki og fylgjast með hlutfalli þeirra sem skipta um raforkusala frá einu tímabili til annars. Með þeim hætti verður auðveldara að átta sig á því hvort samkeppni á markaðnum er að aukast eða dragast saman. Markmið mælaborðsins er að efla upplýsingagjöf til viðskiptavina raforkusala, sem og annarra markaðsaðila. Með skýrri og aðgengilegri framsetningu upplýsinga vill Raforkueftirlitið stuðla að virkari samkeppni á smásölumarkaði raforku. Gögn í mælaborðinu verða uppfærð ársfjórðungslega og gert er ráð fyrir að mælaborðið taki áfram breytingum og eflist með nýjum greiningum og frekari upplýsingum eftir því sem þær verða tiltækar.