Raforkueftirlitið

Raforkueftirlitið er sjálfstæð eining innan Umhverfis- og orkustofnunar og fer með þann þátt sem snýr að eftirliti með raforkumarkaðnum í samræmi við ákvæði raforkulaga.

Nánar
Fréttaveita
Fleiri fréttir
13. nóvember 2026
Raforkuvísar í september 2026: Vaðölduver tekið í notkun og stórnotkun áþekk því sem var fyrir ári
Raforkueftirlitið hefur uppfært mælaborð Raforkuvísa með gögnum fyrir september 2026. Uppsett afl vindorkuvera á Íslandi jókst í september þegar Vaðölduver, áður nefnt Búrfellslundur, tók til starfa. Fyrstu 14 vindmyllur versins voru gangsettar 15. september og hófu þá að skila raforku inn á flutningskerfið. Raforkunotkun stórnotenda var í september orðin svipuð og á sama tíma í fyrra. Þar gætir áhrifa þess að álver Norðuráls á Grundartanga var aftur komið í nær full afköst. Í uppfærðum Raforkuvísum birtir Raforkueftirlitið jafnframt á ný upplýsingar um orkujöfnuð og um það hversu stór hluti af áætlaðri forgangsorkuþörf almennra notenda er tryggður. Raforkuvinnsla og notkun Raforkuvinnsla á Íslandi nam um 1.581 GWst í september og jókst um 0,4% milli ára. Vatnsaflsvirkjanir skiluðu um 1.082 GWst, um 3% minna en í september í fyrra. Nýting þeirra fór úr 72,7% í 70,5%. Vinnsla jarðvarmavirkjana jókst á sama tíma um 8% og nam um 495 GWst. Í smávirkjunum jókst vinnslan um 6,2% og nam um 47 GWst. Stórnotendur notuðu um 1.199 GWst í september, aðeins 0,5% minna en í sama mánuði í fyrra. Þar af fóru um 1.155 GWst til málmframleiðslu og 44 GWst til gagnavera. Afhending almennrar forgangsorku nam um 273 GWst og jókst um 2,1% milli ára. Flutningstöp jukust um 14,4% og námu um 31 GWst. Orkujöfnuður og staða orkukaupa Í mælaborðinu má nú aftur sjá mat Raforkueftirlitsins á orkujöfnuði. Matið sýnir hvernig áætlað framboð raforku á komandi tímabilum svarar til væntrar eftirspurnar. Einnig má sjá hversu stóran hluta af áætlaðri forgangsorkuþörf heimila og fyrirtækja raforkusalar hafa þegar tryggt með orkukaupum fram í tímann. Bætt staða raforkuöryggis þýðir að minni óvissa ríkir um að fullnægjandi framboð raforku verði til staðar fyrir afhendingu forgangsorku. Staðan er þó viðkvæm ef horft er til væntrar eftirspurnar frá fyrsta ársfjórðungi 2027 til loka árs 2027. Mikilvægt er að halda áfram að greina horfur með ítarlegum og gagnsæjum hætti auk þess sem undirbúa þarf mögulegar mótvægisaðgerðir. Í þessu samhengi skiptir miklu máli að gera breytingar á raforkulögum og tryggja að Raforkueftirlitið hafi skýrar heimildir til ákvarðanatöku um raforkuöryggi sem og fullnægjandi lagaheimildir til markaðseftirlits. Virkari raforkumarkaður mun einnig stuðla að því að jafnvægi náist milli framboðs og eftirspurnar.   Ofangreindur orkujöfnuður nær til lok 2027 þar sem ítarleg greining á væntri framleiðslu er borin saman við forgangsnotkun og skerðanlega notkun. Raforkueftirlitið hefur frá hausti 2023 safnað upplýsingum mánaðarlega, frá öllum helstu vinnslufyrirtækjum og sölufyrirtækjum um vænta framleiðslu og sölu sem orkujöfnuðurinn byggir á.  Raforkuverð og gjaldskrár Stundarmánaðarverð á heildsölumarkaði var 7,98 kr./kWst í september. Það hækkaði um 2,28 kr./kWst frá ágúst og var 23,9% hærra en í september í fyrra þegar það var 6,44 kr./kWst. Smásöluverð samkvæmt Raforkuvísum var 7,92 kr./kWst og breyttist lítið milli ára. Meðalverð jöfnunarorku var 4,16 kr./kWst. Það hækkaði um 1,27 kr./kWst frá ágúst en var lægra en í september í fyrra þegar það var 4,46 kr./kWst. Grunnorkuverð lækkaði úr 7,60 í 7,49 kr./kWst milli ára. Dreifigjald í þéttbýli var 14,89 kr./kWst að vegnu meðaltali og hækkaði um 6,4% milli ára. Flutningsgjald vegna almennrar notkunar lækkaði um 8,5% á sama tímabili og var 708,64 kr./MWst. Verð eru á verðlagi hvers árs. Tafin birting og áreiðanleiki Söfnun og úrvinnsla gagna hefur tafið birtingu Raforkuvísa. Raforkueftirlitið hefur varið töluverðum tíma í að yfirfara gögnin og leiðrétta villur til að tryggja að birtar tölur séu sem áreiðanlegastar. Í mælaborði Raforkuvísa má skoða tölurnar nánar og nálgast skýringar á einstökum vísum. Mánaðartölur fyrir árið 2026 eru bráðabirgðatölur. Ábendingar um mælaborðið má senda á raforkueftirlit@uos.is.
1. september 2026
Raforkueftirlitið kallar eftir auknu gagnsæi á íslenskum raforkumarkaði
Raforkueftirlitið hefur sent frá sér leiðbeiningar til Landsnets og annarra aðila á íslenskum heildsöluorkumarkaði um afhendingu og birtingu upplýsinga. Eftirlitið telur að gildandi reglum um gagnsæi á raforkumarkaði hafi ekki verið framfylgt með fullnægjandi hætti hér á landi og að breyttar aðstæður kalli á úrbætur.  Aukin upplýsingagjöf Um er að ræða svokallaða Gagnsæisreglugerð ESB á orkumarkaði, sem hefur verið í gildi á Íslandi frá árinu 2020. Reglugerðin kveður meðal annars á um að upplýsingar um raforkuframleiðslu, notkun, bilanir, ótiltækileika framleiðslueininga, flutningskerfi og jöfnun skuli safnað og birtar opinberlega með samræmdum hætti. Markmið Markmiðið er að tryggja að markaðsaðilar hafi jafnan aðgang að mikilvægum upplýsingum og að íslenskur raforkumarkaður verði gagnsærri og fyrirsjáanlegri. Upplýsingaskylda vegna innherjaupplýsinga á grundvelli 20. gr. h. raforkulaga, sbr. REMIT, og upplýsingaskylda á grundvelli gagnsæisreglugerðarinnar eru ekki ein og hin sama, þótt ákveðið samspil sé þar á milli.  Samræmd upplýsingagjöf Samkvæmt reglugerðinni ber Landsneti að safna upplýsingum frá aðilum á orkumarkaði og birta þær á miðlægum upplýsingavettvangi ENTSO-E og í NUCS-kerfinu. Íslenski orkumarkaðurinn er hluti af innri markaði með raforku samkvæmt EES-samningnum og því þurfa upplýsingar að vera aðgengilegar með sama hætti og eftir sömu stöðlum og annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Raforkueftirlitið beinir því nú til Landsnets og aðaleigenda gagna, þar á meðal framleiðenda, stórnotenda og viðskiptavettvanga raforku, að hefja innleiðingu á breyttu verklagi og stöðluðum gagnaskilum. Aðilar eiga jafnframt að hefja samstarf um framkvæmd verkefnisins og tímaramma þess.
22. júní 2026
Leyfð arðsemi af flutningi og dreifingu raforku 2027
Raforkueftirlitið hefur birt ákvörðun um leyfða arðsemi af flutningi og dreifingu raforku fyrir árið 2027. Arðsemin byggir á vegnum fjármagnskostnaði.  Fyrir árið 2027 nemur veginn fjármagnskostnaður fyrir skatt:  5,28% fyrir flutning raforku til stórnotenda  5,76% fyrir flutning raforku til dreifiveitna  5,81% fyrir dreifing raforku til almennra notenda  Hlutverk leyfðrar arðsemi  Tekjumörk sérleyfisfyrirtækja byggja á leyfðum fjármagnskostnaði, rekstrarkostnaði og afskriftum. Leyfður fjármagnskostnaður endurspeglar kostnað fyrirtækjanna af því fjármagni sem er bundið í starfseminni. Hann skiptist í tvennt:  Leyfð arðsemi fastafjármuna, þar sem veginn fjármagnskostnaður er margfaldaður með verðlagsleiðréttu bókfærðu virði þeirra eigna sem teljast til sérleyfisstarfseminnar.  Leyfð arðsemi á veltufé, sem er reiknað með föstu hlutfalli (t.d. 20% í tilfelli flutningsfyrirtækisins) af tekjumörkum fyrra árs og síðan margfaldað með vegnum fjármagnskostnaði, til að endurspegla fjármagnsþörf vegna tímatafar á innheimtum tekjum.   Endurskoðun fastra matsbreytna  Sérfræðinganefnd hefur unnið að endurskoðun fastra matsbreytna í samræmi við 7. gr. reglugerðar nr. 192/2016. Nefndin hefur birt drög að áliti sínu. Nefndin hefur ekki lokið störfum sínum og því eru fastar matsbreytur eru óbreyttar frá fyrra ári.  Niðurstöður nefndarinnar og samráð við hagsmunaaðila er skilyrði þess að Raforkueftirlitið geti lagt fram tillögu til ráðherra um endurskoðun fastra matsbreytna um leyfða arðsemi.  Ákvörðun tekin árlega  Samkvæmt reglugerð nr. 192/2016 ber Raforkueftirlitinu að ákvarða veginn fjármagnskostnað fyrir næsta almanaksár eigi síðar en 15. maí ár hvert.   
28. apríl 2026
Breytingar á raforkulögum samþykktar - Gagnsæi og heiðarleiki á heildsöluorkumarkaði
Alþingi hefur samþykkt frumvarp Jóhanns Páls Jóhannssonar, umhverfis- orku- og loftslagsráðherra til laga um breytingu á raforkulögum nr. 65/2003. Frumvarpið mælir fyrir um tilteknar hátternisreglur í raforkuviðskiptum og eftirlit til að stuðla að gagnsæi og heiðarleika á heildsöluorkumarkaði. Tilgangur frumvarpsins er jafnframt að setja lagaramma um starfsemi viðskiptavettvanga raforku, lýsa hlutverki og skyldum þeirra sem fara með slíka starfsemi og kveða á um eftirlit Raforkueftirlitsins. Framboð og eftirspurn myndar markaðsverð Töluverð þróun hefur orðið á raforkuviðskiptum á íslenskum heildsöluorkumarkaði. Helsta þróunin snýr að því að samningssamband um kaup- og sölu á raforku kemst á með skipulögðum hætti á viðskiptavettvöngum raforku, þar sem pörun viðskipta, það er framboð og eftirspurn, myndar opinbert markaðsverð. Áður fyrr áttu viðskiptin sér stað milli tveggja samningsaðila, yfir borðið eða í gegnum viðskiptavef Landsvirkjunar. Traust og trúverðugleiki Frumvarpið sem nú er orðið að lögum, er mikilvægur liður í að tryggja traust og trúverðugleika markaðsaðila til markaðarins og að markaðsverð endurspegli raunverulegt framboð og eftirspurn, auk atburða í kerfinu hverju sinni. Ákvæði frumvarpsins eiga sér meðal annars fyrirmynd í reglugerð ESB nr. 1227/2011 um heildstæðan og gagnsæjan heildsöluorkumarkað (REMIT), ásamt þeim breytingum sem orðið hafa á þeirri reglugerð með REMIT II. Aukin verkefni fyrir Raforkueftirlitið Raforkueftirlitið fer með eftirlit á raforkumarkaði en nýju raforkulögin fela í sér aukin verkefni. Raforkueftirlitinu ber nú einnig að gefa út leiðbeinandi tilmæli um túlkun á ákvæðum laganna (20. gr. a –i), sinna markaðseftirliti og gefa út leyfi fyrir starfsemi viðskiptavettvanga raforku á grundvelli 18. gr. a. raforkulaga. Samráð við gerð laganna Frumvarpið var unnið í samráði við Raforkueftirlitið og hefur það aðstoðað bæði ráðuneytið og Alþingi við meðferð málsins. Raforkueftirlitið hefur meðal annars veitt ráðuneytinu opinbera umsögn. Raforkueftirlitið mun á næstu vikum verða ráðuneytinu til ráðgjafar og umsagnar við gerð reglugerða um 20. gr. a. – 20. gr. i. raforkulaga, og skipulagskröfum viðskiptavettvanga ásamt því að vinna leiðbeiningar um túlkun 20. gr. a. – 20. gr. i. í samráði við markaðsaðila.

Kennitala: 700924-1650

Akureyri

Rangárvellir 2, hús 8, IS-603

Egilsstaðir

Tjarnarbraut 39B, IS-700

Reykjavík

Suðurlandsbraut 24, IS-108

Selfoss

Austurvegur 20, IS-800